Trung tâm Phục vụ hành chính công góp phần tạo môi trường để bảo vệ cán bộ dám nghĩ dám làm, nâng cao chất lượng phục vụ người dân. Ảnh: Phú Đức

Xóa bỏ tâm lý sợ trách nhiệm để cải cách đi vào thực chất

Tinh gọn bộ máy chưa bao giờ là đích đến cuối cùng của cải cách hành chính. Điều người dân mong đợi không chỉ là ít đầu mối hơn, mà là thủ tục được giải quyết nhanh hơn, quyết định được ban hành kịp thời hơn và những vướng mắc phát sinh từ thực tiễn được tháo gỡ ngay từ cơ sở. Muốn vậy, đội ngũ cán bộ trong chính quyền địa phương 2 cấp phải thực sự dám nghĩ, dám quyết và dám chịu trách nhiệm.

Một bộ máy được phân cấp mạnh sẽ khó phát huy hiệu quả nếu người được trao thẩm quyền lại không dám sử dụng thẩm quyền đó. Khi cán bộ xuất hiện tâm lý ngại ký, ngại tham mưu, ngại đề xuất, các "điểm nghẽn" trong quản lý sẽ tích tụ, ảnh hưởng trực tiếp đến chất lượng phục vụ nhân dân, doanh nghiệp.

Do đó, khuyến khích và bảo vệ cán bộ dám nghĩ, dám làm không đơn thuần là một chính sách đãi ngộ mà là giải pháp then chốt để cải cách hành chính đi vào thực chất. Nếu không triệt tiêu được tâm lý sợ trách nhiệm, mọi nỗ lực tinh gọn tổ chức bộ máy sẽ khó tạo ra bước chuyển tương xứng về hiệu năng và hiệu quả quản trị.

Xuất phát từ yêu cầu đó, UBND TP Cần Thơ tiếp tục triển khai Kế hoạch số 320/KH-UBND ngày 10/7/2026, nhằm cụ thể hóa các quy định về khuyến khích, bảo vệ cán bộ năng động, sáng tạo, dám nghĩ, dám làm, dám chịu trách nhiệm vì lợi ích chung. Điều đáng chú ý không nằm ở việc tiếp tục ban hành một văn bản mới, mà ở thông điệp rất rõ ràng: Đổi mới phải được khuyến khích bằng một cơ chế đủ minh bạch để người dám hành động đúng vì lợi ích chung không phải đơn độc trước những rủi ro phát sinh trong quá trình thực thi nhiệm vụ.

Nói cách khác, điều cản trở chính quyền địa phương 2 cấp hôm nay không phải là thiếu thẩm quyền, mà là cần một cơ chế đủ rõ để phân định đúng - sai, quyền hạn - trách nhiệm và bảo vệ những quyết định được đưa ra vì lợi ích chung. Khi nỗi sợ sai được thay thế bằng trách nhiệm và bản lĩnh, cải cách mới thực sự tạo ra những chuyển động từ cơ sở, nơi người dân cảm nhận rõ nhất chất lượng của nền hành chính.

Bảo vệ người làm đúng, không bao che sai phạm

Giá trị cốt lõi của cơ chế bảo vệ cán bộ dám nghĩ, dám làm nằm ở chỗ bảo vệ người hành động đúng vì lợi ích chung, chứ không bảo vệ những sai phạm dưới danh nghĩa sáng tạo. Đó cũng là ranh giới bảo đảm để chính quyền địa phương 2 cấp vừa phát huy tính chủ động, vừa giữ vững kỷ cương, kỷ luật hành chính.

Tinh thần này được thể hiện rõ trong Kế hoạch số 320/KH-UBND của UBND TP Cần Thơ. Theo đó, việc khuyến khích và bảo vệ cán bộ phải được thực hiện công khai, minh bạch, đúng quy định pháp luật; mọi sáng kiến đều phải được xem xét khách quan, đánh giá đầy đủ về sự cần thiết, tính khả thi và hiệu quả trước khi triển khai. Điều đó khẳng định, cơ chế bảo vệ không phải là "tấm lá chắn" cho mọi quyết định, mà là hành lang pháp lý để những cán bộ dám chịu trách nhiệm vì lợi ích chung có thể yên tâm hành động.

Bảo vệ cán bộ dám nghĩ dám làm là động lực để Trung tâm Phục vụ hành chính công nâng cao hiệu quả giải quyết thủ tục hành chính. Ảnh: Phú Đức

Trong mô hình chính quyền địa phương 2 cấp, vai trò của người đứng đầu vì thế càng trở nên quan trọng. Phân cấp mạnh hơn đồng nghĩa với việc nhiều quyết định được đưa ra ngay tại cơ sở. Nếu người đứng đầu chỉ chọn giải pháp an toàn, ngại va chạm, không dám chịu trách nhiệm, bộ máy bên dưới cũng khó có động lực để đổi mới. Ngược lại, khi người đứng đầu dám chịu trách nhiệm, dám đánh giá khách quan những sáng kiến đúng đắn và kịp thời bảo vệ cán bộ làm đúng quy định, tinh thần đổi mới sẽ lan tỏa từ trong mỗi cơ quan, đơn vị.

Có thể nói, thành công của chính quyền địa phương 2 cấp sẽ không được đo bằng số lượng đầu mối được tinh giản hay bao nhiêu nhiệm vụ được phân cấp, mà bằng chất lượng của từng quyết định được ban hành tại cơ sở. Khi cán bộ đủ bản lĩnh để hành động, người đứng đầu đủ trách nhiệm để đồng hành và cơ chế đủ minh bạch để bảo vệ người làm đúng, cải cách mới thực sự đi vào chiều sâu.

Cải cách thể chế luôn bắt đầu từ những quy định, nhưng chỉ tạo ra giá trị khi được chuyển hóa thành hành động trong thực tiễn. Với TP Cần Thơ, việc tiếp tục triển khai cơ chế khuyến khích, bảo vệ cán bộ dám nghĩ, dám làm không chỉ nhằm tháo gỡ tâm lý sợ sai, mà còn hướng tới xây dựng một nền hành chính mà ở đó mỗi quyết định vì lợi ích chung đều được tôn trọng, mỗi sáng kiến đúng pháp luật đều được khuyến khích và mỗi cán bộ dám chịu trách nhiệm đều được bảo vệ xứng đáng. Khi đó, chính quyền địa phương 2 cấp sẽ không chỉ tinh gọn về tổ chức, mà còn mạnh về năng lực điều hành, hiệu quả trong thực thi và thực sự trở thành nền hành chính phục vụ người dân, doanh nghiệp trong giai đoạn phát triển mới.