(Thanh tra) - Huy động, lồng ghép các nguồn lực ngân sách, chương trình mục tiêu quốc gia…, Lào Cai đang triển khai hỗ trợ làm nhà ở cho 1.380 hộ nghèo và 1.346 hộ cận nghèo. Đây là đòn bẩy thiết thực nhằm nâng cao chất lượng nhà ở, tạo nền tảng vững chắc để giảm nghèo bền vững và bảo đảm an sinh xã hội trên địa bàn.
UBND tỉnh Lào Cai đang khẩn trương triển khai Kế hoạch hỗ trợ nhà ở cho hộ nghèo và hộ cận nghèo năm 2026, cụ thể hóa Đề án số 15 của Tỉnh ủy về giảm nghèo đa chiều và bảo đảm an sinh xã hội giai đoạn 2026 - 2030.
Tiêu chuẩn "3 cứng" và mức hỗ trợ thiết thực cho người dân
Điều kiện hỗ trợ:
1. Nhà ở là nhà tạm, nhà dột nát, không đảm bảo an toàn sử dụng (theo tiêu chí quy định tại Quyết định 55/QĐ-BXD ngày 20/1/2025 của Bộ Xây dựng) cần phải sửa chữa hoặc làm mới để có nhà ổn định, an toàn, kiên cố.
2. Nhà ở phải được xây dựng hoặc sửa chữa trên đất ở hợp pháp, phù hợp với quy hoạch được cấp có thẩm quyền phê duyệt, không nằm trong vùng có nguy cơ sạt lở. Trường hợp chưa có Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất thì phải có xác nhận của UBND xã, phường về việc mảnh đất đó nằm trong quy hoạch đất ở, không có tranh chấp, đủ điều kiện cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất ở, có thể làm nhà.
3. Các hộ chưa được hỗ trợ từ các chương trình, chính sách của Nhà nước và của các tổ chức, doanh nghiệp, cá nhân (không bao gồm nhà ở do hộ gia đình tự xây dựng).
Mục tiêu tổng quát của kế hoạch là giúp các hộ dân có nhà ở ổn định, kiên cố, an toàn, có khả năng chống chịu với thiên tai; giúp khắc phục khó khăn, ổn định đời sống, giải quyết chiều chiếu hụt về nhà ở của hộ nghèo, hộ cận nghèo, góp phần thực hiện mục tiêu giảm nghèo bền vững và đảm bảo an sinh xã hội
Theo kế hoạch, toàn tỉnh Lào Cai hỗ trợ tổng cộng 2.726 căn nhà, bao gồm 1.380 căn cho hộ nghèo (978 căn xây mới, 402 căn sửa chữa) và 1.346 căn cho hộ cận nghèo (946 căn xây mới, 400 căn sửa chữa).
Đối tượng hỗ trợ là hộ nghèo, hộ cận nghèo có tên trong danh sách được cấp có thẩm quyền phê duyệt theo quy định, do UBND cấp xã quản lý, hiện đang cư trú tại nhà ở là nhà tạm, nhà dột nát và đáp ứng các điều kiện hỗ trợ theo quy định.
Về mức hỗ trợ tài chính, ngân sách nhà nước và các nguồn lực huy động sẽ hỗ trợ 60 triệu đồng/hộ đối với trường hợp xây mới và 30 triệu đồng/hộ đối với trường hợp sửa chữa.
Tổng kinh phí dự kiến lên tới gần 139,5 tỷ đồng, được cấu thành từ nguồn vốn chương trình mục tiêu quốc gia chuyển tiếp, nguồn hỗ trợ an sinh xã hội của tỉnh Đồng Nai (40 tỷ đồng) và nguồn ngân sách tỉnh Lào Cai (hơn 35,7 tỷ đồng).
Để đảm bảo chất lượng, mọi công trình sau khi hỗ trợ đều phải đáp ứng tiêu chuẩn "3 cứng" (nền cứng, khung tường cứng, mái cứng), vật liệu đáp ứng tiếu chí theo Quyết định số 55 của Bộ Xây dựng, với diện tích sử dụng tối thiểu 30 m² (hoặc không thấp hơn 24 m² đối với hộ đơn thân) và độ bền vững tối thiểu từ 10 năm đối với sửa chữa và 20 năm với xây mới.
Các mẫu nhà ở điển hình phù hợp với văn hóa vùng miền được Sở Xây dựng ban hành, địa phương giới thiệu để người dân tham khảo, lựa chọn.
Huy động sức mạnh toàn dân, đẩy nhanh tiến độ về đích trong năm 2026
Bên cạnh nguồn lực tài chính, công tác triển khai năm 2026 được tỉnh Lào Cai đề cao nguyên tắc hỗ trợ trực tiếp đến từng hộ gia đình, đúng quy định, đảm bảo đúng đối tượng, công khai, dân chủ, công bằng, minh bạch, phát huy quyền làm chủ và tham gia tích cực, chủ động của cộng đồng, người dân.
Đối với những hộ gia đình có hoàn cảnh đặc biệt khó khăn không thể tự tổ chức làm nhà, chính quyền địa phương sẽ phối hợp chặt chẽ với lực lượng quân đội để huy động sự trợ giúp theo phương châm “Ai có gì giúp nấy, ai có của giúp của, ai có công giúp công, ai có ít giúp ít, ai có nhiều giúp nhiều”.
Công tác đôn đốc, kiểm tra, giám sát cũng được chú trọng nhằm đảm bảo về diện tích, kết cấu, chất lượng công trình nhà ở và tiến độ làm nhà ở; quản lý, sử dụng kinh phí hỗ trợ làm nhà đúng mục đích, có hiệu quả.
Về lộ trình, các địa phương trên địa bàn tỉnh Lào Cai ban hành kế hoạch triển khai chi tiết trước ngày 25/10/2026 và phấn đấu hoàn thành toàn bộ chương trình hỗ trợ trong năm 2026.
Riêng các hộ gia đình chủ động huy động thêm nguồn lực để làm nhà cao tầng với giá trị lớn hơn có thể kéo dài thời gian hoàn thiện theo thực tế, nhưng bắt buộc phải khởi công ngay sau khi có quyết định phê duyệt danh sách, sớm đưa những ngôi nhà mới ấm áp nghĩa tình vào sử dụng.
Từ những chủ trương thiết thực của tỉnh Lào Cai, năm 2025, công tác xóa nhà tạm, nhà dột nát tại cơ sở đã đạt được một số kết quả ấn tượng. Tiêu biểu như tại xã biên giới A Mú Sung, chính quyền địa phương đã phối hợp chặt chẽ với MTTQ và các đoàn thể triển khai rà soát công khai, minh bạch từ cấp thôn bản. Đến cuối năm 2025, xã đã hoàn thành 100% kế hoạch, hỗ trợ xóa nhà tạm cho 97 hộ nghèo, cận nghèo (100% là đồng bào dân tộc thiểu số), gồm 64 hộ xây mới và 33 hộ sửa chữa, với tổng kinh phí hơn 4,83 tỷ đồng từ các nguồn lực lồng ghép.
Theo ông Trần Quốc Định, Bí thư Đảng ủy, Chủ tịch HĐND xã A Mú Sung, 100% các ngôi nhà sau khi hoàn thành đều đạt chuẩn "3 cứng", phù hợp với phong tục tập quán và địa hình vùng cao. Quá trình triển khai đã phát huy mạnh mẽ vai trò chủ thể của người dân khi nhiều hộ chủ động huy động ngày công, nguồn lực từ dòng họ để nâng cao chất lượng công trình. Những ngôi nhà kiên cố bàn giao đưa vào sử dụng không chỉ giúp bà con chống chịu thiên tai, ổn định chỗ ở mà còn tạo động lực quan trọng để yên tâm lao động sản xuất, vươn lên thoát nghèo bền vững.
