Đối với tôi, tháng Bảy không chỉ là dịp để tưởng nhớ các Anh hùng liệt sĩ, các thương binh, bệnh binh và những người có công với cách mạng. Đây còn là khoảng thời gian để lặng lòng nhớ về những người thân trong gia đình đã mãi mãi nằm lại nơi chiến trường.

Tổng Biên tập Báo Thanh tra Nguyễn Tuấn Anh và các đại biểu khởi công công công trình tri ân các Anh hùng liệt sĩ tại xã Hướng Lập, tỉnh Quảng Trị. Ảnh: Song Việt

Cha tôi là con liệt sĩ. Ông nội tôi quê ở làng Thuần Trung, Nghệ An, đã anh dũng hy sinh trong cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp khi cha tôi còn rất nhỏ. Mất cha từ thuở ấu thơ là nỗi đau theo cha tôi suốt cuộc đời. Nhưng chiến tranh chưa dừng lại ở đó.

Người em trai của ông nội tôi cũng tiếp tục ngã xuống dưới làn mưa đạn của quân thù, để lại bà nội và cụ nội tôi gánh chịu nỗi đau mất đi hai người con trong cùng một cuộc chiến.

Sau này, bà nội tôi đi thêm bước nữa. Tưởng rằng cuộc đời sẽ bớt đi những bất hạnh, nhưng chiến tranh một lần nữa cướp đi người chồng thứ hai của bà trong cuộc kháng chiến chống Mỹ cứu nước. Ba lần nhận tin dữ, ba lần tiễn người thân ra đi không trở lại.

Mỗi lần nghĩ về bà nội, tôi luôn hình dung đến biết bao người phụ nữ Việt Nam đã lặng lẽ gánh chịu những mất mát không gì bù đắp được, nhưng vẫn kiên cường nuôi con, giữ gìn mái ấm và nuôi dưỡng niềm tin vào ngày đất nước hòa bình.

Lực lượng chức năng đã tìm kiếm và quy tập được 3 hài cốt liệt sĩ tại khu vực Câu Nhi, xã Nam Hải Lăng (Quảng Trị). Ảnh: VGP

Mẹ tôi cũng là con liệt sĩ. Ông ngoại tôi quê ở Bạch Ngọc, Nghệ An, hy sinh trong cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp. Mẹ tôi mồ côi cha từ khi còn rất nhỏ, lớn lên trong vòng tay cưu mang của bà con, anh em họ hàng.

Tuổi thơ thiếu vắng bóng cha đã để lại trong mẹ những khoảng lặng không thể gọi thành lời. Nhưng cũng chính từ những năm tháng ấy, mẹ đã học được nghị lực, lòng nhân hậu và đức hy sinh để vun đắp cho gia đình, nuôi dạy các con nên người.

Có lẽ vì vậy, tôi luôn cảm nhận sâu sắc rằng, phía sau mỗi tấm Bằng “Tổ quốc ghi công”, phía sau mỗi ngôi mộ liệt sĩ là một gia đình, là một cuộc đời, là biết bao những giọt nước mắt đã âm thầm chảy qua nhiều thế hệ. Chiến tranh đã lùi xa hơn nửa thế kỷ, nhưng những mất mát ấy chưa bao giờ là câu chuyện của quá khứ. Chúng vẫn hiện hữu trong ký ức của hàng triệu gia đình Việt Nam và trở thành một phần của lịch sử dân tộc.

Đó cũng là cảm xúc thôi thúc tôi viết bài thơ “Tri ân”.

Trong bài thơ, tôi không cố gắng sử dụng những hình ảnh cầu kỳ hay những lời lẽ bi tráng. Tôi chỉ mong mượn những câu thơ mộc mạc để bày tỏ lòng biết ơn đối với các Anh hùng liệt sĩ, các thương binh, bệnh binh, các Bà mẹ Việt Nam anh hùng và hàng triệu gia đình đã hiến dâng những người thân yêu nhất cho đất nước.

Khi viết:

“Tháng bảy về, tháng của nỗi tri ân

Nén tâm hương gửi bao người đã khuất…”

đó không chỉ là nén hương của riêng tôi dành cho ông nội, ông ngoại và những người thân trong gia đình, mà còn là nén hương thành kính gửi tới tất cả những người con ưu tú của dân tộc đã ngã xuống vì độc lập, tự do của Tổ quốc.

Khi viết:

“Bao người mẹ tiễn chồng con đi trước

Lặng một đời mang nỗi nhớ vào tim…”

tôi nghĩ đến bà nội, đến bà ngoại và biết bao người mẹ Việt Nam đã dành trọn tuổi xuân để chờ đợi, để hy sinh và để giữ vững niềm tin trong những năm tháng chiến tranh khốc liệt.

Và khi viết:

“Ngày chiến thắng, hân hoan đón niềm vui

Cả dân tộc cùng chung tay kiến thiết

Lấy nhân nghĩa khép hận thù chinh chiến…”

tôi muốn nhắc đến một giá trị đã làm nên bản sắc Việt Nam: yêu chuộng hòa bình, lấy nhân nghĩa làm gốc, khép lại quá khứ để cùng hướng tới tương lai, nhưng không bao giờ quên những người đã làm nên hòa bình ấy.

Là một cán bộ đang công tác trong ngành Thanh tra, tôi càng ý thức rằng lòng biết ơn không chỉ được thể hiện bằng những nén hương trong ngày 27 tháng 7. Tri ân còn phải được thể hiện bằng trách nhiệm trong công việc hằng ngày, bằng sự tận tụy phụng sự Tổ quốc, phục vụ Nhân dân, bằng việc góp phần xây dựng một nền hành chính liêm chính, kỷ cương, hiệu lực, hiệu quả và một Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa của dân, do dân và vì dân. Đó cũng là cách để mỗi chúng ta tiếp nối những giá trị mà các thế hệ cha anh đã đánh đổi bằng máu xương để gìn giữ.

Nhân kỷ niệm 79 năm Ngày Thương binh - Liệt sĩ (27/7/1947 – 27/7/2026), tôi xin trân trọng gửi tới bạn đọc Báo Thanh tra bài thơ “Tri ân” như một nén tâm hương thành kính đối với các Anh hùng liệt sĩ, các thương binh, bệnh binh, các Bà mẹ Việt Nam anh hùng và tất cả những người đã cống hiến, hy sinh vì độc lập, tự do của dân tộc.

Mong rằng, khi đọc những vần thơ này, mỗi chúng ta sẽ thêm một lần lắng lòng để biết trân trọng hơn giá trị của hòa bình, gìn giữ đạo lý “Uống nước nhớ nguồn”, sống có trách nhiệm hơn với Tổ quốc, với Nhân dân và với những thế hệ đã làm nên dáng hình đất nước Việt Nam hôm nay.