(Thanh tra) - Trong bối cảnh khu vực công nghiệp nông thôn vẫn loay hoay với bài toán quy mô nhỏ, năng suất thấp và khó tiếp cận nguồn lực, việc Chính phủ ban hành Nghị định 235/2025/NĐ-CP được xem như một bước điều chỉnh chính sách đáng chú ý.
Không chỉ sửa đổi Nghị định 45/2012 về khuyến công, văn bản mới này còn cho thấy một cách tiếp cận khác là mở rộng đối tượng, linh hoạt nguồn lực và đặt chuyển đổi xanh, số hóa làm trục phát triển công nghiệp nông thôn.
Theo bà Nguyễn Thị Lâm Giang, Cục trưởng Cục Đổi mới sáng tạo, Chuyển đổi xanh và Khuyến công (Bộ Công Thương), Nghị định 235 đánh dấu sự chuyển hướng rõ rệt của chính sách khuyến công, từ hỗ trợ dàn trải sang tiếp cận có trọng tâm, gắn với bối cảnh phát triển mới của nền kinh tế.
Điểm đáng chú ý trước hết là việc mở rộng đáng kể phạm vi thụ hưởng. Không chỉ dừng ở các cơ sở sản xuất truyền thống, chính sách đã bao trùm cả doanh nghiệp nhỏ và vừa, hợp tác xã, tổ hợp tác, hộ kinh doanh, thậm chí cả các chủ thể đặc thù như nghệ nhân.
Cách tiếp cận này, theo bà Giang, phù hợp với tinh thần của Nghị quyết 57-NQ/TW và Nghị quyết 68-NQ/TW, nơi khu vực kinh tế tư nhân được xác định là động lực quan trọng của tăng trưởng.
Không dừng ở mở rộng đối tượng, Nghị định lần đầu đưa khái niệm sản xuất sạch hơn, sản xuất và tiêu dùng bền vững vào khung pháp lý khuyến công, tiếp cận theo vòng đời sản phẩm. Đây là điểm mới mang tính định hướng dài hạn, khi các tiêu chuẩn xanh đang dần trở thành "giấy thông hành" để hàng hóa tham gia chuỗi cung ứng toàn cầu.
Đi cùng đó, chuyển đổi số được đặt vào vị trí trung tâm. Chính sách hỗ trợ ứng dụng công nghệ số trong quản lý, sản xuất và kinh doanh được kỳ vọng giúp doanh nghiệp công nghiệp nông thôn cải thiện năng suất, giảm chi phí, những điểm yếu cố hữu của khu vực này. Trong bối cảnh cạnh tranh ngày càng gay gắt, đây không còn là lựa chọn, mà là điều kiện sống còn.
Một thay đổi đáng kể khác nằm ở cơ chế tài chính. Thay vì phụ thuộc vào một nguồn ngân sách, Nghị định cho phép lồng ghép linh hoạt nguồn vốn trung ương, địa phương với các chương trình mục tiêu quốc gia. Cách thiết kế này mở ra khả năng huy động nguồn lực lớn hơn, đồng thời đi kèm yêu cầu minh bạch và hiệu quả trong sử dụng vốn.
Đặc biệt, chính sách đối với sản phẩm công nghiệp nông thôn tiêu biểu (RISEP) được mở rộng theo hướng đi đến cùng. Không chỉ dừng ở công nhận, doanh nghiệp còn được hỗ trợ quảng bá, xúc tiến thương mại, đăng ký nhãn hiệu, đầu tư không gian trưng bày, thậm chí tham gia các cuộc thi thiết kế và tay nghề. Đây là bước đi cho thấy nỗ lực chuyển từ hỗ trợ đầu vào sang đồng hành cả chuỗi giá trị.
Ở góc độ xã hội, Nghị định cũng thể hiện sự ưu tiên có chọn lọc, khi khuyến khích các cơ sở sử dụng nhiều lao động nữ, lao động dân tộc thiểu số. Điều này cho thấy chính sách khuyến công không chỉ hướng đến tăng trưởng, mà còn gắn với mục tiêu bao trùm và phát triển bền vững.
Đáng chú ý, tổ chức khuyến công được kiện toàn theo hướng chạm tới cơ sở. Việc hình thành mạng lưới cộng tác viên đến cấp xã được kỳ vọng giúp chính sách không dừng ở văn bản, mà đi vào thực tế sản xuất.
"Có thể nói, Nghị định 235 tạo ra một bước chuyển đáng kể từ ngắn hạn sang dài hạn, từ số lượng sang chất lượng, từ hỗ trợ dàn trải sang có trọng tâm, trọng điểm", bà Giang nhận định.
Tuy nhiên, câu chuyện không chỉ nằm ở thiết kế chính sách, mà còn ở khâu thực thi. Năm 2026, Bộ Công Thương dự kiến triển khai đồng loạt các hoạt động tập huấn, phổ biến Nghị định trên phạm vi cả nước. Các hội nghị chuyên sâu sẽ được tổ chức theo khu vực, kết hợp hướng dẫn cụ thể cách triển khai, với sự tham gia của cơ quan quản lý, đơn vị khuyến công, hiệp hội và doanh nghiệp.
Chúng tôi kỳ vọng Nghị định sẽ tạo ra chuyển biến mang tính nền tảng. Trước hết là nâng cao hiệu quả hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ và vừa, các cơ sở công nghiệp nông thôn, giúp họ cải thiện năng lực sản xuất, chất lượng sản phẩm và khả năng cạnh tranh.
Bà Nguyễn Thị Lâm Giang, Cục trưởng Cục Đổi mới sáng tạo, Chuyển đổi xanh và Khuyến công
Bên cạnh đó, bộ tài liệu hướng dẫn chi tiết sẽ được biên soạn dưới cả dạng in và điện tử, giúp địa phương và doanh nghiệp dễ tiếp cận. Công tác phối hợp địa phương được tăng cường thông qua hội nghị, hội thảo nhằm kịp thời tháo gỡ vướng mắc. Việc lồng ghép nội dung phổ biến vào các hội chợ, triển lãm cũng được tính đến để nâng hiệu quả truyền thông chính sách.
Đáng chú ý, công nghệ thông tin sẽ được tận dụng mạnh mẽ với các lớp tập huấn trực tuyến, giúp mở rộng phạm vi tiếp cận trong bối cảnh chuyển đổi số. Song song đó, công tác kiểm tra, giám sát sẽ được triển khai thường xuyên để đảm bảo chính sách đi đúng hướng.
Ở tầm dài hạn, cơ quan quản lý cho biết sẽ tiếp tục hoàn thiện cơ chế tài chính theo hướng linh hoạt hơn, tăng mức hỗ trợ và huy động nguồn lực xã hội; đồng thời thúc đẩy chuyển đổi số, sản xuất bền vững, nâng cao năng lực doanh nghiệp thông qua đào tạo và xúc tiến thương mại.
Kỳ vọng lớn nhất, theo bà Giang, là tạo ra một chuyển biến mang tính nền tảng. Khi doanh nghiệp nhỏ và siêu nhỏ ở nông thôn được kích hoạt, hiệu ứng lan tỏa sẽ rất đáng kể: Năng suất lao động tăng, việc làm được tạo ra, thu nhập cải thiện và đóng góp trực tiếp vào tăng trưởng kinh tế địa phương.
Theo bà Giang, nếu được thực thi nghiêm túc, đồng bộ và nhất quán, Nghị định 235 sẽ là cú hích quan trọng để khu vực công nghiệp nông thôn, vốn lâu nay đứng ngoài các chuỗi giá trị lớn, từng bước bước vào cuộc chơi mới, nơi tiêu chuẩn xanh và năng lực số trở thành thước đo cạnh tranh.
"Khi khu vực doanh nghiệp nhỏ và siêu nhỏ ở nông thôn được kích hoạt, sẽ tạo hiệu ứng lan tỏa lớn như tăng năng suất lao động, tạo việc làm, nâng cao thu nhập và đóng góp trực tiếp vào tăng trưởng kinh tế địa phương", bà Giang nhấn mạnh.
