Quang cảnh hội nghị giới thiệu nền tảng quản lý công tác giải quyết khiếu nại, tố cáo quốc gia tại trụ sở UBND TP Hà Nội. Ảnh: PH

Đổi mới từ khâu lập kế hoạch – thích ứng linh hoạt với mô hình tổ chức mới

Năm 2025, trong bối cảnh thực hiện Luật Thanh tra năm 2025, sắp xếp hệ thống cơ quan thanh tra tinh, gọn, mạnh và triển khai mô hình chính quyền địa phương hai cấp, Thanh tra Thành phố Hà Nội đã có nhiều cách làm mới, từng bước đổi mới phương thức thanh tra, tạo ra những kinh nghiệm có giá trị đối với công tác quản lý đô thị đặc biệt.

Một trong những điểm nổi bật trong đổi mới phương thức thanh tra của Hà Nội là cách tiếp cận linh hoạt, chủ động trong xây dựng và điều chỉnh kế hoạch thanh tra. Trên cơ sở Quyết định số 6522/QĐ-UBND ngày 19/12/2024 của UBND Thành phố về Kế hoạch công tác thanh tra năm 2025, Thanh tra Thành phố đã kịp thời tham mưu điều chỉnh kế hoạch khi thực hiện sắp xếp, tinh gọn bộ máy và chấm dứt hoạt động thanh tra cấp sở, cấp huyện từ ngày 1/7/2025.

Việc ban hành Kế hoạch công tác thanh tra năm 2025 điều chỉnh, bổ sung với 22 cuộc thanh tra, trong đó tập trung vào các chuyên đề do Thanh tra Chính phủ chỉ đạo và các lĩnh vực then chốt của quản lý đô thị như đất đai, đầu tư xây dựng, tài sản công, đã thể hiện tư duy đổi mới theo hướng tập trung, trọng tâm, trọng điểm, tránh dàn trải, trùng lặp, đồng thời phù hợp với điều kiện tổ chức bộ máy mới.

Cách làm này cho thấy, đối với một đô thị đặc biệt, kế hoạch thanh tra không thể cứng nhắc, mà phải được xây dựng như một “công cụ quản trị linh hoạt”, có khả năng điều chỉnh kịp thời trước những thay đổi về thể chế, tổ chức và yêu cầu thực tiễn.

Chuyển từ “thanh tra theo lĩnh vực” sang “thanh tra theo vấn đề đô thị”

Trong điều kiện không còn thanh tra chuyên ngành từ giữa năm 2025, Thanh tra Thành phố Hà Nội đã từng bước chuyển đổi phương thức từ thanh tra theo lĩnh vực hẹp sang thanh tra hành chính gắn với các vấn đề lớn của quản lý đô thị. Các cuộc thanh tra tập trung vào việc chấp hành pháp luật trong triển khai dự án đầu tư xây dựng, quản lý, sử dụng đất đai, tài chính – ngân sách, trật tự xây dựng, bảo vệ môi trường - những lĩnh vực có tác động trực tiếp đến phát triển bền vững của Thủ đô.

Quang cảnh buổi làm việc giữa Cục I (Thanh tra Chính phủ) và Thanh tra TP Hà Nội về rà soát các vụ việc khiếu nại, tố cáo tồn đọng, kéo dài. Ảnh: PH

Kết quả năm 2025 cho thấy, với 283 cuộc thanh tra được triển khai, 251 kết luận thanh tra được ban hành, Thanh tra Thành phố đã phát hiện vi phạm với tổng số tiền hơn 10,4 tỷ đồng, kiến nghị xử lý trách nhiệm đối với nhiều tổ chức, cá nhân. Điều này khẳng định hiệu quả của phương thức thanh tra gắn với các “điểm nóng” quản lý đô thị, góp phần chấn chỉnh kỷ cương, kỷ luật hành chính và nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước trên địa bàn Thành phố.

Bên cạnh đó, việc sắp xếp, tinh gọn hệ thống cơ quan thanh tra và tập trung đầu mối về Thanh tra Thành phố đã tạo điều kiện để nâng cao tính thống nhất trong chỉ đạo, điều hành hoạt động thanh tra. Thay vì phân tán ở nhiều cấp, nhiều ngành, các cuộc thanh tra do Thanh tra Thành phố chủ trì được tổ chức theo quy trình thống nhất, bảo đảm tuân thủ pháp luật, đồng thời nâng cao chất lượng kết luận thanh tra.

Tuy nhiên, quá trình chuyển đổi cũng bộc lộ những khó khăn nhất định, như việc tiếp nhận số lượng lớn công chức từ các sở, ngành và quận, huyện; sự khác biệt về kinh nghiệm, phương thức làm việc; áp lực tiến độ đối với các cuộc thanh tra chuyên đề có nội dung phức tạp. Trước thực tế đó, Thanh tra Thành phố đã chú trọng chuẩn hóa quy trình nghiệp vụ, tăng cường hướng dẫn, đào tạo và phân công công việc phù hợp, qua đó từng bước nâng cao tính chuyên nghiệp trong tổ chức thực hiện thanh tra.

Tăng cường ứng dụng công nghệ – hướng tới thanh tra hiện đại, minh bạch

Một điểm nhấn quan trọng trong đổi mới phương thức thanh tra của Hà Nội là định hướng đẩy mạnh thanh tra trực tuyến và ứng dụng công nghệ thông tin. Việc Luật Thanh tra năm 2025 và Nghị định số 216/2025/NĐ-CP đã luật hóa hình thức thanh tra trực tuyến tạo cơ sở pháp lý quan trọng để Thanh tra Thành phố từng bước triển khai phương thức này trong thực tiễn.

Hội nghị trực tuyến giới thiệu nền tảng quản lý công tác khiếu nại, tố cáo quốc gia tại trụ sở UBND TP Hà Nội. Ảnh: PH

Thanh tra trực tuyến giúp rút ngắn thời gian thanh tra, tối ưu hóa lịch làm việc, giảm chi phí cho cả cơ quan thanh tra và đối tượng thanh tra, đồng thời tăng cường tính công khai, minh bạch thông qua việc ghi âm, ghi hình toàn bộ quá trình làm việc. Cùng với đó, việc tổ chức tập huấn về kỹ năng ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI) trong công tác thanh tra cho thấy tư duy đổi mới, tiếp cận các công cụ quản lý hiện đại, phù hợp với yêu cầu quản lý đô thị thông minh, đô thị số.

Thực tiễn cho thấy, một trong những “điểm nghẽn” lớn trong công tác thanh tra ở đô thị đặc biệt là tỷ lệ thực hiện dứt điểm các kết luận thanh tra còn hạn chế. Năm 2025, số lượng kết luận thanh tra phải thực hiện lớn, trong khi nhiều vụ việc kéo dài qua nhiều thời kỳ, liên quan đến thay đổi pháp luật và tổ chức bộ máy.

Nhận thức rõ vấn đề này, Thanh tra Thành phố Hà Nội đã xác định đổi mới phương thức theo dõi, đôn đốc thực hiện kết luận thanh tra là nhiệm vụ trọng tâm thời gian tới. Việc rà soát, phân định rõ trách nhiệm thực hiện các kết luận thanh tra theo mô hình chính quyền địa phương hai cấp; xây dựng quy trình nội bộ về cập nhật, quản lý thông tin; hoàn thiện cơ chế phối hợp giữa các cơ quan liên quan là những giải pháp quan trọng nhằm nâng cao hiệu lực của hoạt động thanh tra trong quản lý đô thị.

Đến những kinh nghiệm thực tế

Từ thực tiễn công tác năm 2025, có thể rút ra một số kinh nghiệm chủ yếu trong đổi mới phương thức thanh tra đối với đô thị đặc biệt:

Thứ nhất, đổi mới phương thức thanh tra phải bắt đầu từ tư duy quản lý, coi thanh tra là công cụ hỗ trợ quản trị đô thị, không chỉ là hoạt động kiểm tra, xử lý vi phạm.

Thứ hai, kế hoạch thanh tra cần được xây dựng linh hoạt, có khả năng điều chỉnh kịp thời trước những thay đổi về tổ chức bộ máy và yêu cầu thực tiễn.

Thứ ba, phải gắn đổi mới phương thức thanh tra với ứng dụng công nghệ, thúc đẩy thanh tra trực tuyến, quản lý dữ liệu tập trung, bảo đảm công khai, minh bạch.

Thứ tư, đổi mới phương thức thanh tra chỉ thực sự hiệu quả khi đi đôi với kiện toàn tổ chức, nâng cao năng lực đội ngũ cán bộ và tăng cường trách nhiệm của các cơ quan, đơn vị trong thực hiện kết luận thanh tra.

Có thể nói, những đổi mới trong phương thức thanh tra năm 2025 cho thấy Thanh tra Thành phố Hà Nội đang từng bước chuyển từ mô hình thanh tra truyền thống sang thanh tra hiện đại, linh hoạt, gắn với quản lý đô thị thông minh. Những kinh nghiệm này không chỉ có ý nghĩa đối với Hà Nội, mà còn là gợi mở quan trọng cho các đô thị lớn trong cả nước trong quá trình đổi mới công tác thanh tra, đáp ứng yêu cầu quản lý nhà nước trong giai đoạn mới.