Từ lãnh đạo đến thanh tra viên, yêu cầu chuyển đổi số đang từng bước đi vào công việc và cách làm hằng ngày. Ảnh: Bùi Bình

Từ số hóa hồ sơ đến cách nhìn mới về dữ liệu

Theo Kế hoạch số 399 ngày 21/8/2026, đến năm 2030, tỉnh Lào Cai đặt mục tiêu đến năm 2030, 100% hồ sơ, kết quả giải quyết thủ tục hành chính được số hóa; 100% hồ sơ công việc của cơ quan nhà nước cấp tỉnh, cấp xã được xử lý trên môi trường mạng, trừ hồ sơ thuộc phạm vi bí mật nhà nước. Thời gian xử lý thủ tục hành chính được đặt mục tiêu giảm tối thiểu 30%, hướng tới cung cấp dịch vụ công theo hướng “phi địa giới hành chính”.

Đây là những mục tiêu quan trọng, tạo nền tảng để các cơ quan, đơn vị đổi mới phương thức hoạt động, trong đó có ngành Thanh tra. Khi hồ sơ, tài liệu và thông tin nghiệp vụ được số hóa, chuẩn hóa, cập nhật đầy đủ và kết nối theo quy định, dữ liệu không chỉ phục vụ lưu trữ, tra cứu mà còn trở thành nguồn thông tin quan trọng cho công tác quản lý, điều hành và tham mưu.

Trong hoạt động thanh tra, thông tin và dữ liệu có vai trò đặc biệt quan trọng. Việc xây dựng chương trình, kế hoạch thanh tra; xác định nội dung, đối tượng, lĩnh vực và địa bàn thanh tra đều cần dựa trên quá trình nắm tình hình, tổng hợp, phân tích và đánh giá thông tin.

Theo ông Hoàng Văn Khoa, Phó Chánh Thanh tra tỉnh Lào Cai, chuyển đổi số sẽ tạo điều kiện để ngành Thanh tra từng bước đổi mới phương thức hoạt động, nhất là trong nắm tình hình, thu thập, phân tích và khai thác thông tin.

“Khi dữ liệu được chuẩn hóa, kết nối và chia sẻ theo đúng quy định, cán bộ thanh tra có thể chủ động hơn trong nhận diện những lĩnh vực, địa bàn, đơn vị có nguy cơ phát sinh sai phạm, từ đó nâng cao chất lượng lựa chọn nội dung và đối tượng thanh tra. Qua đó, góp phần nâng cao chất lượng lựa chọn nội dung và đối tượng thanh tra, sử dụng hiệu quả nguồn lực và hạn chế việc xử lý thông tin theo phương thức thủ công”, ông Khoa nhấn mạnh.

Thực tế cho thấy, cùng với quá trình chuyển đổi số của tỉnh, khối lượng thông tin phục vụ hoạt động thanh tra ngày càng lớn và đa dạng. Đó có thể là thông tin từ hồ sơ, báo cáo của các cơ quan, đơn vị; dữ liệu về đầu tư, tài chính, đất đai, tài sản công, đấu thầu, xây dựng; kết quả giải quyết khiếu nại, tố cáo, kiến nghị, phản ánh; thông tin phục vụ công tác phòng, chống tham nhũng, lãng phí, tiêu cực và nhiều nguồn dữ liệu khác.

Nếu được chuẩn hóa, cập nhật và khai thác đúng thẩm quyền, các nguồn dữ liệu này sẽ giúp cơ quan thanh tra có cái nhìn toàn diện hơn về tình hình quản lý nhà nước, qua đó phục vụ tốt hơn công tác tham mưu, xây dựng kế hoạch và tổ chức thực hiện nhiệm vụ.

Giá trị của chuyển đổi số vì vậy không nằm ở việc ngành Thanh tra có thêm một phần mềm hay thay thế hồ sơ giấy bằng hồ sơ điện tử, mà ở việc thay đổi phương thức xử lý công việc. Cán bộ thanh tra sẽ giảm dần thời gian dành cho các thao tác thủ công như tìm kiếm, tổng hợp, đối chiếu thông tin, để tập trung nhiều hơn vào phân tích, đánh giá, xác định trọng tâm và làm rõ bản chất vấn đề.

Ông Hoàng Văn Khoa, Phó Chánh Thanh tra tỉnh Lào Cai, xử lý công việc trên môi trường số. Ảnh: Bùi Bình

Khi dữ liệu đi cùng công việc hằng ngày

Từ chính quyền số, không gian chuyển đổi tiếp tục mở sang kinh tế và đời sống. Lào Cai đặt mục tiêu đến năm 2030 kinh tế số đạt tối thiểu 20% GRDP của tỉnh; đẩy mạnh thương mại điện tử, cửa khẩu thông minh, logistics, du lịch số và nông nghiệp hàng hóa ứng dụng công nghệ. 100% sản phẩm OCOP và nông sản chủ lực được định hướng đưa lên các sàn thương mại điện tử, gắn với hệ thống truy xuất nguồn gốc điện tử.

Ở đây, chuyển đổi số không chỉ là câu chuyện của cơ quan công quyền. Với doanh nghiệp, hợp tác xã và hộ kinh doanh, dữ liệu và các nền tảng số có thể mở thêm thị trường, giảm chi phí giao dịch, nâng khả năng truy xuất nguồn gốc và đưa sản phẩm địa phương đến gần hơn với người tiêu dùng. Với một tỉnh có cửa khẩu, du lịch và vùng sản xuất hàng hóa, dư địa ứng dụng công nghệ vì thế khá rộng.

Ở khu vực xã hội số, tỉnh phấn đấu 100% người dân đủ điều kiện được tạo lập và sử dụng danh tính số, định danh điện tử; phát triển Ứng dụng Công dân số tỉnh Lào Cai, mở rộng phong trào “Bình dân học vụ số”, ưu tiên hỗ trợ người dân vùng sâu, vùng xa, vùng biên giới và các nhóm yếu thế. Đây là phần có ý nghĩa trực tiếp với đời sống, bởi chuyển đổi số chỉ thực sự có giá trị khi người dân có thể sử dụng dịch vụ thuận tiện hơn, không bị khoảng cách địa lý trở thành rào cản trong tiếp cận thông tin và thủ tục hành chính.

Cùng với phát triển công nghệ, Lào Cai xác định an toàn, an ninh mạng và bảo vệ dữ liệu là yêu cầu xuyên suốt. Việc ứng dụng AI trong quản trị, dịch vụ công, y tế, giáo dục, nông nghiệp, du lịch, logistics và sản xuất, kinh doanh được đặt cùng yêu cầu quản trị rủi ro, bảo vệ dữ liệu cá nhân, bí mật nhà nước và bí mật kinh doanh. Đây cũng là điều kiện để công nghệ được sử dụng đúng mục đích, hạn chế rủi ro khi dữ liệu ngày càng trở thành tài sản quan trọng của cơ quan nhà nước và doanh nghiệp.

Một điểm quan trọng trong Kế hoạch chuyển đổi số của tỉnh là trách nhiệm người đứng đầu được gắn trực tiếp vào kết quả chuyển đổi số. Việc triển khai theo nguyên tắc “6 rõ”, cùng yêu cầu thường xuyên thống kê, đo lường, giám sát và đánh giá. Đây là cơ sở để chuyển đổi số không dừng lại ở việc “có hệ thống”, “có phần mềm” hay “có hồ sơ điện tử”, mà phải tạo ra những thay đổi cụ thể trong công việc hằng ngày.

Lào Cai đang từng bước đặt dữ liệu vào vị trí ngày càng quan trọng trong quản trị và điều hành. Với ngành Thanh tra, đây là cơ hội để đổi mới mạnh mẽ hơn phương thức hoạt động, nâng cao chất lượng công tác thanh tra, tiếp công dân, giải quyết khiếu nại, tố cáo và phòng, chống tham nhũng, lãng phí, tiêu cực.

Thước đo cuối cùng của chuyển đổi số không phải là có bao nhiêu hồ sơ được số hóa hay có bao nhiêu nền tảng được xây dựng, mà là cán bộ có làm việc hiệu quả hơn, công tác quản lý có chủ động hơn, việc thanh tra có đúng trọng tâm hơn và người dân có được phục vụ thuận tiện, minh bạch hơn hay không. Khi công nghệ và dữ liệu tạo ra những thay đổi cụ thể ấy, chuyển đổi số mới thực sự trở thành động lực nâng cao chất lượng, hiệu quả hoạt động của ngành Thanh tra trong giai đoạn mới.