Cảnh báo từ khoảng trống phòng dịch tả lợn châu Phi ở cơ sở. Ảnh: Nguyễn Hải

Từ giữa tháng 7/2025 đến nay, các ổ dịch đã xuất hiện tại các xã Giai Lạc, Yên Thành và Quan Thành.

Đặc biệt, xã Giai Lạc với gần 7.000 con lợn và Yên Thành khoảng 2.000 con đã ghi nhận nhiều ca lợn chết rải rác.

Kết quả xét nghiệm cho thấy nguyên nhân là do virus tả lợn châu Phi.

Điểm đáng chú ý là phần lớn các hộ chăn nuôi tại đây có quy mô nhỏ lẻ, chuồng trại xen kẽ trong khu dân cư, điều kiện vệ sinh hạn chế.

Trong khi đó, hệ thống thú y cơ sở lại thiếu nhân lực trầm trọng. Một cán bộ địa phương cho biết: “Cả xã chỉ có một thú y viên, kiêm nhiệm thêm nhiều việc nên không thể giám sát hết các hộ nuôi”.

Thêm vào đó, ý thức phòng dịch của người dân còn hạn chế. Nhiều hộ không khai báo khi phát hiện lợn ốm, thậm chí tự ý giết mổ, hoặc vứt xác lợn ra ao hồ, sông suối.

Có trường hợp lén vận chuyển lợn ra khỏi vùng dịch để tiêu thụ. Đây là những hành vi tiềm ẩn nguy cơ làm dịch lan rộng khó kiểm soát.

Do thiếu cơ chế hỗ trợ rõ ràng từ cấp trên, nhiều xã buộc phải tự lo từ kinh phí đến tổ chức lực lượng. Xã Yên Thành đã vận động dân lập rào chắn tạm thời, cắm biển cảnh báo vùng dịch, thành lập tổ tuần tra lưu động do công an xã chủ trì, đồng thời kêu gọi người dân tố giác hành vi vi phạm để khen thưởng.

Tuy nhiên, lãnh đạo xã cho biết ngân sách địa phương có hạn, chỉ đáp ứng được khi quy mô dịch còn nhỏ. Nếu lan rộng, rất khó xoay xở. Trong khi đó, việc tuyên truyền phòng dịch vẫn còn hời hợt, người dân chưa hiểu rõ mức độ nguy hiểm, dẫn đến chủ quan.

Được biết, ngành Nông nghiệp tỉnh Nghệ An đã cấp hơn 1.000 lít dung dịch khử trùng cho các xã, đồng thời khuyến cáo hạn chế tái đàn trong vùng dịch, giám sát việc vận chuyển lợn. Sở Nông nghiệp và Môi trường yêu cầu thành lập ngay ban chỉ đạo phòng, chống dịch cấp xã và tổ công tác cơ động chống dịch.

Trước tình hình phức tạp, các chuyên gia cho rằng cần sớm có cơ chế hỗ trợ tiêu hủy, bồi thường kịp thời để khuyến khích người dân chủ động khai báo; đồng thời bổ sung lực lượng thú y và đẩy mạnh giám sát, xử lý nghiêm hành vi vi phạm.