Trên thực tế thì kết luận kiểm tra việc thực hiện các quy định của pháp luật về phòng, chống tham nhũng tại Tổng cục Thuế của Thanh tra Chính phủ vừa công bố cũng cho biết, giai đoạn từ năm 2007 - 2011, ngành Thuế chỉ phát hiện và xử lý kỷ luật hơn 1.022 người với các hình thức khiển trách, cảnh cáo, hạ bậc lương, buộc thôi việc, với các lỗi chủ yếu là chậm nộp tiền thuế vào ngân sách Nhà nước, xâm tiêu tiền thuế. Các hành vi gây phiền hà, nhũng nhiễu, thông đồng trốn thuế hầu như không được nhắc tới.

Tham nhũng phổ biến nhất của ngành Thuế theo Thanh tra Chính phủ, thường là áp mã thuế ở mức thấp hơn quy định, hoặc việc miễn thuế, hoàn thuế cũng được áp dụng không đúng đối tượng trong nhiều trường hợp. Tuy nhiên, việc này rất khó phát hiện.

Đã có trường hợp, chỉ bằng một động tác áp dụng thuế khoán (thay vì thuế trên doanh thu), chỉ trong vòng 7 tháng, cán bộ thuế đã giúp một tiệm vàng trốn tới 54 tỷ đồng tiền thuế. Nhắc lại trường hợp này để thấy rằng, việc thông đồng của cán bộ công chức thuế đối với người nộp thuế (nếu có) sẽ gây thiệt hại cho ngân sách Nhà nước lớn chừng nào.

Tại một hội thảo góp ý sửa đổi Luật Quản lý thuế mới đây, rất nhiều kẽ hở luật pháp tạo điều kiện cho cán bộ thuế dễ dàng tiêu cực đã được chỉ ra. Luật Quản lý thuế hiện hành cho phép doanh nghiệp được quyền “tự tính, tự khai, tự nộp thuế”. Theo quy định của ngành Thuế là một năm kiểm tra bình quân 10 - 15% số doanh nghiệp về chấp hành pháp luật thuế, thì với tổng số gần 380.000 doanh nghiệp, và gần 3 triệu hộ kinh doanh cá thể, mỗi doanh nghiệp phải 10 năm mới bị kiểm tra lại một lần.

Trong khi đó, theo quy định, việc kiểm tra, quyết toán thuế chỉ có thời hiệu trong vòng 5 năm, có nghĩa là doanh nghiệp nào hơn 5 năm mới bị kiểm tra là sẽ được “thoát” những năm trước đó…

Điều vô lý nữa còn là, trong trường hợp trốn thuế thời gian dài (hơn 5 năm), khi bị phát hiện, cơ quan chức năng cũng chỉ có thể kiến nghị xử lý trách nhiệm người trốn thuế, mà không thể thu hồi, cũng như không đặt vấn đề xử lý cán bộ thuế để xảy ra thất thoát. 

Sẽ không công bằng khi thuế, phí đang là gánh nặng quá sức đè lên vai người dân và doanh nghiệp (nghiêm túc nộp thuế), mà những hành vi tham nhũng thuế, vốn chỉ mang lại lợi ích cho một số người, và thất thu cho ngân sách Nhà nước, lại chỉ bị xem như một hành vi vi phạm hành chính. 

Kiến nghị của Thanh tra Chính phủ trong kết luận kể trên có lẽ cũng chưa đầy đủ khi chỉ dừng lại ở việc “tăng cường đẩy mạnh cải cách hành chính và ứng dụng công nghệ thông tin trong ngành nhằm công khai, minh bạch hoạt động”.

Cần phải tăng cường giám sát, bịt kẽ hở luật pháp và xử lý nghiêm cá nhân, người đứng đầu đơn vị để xảy ra tiêu cực mới mong chống tham nhũng hiệu quả…

 
Bút Chì