Với người tiêu dùng, nhiều người đang tiếc rẻ do sự ngu ngơ sính ngoại của chính mình, vì bị móc túi một cách thô bạo và trắng trợn, vì đã phải trả giá gấp hàng trăm lần của những sản phẩm mà theo tờ khai hải quan chỉ vài USD một chiếc. Thôi thì, đó là việc thuận mua vừa bán.

Nhìn từ góc độ quan tâm khác, dư luận đang đặt câu hỏi: Có tiêu cực từ các cán bộ hải quan?

Nếu các lô hàng hiệu bị phát hiện vừa rồi là hàng thật, thì đối tượng kinh doanh đang trốn thuế bằng cách khai cực thấp giá trị lô hàng. Cụ thể, giá theo tờ khai hải quan chỉ khoảng từ 2 - 6 USD/sản phẩm quần áo, giày dép - thắt lưng, khăn quàng hàng hiệu Ý. Với mức giá bèo này, số thuế mà họ phải nộp là không đáng kể. Ngân sách thất thu lớn là đương nhiên. Trường hợp này, viên chức hải quan đã áp sai mã hàng, gây thất thu thuế, không thể không có tội.

Còn nếu trường hợp lô hàng vừa bị bắt giữ là hàng nhái nhãn, giả xuất xứ để hoàn thành thủ tục thông quan, càng dễ nhìn ra những yếu kém quy trình nghiệp vụ hải quan hiện nay. Và việc cho thông quan mặt hàng nhái nhãn, giả thương hiệu, thì viên chức kiểm hóa hải quan cũng phải bị chế tài, xử lý vì hành vi thông đồng xâm phạm bản quyền thương hiệu theo Luật Sở hữu trí tuệ…

Phó ban Quản lý rủi ro hải quan, Tổng cục Hải quan Bùi Thái Quang cũng thừa nhận, nếu lô hàng thương hiệu nổi tiếng thông quan, mà khi giám định lại là hàng nhái, điều đó đã phản ánh lỗ hổng trong khâu kiểm hóa hải quan.

Theo ông Quang, để xảy ra tình trạng này, cũng một phần do cơ chế phối hợp chưa tốt giữa các lực lượng chức năng như hải quan, quản lý thị trường, cảnh sát kinh tế, kể cả chính quyền địa phương.

Hiện nay, biện pháp trước mắt là cần nâng tầm của đơn vị hải quan, có hệ thống dữ liệu thông tin đầy đủ về hàng hóa, có cơ chế bắt buộc các hãng bán hàng tại thị trường Việt Nam phải đăng ký nhận diện thương hiệu… Khi đó dù chủ hàng khai báo giá thấp bao nhiêu nhưng hải quan có cơ sở giá từ chính nhà sản xuất, sẽ buộc nhà nhập khẩu khai đúng, nộp đủ thuế.

Về mặt lý luận, hiện nay hải quan đang còn lỗ hổng, nhưng một lần nữa dư luận cho rằng, đến người bình thường cũng biết không thể có áo sơ mi của Ý giá 2 - 3 USD, đôi giày giá 5 USD. Liệu đã có hành vi chủ hàng thông đồng với cán bộ hải quan để thông quan với giá khai báo thấp, nhằm trốn thuế?

Mặt khác, trong khi phiếu kết quả kiểm tra hàng hóa của hải quan ghi ngày kiểm tra là 27/11 thì thông báo kết quả kiểm tra chất lượng hàng hóa của Vinacontrol lại thời gian giám định từ ngày 26 và 27/11/2012. Rõ ràng có điều bất thường trong quy trình này.

Đây là khả năng không loại trừ. Cơ quan điều tra cũng nên có hướng mở theo nhóm hành vi này, vì có căn cứ thấy rằng, việc nhập khẩu này đã diễn ra nhiều năm. Thậm chí, cách đây một tháng, Chi cục Hải quan cửa khẩu cảng Sài Gòn Khu vực 4 cũng đã thông quan cho chính chủ hàng một container hàng thời trang tương tự qua cảng này. 

Trong tình huống mở rộng điều tra này, dư luận tin chắc không chỉ có 3 viên chức Võ Văn Khánh, Nguyễn Văn Sáng, Nguyễn Bửu Quí bị đình chỉ công tác chờ kết luận điều tra của Cơ quan Công an.

Sòng phẳng mà nói, ở vụ này, hải quan chưa làm hết trách nhiệm của mình. Đây cũng là thừa nhận của Phó Cục trưởng Cục Hải quan TP. Hồ Chí Minh, Trần Mã Thông.

Góp phần gây thiệt hại, đánh mất lòng tin tiêu dùng đã rõ. Tổn hại cho ngân sách, dù chưa có kết luận điều tra, cũng đã rõ. Dư luận đang chờ kết quả rõ ràng: Tiêu cực của Hải quan, có hay không?…

        Bút Chì