Thanh tra tỉnh Phú Thọ công bố quyết định xác minh tài sản, thu nhập của người có nghĩa vụ, quyền hạn trong cơ quan, tổ chức, đơn vị thuộc UBND tỉnh Phú Thọ năm 2026. Ảnh: CTV

Chính quyền 2 cấp đặt ra yêu cầu kiểm soát mới

Bối cảnh quản lý nhà nước đang thay đổi mạnh. Mô hình chính quyền địa phương 2 cấp được triển khai cùng với yêu cầu đẩy mạnh phân cấp, phân quyền, cải cách hành chính và chuyển đổi số.

Theo Thanh tra tỉnh Phú Thọ, những thay đổi này tác động trực tiếp đến công tác phòng, chống tham nhũng, tiêu cực. Khi thẩm quyền được phân cấp nhiều hơn, yêu cầu kiểm soát quyền lực, công khai, minh bạch và xác định trách nhiệm cũng phải được đặt cao hơn.

Đây được xác định là một trong những vấn đề trọng tâm của giai đoạn 2026 - 2030.

Nhìn lại giai đoạn 2023 - 2026, Thanh tra tỉnh cho biết các nhiệm vụ của Chiến lược quốc gia về phòng, chống tham nhũng, tiêu cực đã được triển khai tương đối đồng bộ. Công tác phòng ngừa, thanh tra, phát hiện, xử lý sai phạm và kiểm soát tài sản, thu nhập được gắn với chức năng, nhiệm vụ của ngành.

Trong hơn 3 năm, toàn tỉnh thực hiện 262 cuộc thanh tra hành chính. Qua thanh tra, các cơ quan chức năng phát hiện sai phạm về kinh tế hơn 67,4 tỷ đồng; kiến nghị thu hồi hơn 28,2 tỷ đồng và xử lý khác hơn 39,1 tỷ đồng. Thanh tra cũng kiến nghị xử lý trách nhiệm đối với 237 tổ chức, 566 cá nhân.

Những kết quả này tạo nền tảng cho giai đoạn tiếp theo. Nhưng theo Thanh tra tỉnh, yêu cầu mới không chỉ nằm ở việc phát hiện sai phạm sau khi xảy ra.

Trọng tâm phải chuyển mạnh sang phòng ngừa, kiểm soát từ sớm và kiểm soát trách nhiệm trong thực thi công vụ.

Phó Chánh Thanh tra tỉnh Bùi Quang Điệp cho rằng, trong điều kiện tổ chức bộ máy tiếp tục được sắp xếp, nhiệm vụ phòng, chống tham nhũng, tiêu cực cần được gắn chặt hơn với hoạt động thanh tra, tiếp công dân, giải quyết khiếu nại, tố cáo và kiểm soát tài sản, thu nhập.

Đồng thời, tiếp tục hoàn thiện, rà soát các quy chế, quy trình nội bộ về công tác thanh tra, tiếp công dân, giải quyết khiếu nại, tố cáo, kiểm soát tài sản, thu nhập, bảo đảm phù hợp với mô hình chính quyền địa phương 2 cấp và các quy định pháp luật mới.

Cách tiếp cận này nhằm bảo đảm PCTNTC không phải là nhiệm vụ riêng của một khâu, mà trở thành yêu cầu thường xuyên trong hoạt động công vụ.

Thanh tra phải “đi trước” những lĩnh vực dễ phát sinh sai phạm

Một điểm đáng chú ý trong định hướng 2026 - 2030 của Thanh tra tỉnh Phú Thọ là yêu cầu nâng chất lượng thanh tra, thay vì chỉ mở rộng số lượng cuộc thanh tra.

Phó Chánh Thanh tra tỉnh Bùi Quang Điệp cho biết, Thanh tra tỉnh dự kiến tập trung hơn vào những lĩnh vực có nguy cơ phát sinh tham nhũng, tiêu cực như đầu tư công, đất đai, tài chính - ngân sách, quản lý tài sản công, mua sắm công và sắp xếp tổ chức bộ máy. Trách nhiệm của người đứng đầu cũng được đặt trong diện cần tăng cường thanh tra.

Phó Chánh Thanh tra tỉnh Phú Thọ Bùi Quang Điệp phát biểu tại hội nghị triển khai nhiệm vụ của Thanh tra tỉnh. Ảnh: PV

Định hướng này xuất phát từ yêu cầu kiểm soát quyền lực trong bối cảnh phân cấp, phân quyền ngày càng mạnh. Khi nhiệm vụ và thẩm quyền được giao xuống cấp dưới, cơ chế giám sát, trách nhiệm giải trình và kiểm tra việc thực hiện phải đi cùng.

Thanh tra tỉnh cũng xác định một khâu cần được siết lại là xử lý sau thanh tra.

Thực tế giai đoạn trước cho thấy một số kết luận, kiến nghị sau thanh tra chưa được thực hiện đầy đủ, kịp thời. Vì vậy, giai đoạn mới sẽ tăng cường theo dõi, đôn đốc, kiểm tra việc thực hiện kết luận, kiến nghị và quyết định xử lý sau thanh tra; đồng thời kịp thời xác định những vướng mắc để đề xuất cơ quan có thẩm quyền tháo gỡ.

Đây cũng là điểm cho thấy sự thay đổi trong cách tiếp cận. Hiệu quả của một cuộc thanh tra không chỉ được đo bằng số sai phạm được phát hiện, mà còn ở việc kiến nghị có được thực hiện đến cùng hay không.

Đưa dữ liệu vào công tác phòng, chống tham nhũng

Nếu kiểm soát quyền lực là yêu cầu xuyên suốt, chuyển đổi số được Thanh tra tỉnh Phú Thọ xác định là một trong những công cụ quan trọng để thực hiện yêu cầu đó.

“Giai đoạn 2026 - 2030, ngành Thanh tra Phú Thọ đặt mục tiêu đẩy mạnh ứng dụng công nghệ trong thanh tra, tiếp công dân, giải quyết khiếu nại, tố cáo và kiểm soát tài sản, thu nhập” - ông Bùi Quang Điệp cho biết.

Đáng chú ý là định hướng xây dựng, khai thác cơ sở dữ liệu dùng chung phục vụ quản lý, theo dõi và đôn đốc thực hiện kết luận thanh tra. Dữ liệu cũng được kỳ vọng hỗ trợ phân tích, nhận diện những vấn đề phục vụ công tác phòng, chống tham nhũng, tiêu cực.

Đây là hướng đi phù hợp với yêu cầu quản lý trong giai đoạn mới. Khi lượng thông tin ngày càng lớn, việc theo dõi thủ công khó đáp ứng yêu cầu quản lý, nhất là đối với công tác hậu kiểm và kiểm soát tài sản, thu nhập.

Thanh tra tỉnh đồng thời đặt yêu cầu nâng cao chất lượng đội ngũ. Cán bộ thanh tra phải được cập nhật quy định mới, nâng cao chuyên môn, đạo đức công vụ, kỷ luật, kỷ cương và tinh thần trách nhiệm.

Cùng với đó là đổi mới tuyên truyền, gắn phòng, chống tham nhũng với thực hành tiết kiệm, chống lãng phí; phát huy vai trò giám sát của Mặt trận Tổ quốc, các tổ chức chính trị - xã hội, báo chí và Nhân dân.

Theo định hướng được Thanh tra tỉnh Phú Thọ đề xuất, cơ quan này sẽ tăng cường phối hợp trong thực hiện nhiệm vụ phòng, chống tham nhũng, tiêu cực; bảo đảm việc phân cấp, phân quyền gắn với kiểm soát quyền lực, trách nhiệm giải trình, công khai, minh bạch và kiểm tra, giám sát việc thực hiện.

Đồng thời, Thanh tra tỉnh cũng sẽ chủ động tham mưu UBND tỉnh xây dựng và tổ chức thực hiện Kế hoạch thực hiện Chiến lược quốc gia phòng, chống tham nhũng, tiêu cực giai đoạn 2026 - 2030, bảo đảm bám sát các nhóm nhiệm vụ, giải pháp của Chiến lược và phù hợp với mô hình chính quyền địa phương 2 cấp.

Như vậy, từ kiểm soát quyền lực đến hậu kiểm, từ thanh tra các lĩnh vực rủi ro đến quản lý bằng dữ liệu, Thanh tra tỉnh Phú Thọ đang chuyển trọng tâm từ xử lý khi sai phạm đã xảy ra sang chủ động nhận diện, phòng ngừa và kiểm soát rủi ro ngay trong quá trình thực thi công vụ./.