Đại diện các DN đang trình bày những khó khăn, vướng mắc tại thị trường Myanmar

Theo HHDN TP. Hồ Chí Minh, Myanmar là thị trường mới nổi, sức mua cao, là một trong những thị trường tiềm năng đối với các DN sản xuất hàng tiêu dùng, thực phẩm, hóa mỹ phẩm, điện, điện tử, xây dựng… Các DN lớn như: Mỹ Hảo, Bibica, Kinh Đô, Cadivi, Robot, Lioa, Vissan, nhựa Duy Tân… đã tiếp cận thị trường này từ rất lâu, nhưng đang vướng phải một số chính sách nước sở tại như: Rào cản thuế quan, vận chuyển, Luật Doanh nghiệp, Luật Đầu tư… và tình trạng thông tin liên lạc khó khăn.

Hầu hết các DN đều than phiền về cách mua hàng và  phương thức thanh toán của DN Myanmar. Giám đốc điều hành Công ty CP Đầu tư Robot Trần Văn Phát cho biết, các DN Myanmar thường mở LC thanh toán 70% trên đơn hàng thông qua một bên thứ 3 là đối tác Singapore, còn lại 30% được thanh toán theo phương thức khác. Chính điều này đã tạo ra khó khăn khi thực hiện nghĩa vụ thuế cho DN Việt Nam.

Các đơn hàng thường được đàm phán tay 3 giữa DN Việt Nam, DN Myanmar và DN Singapore, dòng tiền thanh toán hầu hết được thông qua Ngân hàng HSBC tại Singapore. Đây cũng là điểm khó chung của DN xuất khẩu Việt Nam không thể nắm thế chủ động trong giao dịch và giao hàng. Theo Tổng Giám đốc Công ty CP Bibica Trương Phú Chiến, sở dĩ đối tác Myanmar chỉ thanh toán 70% đơn hàng qua kênh thanh toán chính thống là vì DN Myanmar đang muốn tránh thuế nhập khẩu quá cao, số còn lại họ thanh toán bằng tiền mặt. Điều khó khăn lớn mà DN Việt Nam phải đối mặt, làm sao chuyển số tiền ấy về Việt Nam đối với một đất nước đang kiểm soát gắt gao chuyển ngoại tệ ra nước ngoài. Là một công ty xuất khẩu 3  container 40 feet/tháng với giá trị 500.000 USD/năm, Bibica hầu như cũng không nắm được biểu thuế xuất nhập khẩu của Myanmar. “Thuế xuất nhập khẩu gần như bí mật đối với Myanmar, Bibica chỉ bán giá FOB, chi phí trọn gói (bao gồm vận chuyển và thuế nhập khẩu) cho mỗi container 40 feet từ Việt Nam đến Myanmar là khoảng 5.000 USD”, ông Chiến nói.

Chính vì thông qua đối tác Singapore nên hàng hóa Việt Nam thường được trung chuyển tại Singapore, sau đó mới đến Yangon. Đây là yếu tố làm đội giá hàng hóa Việt Nam, giảm sức cạnh tranh với hàng Thái Lan và Trung Quốc. Đại diện Công ty Tiến Lộc chuyên sản xuất phụ tùng và xe máy chia sẻ, người tiêu dùng Myanmar rất có cảm tình và ưa chuộng hàng Việt Nam do chất lượng, mẫu mã đa dạng. Thay vì hàng hóa của Việt Nam đi thẳng từ TP. Hồ Chí Minh đến Yangon,  nó lại bị đi đường vòng qua Singapore, vô tình đã nâng giá thành sản phẩm, về lâu về dài hàng Việt Nam có thể mất chỗ đứng tại thị trường này. 

Công tác tuyên truyền, quảng bá trước các kỳ hội chợ hàng Việt tại Myanmar cũng không được các nhà tổ chức hội chợ Việt Nam quan tâm đã làm cho sức lan tỏa hàng Việt đến với người tiêu dùng Myanmar yếu đi so với hàng hóa Thái Lan và Trung Quốc. Mặt khác, chi phí tham gia hội chợ và các chuyến khảo sát thị trường quá đắt cũng làm chùn chân các DN vừa và nhỏ. 

Hiện nay, các công tác bán hàng, nghiên cứu thị trường, tìm đối tác, xuất khẩu của các DN hầu như mạnh ai nấy làm, chưa có một đầu mối nào đứng ra đảm nhận phân phối. Nhiều DN cho rằng, UBND TP. Hồ Chí Minh cần hỗ trợ DN nhiều hơn thông qua nguồn ngân sách xúc tiến thương mại, nên đứng ra lập trung tâm xúc tiến thương mại tại Myanmar, hoặc tìm một đầu mối phân phối cho DN. Phó Trưởng phòng Kế hoạch - Tài chính Sở Công thương TP. Hồ Chí Minh Lê Minh Trung nói, tới đây cơ quan này sẽ kiến nghị với UBND TP mở một trung tâm trưng bày sản phẩm, phân phối, bán lẻ tại Myanmar nhằm hỗ trợ DN hoặc ủy thác cho Satra, Coopmart làm đầu mối phân phối sản phẩm.     

Nhiều DN mong muốn đầu tư tại Myanmar nhưng e ngại tính phức tạp của luật pháp Myanmar. Theo Cố vấn kiêm Trưởng bộ phận Thương mại & Đầu tư Công ty Luật Việt Thăng Long Lương Văn Lý, Luật Đầu tư của Myanmar trước năm 2010 tương đối hoàn chỉnh, nó là phiên bản Luật Đầu tư của Anh quốc vào những năm 1950 nhưng đến nay không còn phù hợp. Năm 2010, Luật Đầu tư mới được Chính phủ Myanmar ban hành cũng không bổ sung nhiều cho Luật trước đó. Hiện nay, Luật Đầu tư 2010 gần như “đóng băng” vì chưa có văn bản hướng dẫn thi hành. Còn Luật Doanh nghiệp đang có chiều hướng tốt hơn, DN muốn mở công ty tại Myanmar cần phải kiếm một đối tác sở tại, thông thường các DN Việt Nam chọn nhân viên người bản xứ là cổ đông nhỏ của công ty. Ông Lý nói, nếu DN gặp khó khăn và vướng mắc trong đầu tư tại Myanmar, Việt Thăng Long sẵn lòng hỗ trợ. 

Hầu hết các DN còn kiến nghị: Chính phủ hai nước cần bãi bỏ visa để tạo điều kiện thuận lợi cho DN đi lại và đầu tư; nên tạo điều kiện tốt trong việc chuyển tiền thông qua kênh chính thống; hỗ trợ DN khi có tranh chấp và UBND TP hoặc Chính phủ nên thành lập Văn phòng Hỗ trợ DN tại Myanmar nhằm hỗ trợ DN đang đầu tư, bán hàng, nghiên cứu thị trường…   

Ông Lê Minh Trung cũng nói:  Sở Công thương sẽ trình những nguyện vọng này đến UBND TP và sẽ tổ chức một buổi tọa đàm giữa DN và UBND TP để tháo gỡ  khó khăn.

Hoàng Tuấn