(Thanh tra) - Phó Thủ tướng Chính phủ Hồ Quốc Dũng nhấn mạnh, trọng tâm giai đoạn tới là chuyển mạnh sang tổ chức thực hiện, từ “có hoạt động đổi mới sáng tạo” sang “có kết quả đổi mới sáng tạo”, trong đó doanh nghiệp phải được đặt ở vị trí trung tâm.
Sáng 4/10, Bộ Khoa học và Công nghệ tổ chức Lễ hưởng ứng Ngày hội Đổi mới sáng tạo quốc gia năm 2026 với chủ đề “Đổi mới sáng tạo - Động lực phát triển của toàn xã hội”. Phó Thủ tướng Chính phủ Hồ Quốc Dũng dự và phát biểu tại buổi lễ.
Phát biểu tại sự kiện, Phó Thủ tướng cho biết Ngày hội Đổi mới sáng tạo quốc gia không chỉ là dịp giới thiệu công nghệ, sản phẩm, mô hình và thành tựu mới. Đây còn là dịp lan tỏa tinh thần đổi mới, khát vọng sáng tạo, kết nối nguồn lực và chuyển hóa thành hành động cụ thể.
Theo Phó Thủ tướng, Việt Nam đang bước vào một giai đoạn phát triển mới với khát vọng lớn hơn, mục tiêu cao hơn và yêu cầu phát triển nhanh hơn, bền vững hơn.
Mục tiêu tăng trưởng hai con số trong những năm tới không chỉ là con số về tốc độ. Trước hết, đó là yêu cầu đổi mới phương thức phát triển, nâng cao chất lượng và tạo ra những động lực tăng trưởng mới.
Phó Thủ tướng nhận định, những động lực truyền thống như vốn đầu tư, lao động, tài nguyên và mở rộng quy mô sản xuất vẫn rất quan trọng. Tuy nhiên, những động lực này không còn nhiều dư địa để đóng góp cho tăng trưởng cao trong dài hạn.
“Chúng ta cần tạo ra năng suất mới, công nghệ mới, sản phẩm mới, phương thức sản xuất và kinh doanh mới, doanh nghiệp mới, thị trường mới và những giá trị gia tăng mới”, Phó Thủ tướng nói.
Theo Phó Thủ tướng, Nghị quyết số 57-NQ/TW của Bộ Chính trị đã xác định phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia là đột phá quan trọng hàng đầu, là động lực chính để phát triển nhanh lực lượng sản xuất hiện đại, hoàn thiện quan hệ sản xuất, đổi mới phương thức quản trị quốc gia, góp phần đưa đất nước phát triển bứt phá trong kỷ nguyên mới.
Từ yêu cầu đó, ông cho rằng “đổi mới sáng tạo” không chỉ là một lĩnh vực cần được quan tâm thúc đẩy mà còn là một động lực cần được kích hoạt mạnh mẽ trong toàn bộ nền kinh tế và xã hội.
Đối với nền kinh tế, đổi mới sáng tạo phải góp phần tăng năng suất, nâng cao hiệu quả sử dụng vốn và nguồn lực, tạo ra sản phẩm, dịch vụ, ngành nghề và thị trường mới.
Đối với Nhà nước, đổi mới sáng tạo phải góp phần đổi mới quản trị, nâng cao chất lượng dịch vụ công và giải quyết tốt hơn những vấn đề phát triển.
Với doanh nghiệp, đổi mới sáng tạo phải giúp ứng dụng, đổi mới công nghệ, nâng cao chất lượng, giảm chi phí, mở rộng thị trường và tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị.
Còn đối với người dân, theo Phó Thủ tướng, thành quả cuối cùng của đổi mới sáng tạo phải là việc làm tốt hơn, thu nhập cao hơn, sản phẩm và dịch vụ tốt hơn, chất lượng cuộc sống ngày càng được nâng lên.
Phó Thủ tướng cho biết, những kết quả quốc tế những năm qua cho thấy Việt Nam đã có bước tiến đáng ghi nhận về năng lực đổi mới sáng tạo.
Theo “Chỉ số Đổi mới sáng tạo toàn cầu” (GII) năm 2026, Việt Nam xếp thứ 43/139 nền kinh tế, tăng 01 bậc so với năm 2025, đạt mục tiêu Chính phủ đặt ra tại Nghị quyết số 02/NQ-CP ngày 08/01/2026.
Hệ sinh thái đổi mới sáng tạo từng bước được hình thành và phát triển. Hệ sinh thái khởi nghiệp sáng tạo có trên 4.000 doanh nghiệp, tổ chức và cá nhân khởi nghiệp; khoảng 208 quỹ đầu tư mạo hiểm và hơn 1.400 tổ chức hỗ trợ.
Bên cạnh đó, 34,6% doanh nghiệp có hoạt động đổi mới sáng tạo, có 20 sàn giao dịch khoa học và công nghệ đang hoạt động.
Mạng lưới trung tâm đổi mới sáng tạo, cơ sở ươm tạo, tổ chức thúc đẩy kinh doanh, viện nghiên cứu, trường đại học, quỹ đầu tư, chuyên gia và doanh nghiệp lớn từng bước được hình thành, tạo điều kiện kết nối nghiên cứu với sản xuất, kinh doanh.
Hoạt động đổi mới sáng tạo trong doanh nghiệp ngày càng đa dạng, không chỉ tập trung vào đổi mới công nghệ mà còn mở rộng sang đổi mới sản phẩm, dịch vụ, quy trình sản xuất, phương thức quản trị và mô hình kinh doanh.
Tuy nhiên, Phó Thủ tướng nhận định kết quả đạt được vẫn chưa tương xứng với yêu cầu phát triển và mục tiêu nâng cao năng lực cạnh tranh của nền kinh tế.
Mặc dù hệ thống chính sách và các thiết chế hỗ trợ đã từng bước được hoàn thiện, tỷ lệ doanh nghiệp trong nước có hoạt động đổi mới công nghệ vẫn rất thấp. Phần lớn doanh nghiệp Việt Nam tập trung ở các khâu gia công, lắp ráp, giá trị gia tăng thấp và chưa làm chủ được công nghệ lõi.
Hoạt động của thị trường khoa học và công nghệ, sàn giao dịch công nghệ còn hạn chế.
Ông cho biết, tại Phiên họp Ban Chỉ đạo Trung ương về phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số ngày 30/7/2026, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm đã chỉ đạo: “Mỗi bộ, ngành, địa phương đều phải trở thành một trung tâm đổi mới sáng tạo trong lĩnh vực của mình”.
Phó Thủ tướng khẳng định đây là một yêu cầu rõ về trách nhiệm và phương thức tổ chức thực hiện.
Theo đó, từng bộ, ngành phải thúc đẩy đổi mới sáng tạo trong ngành, lĩnh vực mình quản lý; từng địa phương phải sử dụng đổi mới sáng tạo để giải quyết bài toán phát triển trên địa bàn.
Từng doanh nghiệp phải coi đổi mới sáng tạo là điều kiện nâng cao năng suất và sức cạnh tranh. Từng viện nghiên cứu, trường đại học phải đưa tri thức và công nghệ gần hơn với thực tiễn, dựa trên nhu cầu của doanh nghiệp.
Mỗi cán bộ, người lao động và người dân cũng phải phát huy tinh thần sáng tạo trong công việc của mình.
Theo Phó Thủ tướng, hệ thống thể chế, cơ chế và chính sách về khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo trong thời gian qua đã có bước hoàn thiện rất quan trọng, tạo nền tảng pháp lý cho hoạt động đổi mới sáng tạo, ứng dụng, chuyển giao công nghệ, thương mại hóa kết quả nghiên cứu.
“Vì vậy, trọng tâm trong giai đoạn tới là phải chuyển mạnh sang tổ chức thực hiện; chuyển từ ‘có hoạt động đổi mới sáng tạo’ sang ‘có kết quả đổi mới sáng tạo’; từng bước phát triển và hoàn thiện hệ sinh thái đổi mới sáng tạo”, Phó Thủ tướng nói.
Cho rằng doanh nghiệp phải được đặt ở vị trí trung tâm, theo Phó Thủ tướng doanh nghiệp chính là nơi nhận biết nhu cầu của thị trường, đặt bài toán, đầu tư nguồn lực, tiếp nhận và làm chủ công nghệ, tổ chức sản xuất và đưa sản phẩm tới người tiêu dùng. Chính sách đổi mới sáng tạo phải ngày càng hướng mạnh vào việc nâng cao năng lực đổi mới của doanh nghiệp.
Phó Thủ tướng nhấn mạnh, hội nhập quốc tế về đổi mới sáng tạo phải phục vụ trực tiếp cho việc nâng cao năng lực công nghệ trong nước và vị thế của Việt Nam trong các mạng lưới đổi mới sáng tạo toàn cầu.
Ông bày tỏ mong muốn tinh thần của Ngày hội Đổi mới sáng tạo quốc gia không chỉ diễn ra trong hôm nay mà sẽ trở thành hành động hằng ngày trong từng cơ quan, từng doanh nghiệp, từng viện nghiên cứu, từng trường đại học, từng địa phương và trong toàn xã hội.
Theo Phó Thủ tướng, mỗi sáng kiến có giá trị sẽ có cơ hội được thử nghiệm; mỗi kết quả nghiên cứu có tiềm năng sẽ có cơ hội trở thành công nghệ đột phá; mỗi công nghệ có giá trị sẽ có cơ hội trở thành sản phẩm mới.
Mỗi sản phẩm đổi mới sáng tạo của Việt Nam sẽ có cơ hội đi ra thị trường trong nước và vươn ra thế giới. Mỗi nguồn lực mà Nhà nước, doanh nghiệp và xã hội dành cho đổi mới sáng tạo sẽ hướng tới tạo ra năng suất mới, giá trị mới và động lực tăng trưởng mới.
“Với quyết tâm cao, hành động cụ thể và tinh thần dám nghĩ, dám làm, tôi tin tưởng rằng đổi mới sáng tạo sẽ thực sự trở thành động lực mạnh mẽ để nâng cao năng suất, sức cạnh tranh và năng lực tự chủ của nền kinh tế; góp phần thực hiện thành công mục tiêu tăng trưởng bền vững hai con số, đưa đất nước phát triển nhanh, bền vững, giàu mạnh, phồn vinh và hạnh phúc”, Phó Thủ tướng bày tỏ.
Phó Thủ tướng Chính phủ Hồ Quốc Dũng đề nghị các bộ, ngành, địa phương, viện nghiên cứu, trường đại học, cộng đồng doanh nghiệp và các chủ thể liên quan tập trung thực hiện tốt ba nhiệm vụ trọng tâm.
Thứ nhất, xác định rõ trách nhiệm đổi mới sáng tạo của từng bộ, từng ngành, từng địa phương và người đứng đầu.
Mỗi bộ, ngành phải xác định các bài toán đổi mới sáng tạo trọng tâm của ngành mình; đưa mục tiêu, nhiệm vụ và chỉ tiêu đổi mới sáng tạo vào kế hoạch phát triển ngành, lĩnh vực phụ trách; bố trí nguồn lực thực hiện; định kỳ đánh giá kết quả và tác động.
Thứ hai, thúc đẩy mạnh mẽ đổi mới công nghệ trong doanh nghiệp và phát triển thị trường khoa học, công nghệ. Từng bước hình thành dòng chảy thực sự giữa nhu cầu của doanh nghiệp với nguồn cung công nghệ, chuyên gia, tài chính, sở hữu trí tuệ, tổ chức trung gian và thị trường.
Thứ ba, phát triển hệ thống đổi mới sáng tạo quốc gia, nguồn nhân lực và hợp tác quốc tế. Các trung tâm đổi mới sáng tạo phải trở thành đầu mối kết nối doanh nghiệp, viện, trường, chuyên gia, nhà đầu tư và các nguồn lực; tập trung vào lợi thế, bài toán và nhu cầu thực tế.
Các viện nghiên cứu, trường đại học phải vừa nâng cao chất lượng nghiên cứu, vừa thúc đẩy chuyển giao, thương mại hóa, phát triển doanh nghiệp khởi nghiệp đổi mới sáng tạo và đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao.
