Dự án Xây dựng hạ tầng và cải tạo môi trường kênh Tham Lương - Bến Cát - rạch Nước Lên đã thực hiện đạt 69,52%, nhưng còn 9 trường hợp chưa bàn giao mặt bằng. Ảnh: Thu Huyền

“Vướng” mặt bằng ảnh hưởng tiến độ thi công

Trong các công trình cải tạo kênh, rạch đang gặp khó khăn về giải phóng mặt bằng tại TPHCM, đầu tiên phải kể đến là Dự án Xây dựng hạ tầng và cải tạo môi trường kênh Tham Lương - Bến Cát - rạch Nước Lên.

Đây là công trình trọng điểm có tổng mức đầu tư 9.030 tỷ đồng, thời gian thực hiện từ năm 2021-2026. Dự án có tổng chiều dài 32km xuyên qua TPHCM, kết nối tỉnh Tây Ninh (Long An cũ) qua sông Chợ Đệm và TP Đồng Nai qua sông Sài Gòn.

Theo Ban Quản lý Dự án đầu tư xây dựng hạ tầng đô thị TPHCM (chủ đầu tư), hiện nay Dự án Xây dựng hạ tầng và cải tạo kênh Tham Lương - Bến Cát - rạch Nước Lên còn 9 trường hợp chưa bàn giao mặt bằng, người dân cản trở nên không thể thi công qua các vị trí chưa bàn giao mặt bằng. Đây là một trong những khó khăn làm ảnh hưởng đến tiến độ thi công của các gói thầu.

Cũng là một dự án chỉnh trang đô thị trọng điểm trên địa bàn TPHCM, Dự án Cải tạo rạch Xuyên Tâm có tổng mức đầu tư hơn 17.000 tỷ đồng, qua địa bàn các phường An Nhơn, Bình Lợi Trung, Bình Thạnh và Gia Định với khoảng 2.000 hộ dân phải di dời.

Tại phường Gia Định, dự án có tổng số 869 trường hợp bị ảnh hưởng, trong đó gồm 263 trường hợp giải tỏa một phần và 606 trường hợp giải tỏa toàn phần. Theo UBND phường Gia Định, tính đến giữa tháng 5/2026, trên địa bàn phường đã bàn giao mặt bằng 615/869 trường hợp, đạt tỷ lệ 70,7%. Hiện còn 254 trường hợp chưa bàn giao mặt bằng, chủ yếu tập trung ở các trường hợp giải tỏa toàn phần.

Dự án Cải tạo rạch Xuyên Tâm có khoảng 2.000 hộ dân phải di dời. Ảnh: Thu Huyền

Trong buổi họp báo thông tin về các vấn đề kinh tế - xã hội trên địa bàn TPHCM, bà Nguyễn Thị Ngọc Khánh - Trưởng phòng Kinh tế, hạ tầng và đô thị thuộc UBND phường Gia Định cho biết, khó khăn lớn nhất hiện nay trong công tác bồi thường giải phóng mặt bằng Dự án Cải tạo rạch Xuyên Tâm đoạn qua địa bàn phường là các trường hợp có yếu tố đồng thừa kế.

Theo quy định, người dân phải hoàn tất thủ tục khai nhận di sản thừa kế mới đủ điều kiện nhận tiền bồi thường, hỗ trợ. Tuy nhiên, trong thực tế, nhiều giấy tờ pháp lý như giấy khai sinh, khai tử, đăng ký kết hôn… đã thất lạc. Người dân phải liên hệ nhiều địa phương để trích lục hồ sơ, một số trường hợp phải thực hiện thủ tục tại Tòa án (tuyên bố mất tích, tuyên bố chết).

“Những vướng mắc này dẫn đến kéo dài thời gian hoàn tất thủ tục, ảnh hưởng đến tiến độ bàn giao mặt bằng theo yêu cầu”, bà Nguyễn Thị Ngọc Khánh chia sẻ.

Tại phường Bình Lợi Trung, Dự án Cải tạo rạch Xuyên Tâm có tổng số 311 trường hợp bị ảnh hưởng. Đến ngày 14/5 còn 93 trường hợp chưa bàn giao mặt bằng, trong đó có 58 trường hợp phấn đấu bàn giao mặt bằng trước ngày 30/5.

Đối với Dự án Cải tạo kênh Hàng Bàng giai đoạn 2 thuộc địa bàn Quận 6 trước đây, chủ đầu tư là Ban Quản lý Dự án đầu tư xây dựng các công trình giao thông TPHCM (Ban Giao thông TPHCM) cho biết, vướng mắc hiện nay là còn 19 hộ dân chưa nhận tiền bồi thường, chưa bàn giao mặt bằng (phía sau chợ Bình Tây).

Nỗ lực tháo gỡ vướng mắc

Ban Quản lý Dự án đầu tư xây dựng hạ tầng đô thị TPHCM cho biết, về các trường hợp chưa bàn giao mặt bằng và công tác di dời hạ tầng kỹ thuật tại Dự án Xây dựng hạ tầng và cải tạo môi trường kênh Tham Lương - Bến Cát - rạch Nước Lên, Ban đã phối hợp với chính quyền địa phương, tập trung giải quyết dứt điểm các trường hợp vướng mắc này.

Nhiều kênh, rạch trên địa bàn TPHCM cần được cải tạo nhằm chỉnh trang cảnh quan và giải quyết ô nhiễm môi trường. Ảnh: Thu Huyền

Đối với Dự án cải tạo rạch Xuyên Tâm, UBND phường Gia Định cho biết đã động lập danh sách các trường hợp vướng mắc, gửi TAND Khu vực 5 và các văn phòng công chứng để phối hợp hỗ trợ, vận động các văn phòng luật sư trên địa bàn tham gia tư vấn pháp lý miễn phí cho người dân. Đồng thời, phường tăng cường công tác vận động, giải thích nhằm tạo sự đồng thuận trong Nhân dân.

Theo bà Khánh, thời gian tới, UBND phường Gia Định tiếp tục phối hợp chặt chẽ với các cơ quan liên quan, tập trung tháo gỡ các khó khăn nêu trên, phấn đấu hoàn thành công tác bàn giao mặt bằng theo chỉ đạo của UBND TPHCM trước ngày 30/6/2026.

Cùng tháo gỡ vướng mắc về mặt bằng Dự án Cải tạo rạch Xuyên Tâm, tại buổi họp báo thông tin về các vấn đề kinh tế - xã hội trên địa bàn TPHCM, ông Phạm Văn Tồn - Phó Chủ tịch UBND phường Bình Lợi Trung cho biết, hiện nay đang trong giai đoạn gấp rút bàn giao mặt bằng thì ưu tiên số một vẫn là công tác vận động, thuyết phục.

Tuy nhiên, theo ông Tồn, đối với các trường hợp đã vận động nhưng vẫn chưa đồng ý bàn giao, sẽ kiên quyết thực hiện các biện pháp cưỡng chế theo đúng quy định pháp luật để đảm bảo tính nghiêm minh và tiến độ chung của dự án.

Khó khăn đối với các dự án cải tạo kênh, rạch trên địa bàn TPHCM chủ yếu do vướng mắc trong công tác giải phóng mặt bằng. Ảnh: Thu Huyền

Theo ông Phạm Văn Tồn, UBND phường Bình Lợi Trung đã thành lập 4 tổ tuyên truyền để thực hiện công tác tuyên truyền, vận động bàn giao mặt bằng đến từng hộ dân. Đồng thời quan tâm tổ chức họp định kỳ để kịp thời chỉ đạo, giải quyết vướng mắc trong quá trình thực hiện.

Bên cạnh đó, UBND phường Bình Lợi Trung đã chỉ đạo các phòng ban chuyên môn, tập trung đẩy nhanh giải quyết các khiếu nại, kiến nghị của người dân liên quan đến Dự án Cải tạo rạch Xuyên Tâm để kịp thời bàn giao mặt bằng theo tiến độ chung của TP.

Đối với Dự án Cải tạo kênh Hàng Bàng giai đoạn 2, Ban Giao thông TPHCM cho biết, hiện nay Hội đồng bồi thường giải phóng mặt bằng dự án và các tổ vận động của phường Bình Tây đang tích cực tiếp xúc, vận động, thuyết phục 19 hộ dân còn lại trong ranh điều chỉnh của dự án bàn giao mặt bằng để phục vụ thi công. Việc bàn giao mặt bằng dự kiến hoàn thành vào quý IV/2026.