Các sản phẩm OCOP được bày bán tại hội nghị kết nối cung cầu diễn ra ở tỉnh Nghệ An. Ảnh: Văn Thanh

Kiểm tra theo hướng quản lý rủi ro

Tại Văn bản số 11555/UBND-NN, Phó Chủ tịch UBND tỉnh Nghệ An Phùng Thành Vinh giao Sở Nông nghiệp và Môi trường chủ trì, phối hợp với các cơ quan, địa phương liên quan căn cứ Quy định về công tác kiểm tra, giám sát sản phẩm OCOP tại Quyết định số 3485/QĐ-BNNMT ngày 7/9/2026 của Bộ Nông nghiệp và Môi trường để tổ chức triển khai thực hiện.

Theo quy định, công tác kiểm tra, giám sát nhằm bảo đảm các sản phẩm OCOP tiếp tục đáp ứng đầy đủ yêu cầu theo Bộ tiêu chí đánh giá, phân hạng sản phẩm OCOP và hồ sơ sản phẩm đã được cấp có thẩm quyền công nhận. Qua đó, kịp thời phát hiện, chấn chỉnh, xử lý hoặc kiến nghị xử lý những sản phẩm không còn đáp ứng yêu cầu, có dấu hiệu vi phạm quy định về OCOP và pháp luật liên quan.

Đây cũng là giải pháp góp phần bảo vệ uy tín, giá trị, thương hiệu OCOP Việt Nam và quyền lợi người tiêu dùng; đồng thời nâng cao trách nhiệm của các chủ thể trong duy trì chất lượng, tiêu chuẩn, điều kiện sản xuất, nguồn gốc nguyên liệu, giá trị đặc trưng, bảo vệ môi trường và các nội dung đã được đánh giá, phân hạng.

Đối tượng kiểm tra, giám sát gồm sản phẩm OCOP 5 sao đang trong thời hạn chứng nhận; sản phẩm OCOP 3 sao, 4 sao trong trường hợp cần thiết theo yêu cầu quản lý. Bên cạnh đó là các chủ thể có sản phẩm OCOP, cơ quan tham mưu quản lý OCOP cấp tỉnh, UBND cấp xã và các cơ quan, đơn vị liên quan đến công tác quản lý, đánh giá, phân hạng sản phẩm.

Việc lựa chọn sản phẩm và địa phương kiểm tra được thực hiện theo phương pháp quản lý rủi ro. Trong đó, ưu tiên sản phẩm OCOP 5 sao còn hiệu lực công nhận; sản phẩm có phản ánh, kiến nghị, khiếu nại hoặc thông tin cảnh báo từ cơ quan quản lý Nhà nước, cơ quan báo chí, người tiêu dùng.

Các sản phẩm có dấu hiệu vi phạm chỉ tiêu, tiêu chí theo Bộ tiêu chí đánh giá, phân hạng; sử dụng nhãn hiệu, hạng sao OCOP hoặc nội dung quảng bá không phù hợp với quyết định, giấy chứng nhận cũng thuộc diện được ưu tiên xem xét. Việc kiểm tra đồng thời phải bảo đảm tính đại diện về nhóm sản phẩm, loại hình chủ thể và địa phương theo vùng, miền, nhất là những nơi có dấu hiệu bất cập trong công tác đánh giá, phân hạng.

Duy trì chất lượng, kiểm soát sử dụng nhãn hiệu OCOP

Nội dung kiểm tra, giám sát tập trung vào việc duy trì các tiêu chí của sản phẩm theo hồ sơ đã được đánh giá, phân hạng. Các yếu tố được chú trọng gồm nguồn gốc sản phẩm, nguyên liệu; đặc trưng, giá trị địa phương; chất lượng; tiêu chuẩn, quy chuẩn, công bố chất lượng; bao bì, nhãn hàng hóa và truy xuất nguồn gốc.

Cùng với đó, cơ quan chức năng sẽ xem xét việc thực hiện các yêu cầu về bảo vệ môi trường, trách nhiệm xã hội, phát triển bền vững, quyền sở hữu và quyền sử dụng các đối tượng sở hữu trí tuệ liên quan đến sản phẩm.

Việc sử dụng nhãn hiệu, biểu trưng OCOP trên sản phẩm, bao bì, biển hiệu, website, mạng xã hội, sàn thương mại điện tử và các kênh phân phối cũng nằm trong phạm vi giám sát. Những trường hợp sử dụng nhãn hiệu OCOP đối với sản phẩm chưa được chứng nhận, đã hết thời hạn chứng nhận hoặc có khả năng gây nhầm lẫn cho người tiêu dùng sẽ được xem xét, xử lý theo quy định.

Đối với nhóm dịch vụ du lịch cộng đồng, du lịch sinh thái và điểm du lịch, công tác kiểm tra tập trung vào việc duy trì tài nguyên, sản phẩm, dịch vụ du lịch, chất lượng phục vụ, bản sắc văn hóa, môi trường và sự tham gia của cộng đồng.

Không chỉ kiểm tra trực tiếp sản phẩm, quy định còn chú trọng công tác quản lý, đánh giá và phân hạng OCOP tại địa phương. Các nội dung gồm tiếp nhận, kiểm tra hồ sơ; thành lập và tổ chức hoạt động của Tổ tư vấn, Hội đồng đánh giá, phân hạng sản phẩm OCOP cấp tỉnh; việc chấm điểm theo Bộ tiêu chí; quy trình phê duyệt, cấp giấy chứng nhận và công bố kết quả.

Công tác quản lý hồ sơ, dữ liệu sản phẩm sau chứng nhận; hoạt động kiểm tra, giám sát sau chứng nhận và việc xử lý, thu hồi giấy chứng nhận đối với sản phẩm thuộc trường hợp phải thu hồi cũng được đưa vào nội dung kiểm tra khi cần thiết.

Đối với các chủ thể OCOP, trách nhiệm trọng tâm là duy trì các tiêu chí sản phẩm theo hồ sơ đã được đánh giá, phân hạng; cung cấp trung thực, đầy đủ hồ sơ, tài liệu, thông tin phục vụ kiểm tra, giám sát; tạo điều kiện cho cơ quan có thẩm quyền thực hiện nhiệm vụ và thực hiện đầy đủ các yêu cầu khắc phục sau kiểm tra.