Năm 2025 ghi dấu bước đột phá trong công tác pháp chế của ngành Thanh tra. Những kết quả đó được lãnh đạo Thanh tra Chính phủ đánh giá là “chưa từng có trong lịch sử ngành”, trở thành một “kỷ lục” về tiến độ và chất lượng của công tác xây dựng thể chế.

Chia sẻ với phóng viên Báo Thanh tra trong ngày đầu năm mới, các cán bộ làm công tác pháp chế kể lại những câu chuyện hiếm khi được nhắc tới phía sau những dự án luật: Từ những áp lực, khó khăn, đến kinh nghiệm tích lũy và bản lĩnh được tôi luyện qua quá trình thực hiện nhiệm vụ.

Tinh thông nghiệp vụ, bản lĩnh vững vàng

Ông Chu Đức Thắng, Phó Vụ trưởng Vụ Pháp chế cho biết, việc xây dựng các dự thảo luật theo trình tự, thủ tục rút gọn đặt ra yêu cầu rất cao đối với cơ quan chủ trì soạn thảo và đội ngũ cán bộ trực tiếp tham gia. Ngay khi được giao nhiệm vụ, lãnh đạo Vụ đều tổ chức họp, ban hành kế hoạch triển khai cụ thể nhằm bảo đảm tiến độ, chất lượng và sự phối hợp chặt chẽ giữa các đơn vị liên quan.

Theo ông Thắng, xây dựng luật theo thủ tục rút gọn đồng nghĩa với việc thời gian dành cho từng khâu bị rút ngắn đáng kể, trong khi yêu cầu về chất lượng nội dung, kỹ thuật lập pháp và tính khả thi của quy định pháp luật đòi hỏi cao hơn. Trong thời gian ngắn, cán bộ pháp chế phải xử lý khối lượng công việc rất lớn, từ tổng kết thực tiễn, nghiên cứu cơ sở lý luận, pháp lý, xây dựng chính sách đến soạn thảo điều khoản và tiếp thu, giải trình ý kiến góp ý.

Bên cạnh đó, việc bảo đảm tính thống nhất, đồng bộ của hệ thống pháp luật trong bối cảnh nhiều luật đang được sửa đổi, bổ sung cũng là thách thức lớn. Các dự án luật do Thanh tra Chính phủ chủ trì xây dựng có phạm vi điều chỉnh rộng, liên quan trực tiếp đến tổ chức bộ máy, thẩm quyền, trách nhiệm của nhiều cơ quan, tổ chức, cũng như quyền và lợi ích hợp pháp của người dân, doanh nghiệp. Vì vậy, mỗi quy định đều phải được cân nhắc kỹ lưỡng, bảo đảm hài hòa giữa yêu cầu tăng cường hiệu lực, hiệu quả quản lý nhà nước với việc bảo đảm quyền con người, quyền công dân.

Đặc biệt, trong bối cảnh vận hành tổ chức bộ máy chính quyền địa phương 2 cấp và sắp xếp lại hệ thống cơ quan thanh tra, việc xây dựng luật còn phải xử lý nhiều vấn đề mới, phức tạp, chưa có tiền lệ. Quá trình này đòi hỏi vừa làm vừa tham khảo kinh nghiệm của các cơ quan, bộ, ngành khác; đồng thời, phải đưa ra các phương cách giải quyết tối ưu nhất khi những vấn đề đưa ra thảo luận, lấy ý kiến nhận được nhiều quan điểm khác nhau... Đó đều là những áp lực không nhỏ đối với đội ngũ trực tiếp làm công tác xây dựng pháp luật, nhất là khi phải bảo đảm các quy định mới không chỉ giải quyết được yêu cầu trước mắt mà còn có tính ổn định, lâu dài.

Ông Thắng cho biết, trước những khó khăn đó, lãnh đạo Vụ Pháp chế và đội ngũ công chức của đơn vị luôn đề cao tinh thần trách nhiệm, chủ động phối hợp, phân công nhiệm vụ rõ ràng, thường xuyên trao đổi chuyên môn để bảo đảm chất lượng, hiệu quả của các dự án luật.  

“Chính những thử thách, áp lực dồn dập của công việc đã trở thành môi trường rèn luyện, giúp cán bộ pháp chế trau dồi nghiệp vụ, tích lũy kinh nghiệm và thêm vững vàng trước yêu cầu ngày càng cao của công tác xây dựng pháp luật”, ông Thắng nhấn mạnh.

“Điểm tựa” từ sự lãnh đạo, chỉ đạo sát sao

Là cán bộ nữ duy nhất trong tập thể lãnh đạo Vụ Pháp chế, bà Tạ Thị Tài chia sẻ, trong quá trình tham gia xây dựng các dự án luật, áp lực đến từ yêu cầu cao về tiến độ và chất lượng, cũng như những đòi hỏi ngày càng sâu về tư duy cải cách thể chế. Việc cùng lúc đảm đương nhiều nhiệm vụ, từ công tác pháp chế thường xuyên đến tham gia xây dựng các dự án luật trọng điểm và đề án sắp xếp tổ chức bộ máy, đặt đội ngũ cán bộ, công chức Vụ Pháp chế trước nhiều thử thách cả về chuyên môn lẫn bản lĩnh nghề nghiệp.

Trong bối cảnh đó, theo bà Tài, sự lãnh đạo, chỉ đạo sát sao, kịp thời của Ban Thường vụ Đảng ủy Thanh tra Chính phủ, đặc biệt là Bí thư Đảng ủy, Tổng Thanh Tra Chính phủ Đoàn Hồng Phong (nhiệm kỳ 2021 - 2026) và Ủy viên Ban Thường vụ Đảng ủy phụ trách Vụ Pháp chế, Phó Tổng Thanh tra Chính phủ Lê Tiến Đạt đã trở thành “điểm tựa” quan trọng. Những định hướng rõ ràng về quan điểm xây dựng pháp luật, cùng các buổi làm việc trực tiếp để trao đổi, làm rõ những vấn đề lớn, phức tạp, đã giúp quá trình soạn thảo giữ được sự thống nhất giữa yêu cầu chính trị, pháp lý và thực tiễn quản lý.

Cùng quan điểm, bà Phạm Thị Phượng, thanh tra viên chính, Vụ Pháp chế cho biết, công tác xây dựng hồ sơ dự án luật được triển khai theo thủ tục rút gọn, không có điều kiện thành lập ban soạn thảo hay tổ biên tập theo quy trình thông thường. Thay vào đó, các đơn vị triển khai theo nhóm nhỏ, phân công nhiệm vụ linh hoạt nhưng yêu cầu rất cao về tính chủ động và phối hợp.

Hồ sơ xây dựng dự án luật gồm nhiều tài liệu. Mỗi lần chỉnh lý dự thảo, các tài liệu trong hồ sơ cũng phải được cập nhật, hoàn thiện, đảm bảo tính thống nhất, đồng bộ. “Vì vậy, việc làm việc đến đêm khuya, trao đổi, chỉnh sửa tài liệu vào 1-2 giờ sáng, làm việc trực tuyến để kịp gửi sản phẩm tới lãnh đạo Vụ duyệt trở thành chuyện thường xuyên đối với mỗi cán bộ pháp chế”, bà Phượng chia sẻ.

Phía sau mỗi trang dự thảo luật là niềm tin và kỳ vọng

Với vai trò người đứng đầu Vụ Pháp chế, ông Trần Đăng Vinh cho rằng, để vượt qua những khó khăn, thách thức trong xây dựng pháp luật, điều quan trọng là phát huy tinh thần trách nhiệm, sự đoàn kết và chủ động đổi mới phương thức làm việc của cả tập thể.

Theo ông Trần Đăng Vinh, cán bộ, công chức của Vụ luôn sẵn sàng làm việc ngoài giờ, tranh thủ từng khoảng thời gian để rà soát, chỉnh lý kỹ lưỡng từng điều, khoản của dự thảo luật; đồng thời không ngừng tự học hỏi, bồi dưỡng kiến thức, cập nhật thông tin và kinh nghiệm thực tiễn phục vụ công tác xây dựng pháp luật.

Điều quan trọng hơn cả, ông nhấn mạnh, là mỗi cán bộ pháp chế đều ý thức sâu sắc rằng, phía sau mỗi trang dự thảo luật là niềm tin, kỳ vọng của Đảng, Nhà nước và Nhân dân vào một hệ thống pháp luật ngày càng hoàn thiện, minh bạch.

Chính ý thức trách nhiệm đó, cùng với việc quán triệt sâu sắc tư duy đổi mới trong xây dựng pháp luật theo chỉ đạo của lãnh đạo Đảng, đặc biệt là của Tổng Bí thư và khát vọng đóng góp vào sự nghiệp đổi mới, nâng cao hiệu lực, hiệu quả hoạt động của ngành Thanh tra, đã giúp tập thể Vụ Pháp chế kiên trì vượt qua áp lực, biến khó khăn thành động lực để hoàn thành tốt nhiệm vụ được giao. Đó cũng là cách mà Vụ Pháp chế lựa chọn để đồng hành cùng tiến trình hoàn thiện Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa Việt Nam trong giai đoạn mới.

Một năm mới lại đến, một mùa thể chế lại bắt đầu. Trên nền tảng những kết quả đã đạt được, tập thể Vụ Pháp chế tiếp tục thực hiện sứ mệnh tham mưu xây dựng, hoàn thiện hệ thống pháp luật của ngành Thanh tra đồng bộ, khả thi, đáp ứng yêu cầu đổi mới tổ chức bộ máy và nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản lý nhà nước. Bước sang năm công tác mới, đội ngũ những người làm công tác pháp chế sẽ luôn giữ vững bản lĩnh nghề nghiệp, nhiệt huyết và trách nhiệm, để góp phần cùng toàn ngành giữ vững kỷ cương, liêm chính trong hoạt động thanh tra, giải quyết khiếu nại, tố cáo và phòng, chống tham nhũng, lãng phí, tiêu cực.