(Thanh tra) - Đồng hành cùng nhiều địa phương phía Nam trong quá trình biến các mệnh lệnh của người đứng đầu Chính phủ vào thực tiễn, nhóm PV chúng tôi cũng ghi nhận những cách làm sáng tạo, bám sát tinh thần tiết kiệm, chống lãng phí trong việc sắp xếp tài sản công dôi dư.
Trong bối cảnh thực hiện sắp xếp, tinh gọn bộ máy và tổ chức lại chính quyền địa phương theo mô hình hai cấp, TP Đồng Nai đang tập trung cao độ vào việc xử lý các trụ sở, cơ sở nhà, đất dôi dư. Đây là nhiệm vụ trọng tâm nhằm bảo đảm tài sản công được khai thác hiệu quả, không để xảy ra tình trạng bỏ trống, xuống cấp, lấn chiếm hay thất thoát lãng phí.
Để giải quyết bài toán quản lý tài sản công sau sáp nhập, UBND TP Đồng Nai đã chỉ đạo các xã, phường khẩn trương bổ sung chức năng, nhiệm vụ quản lý, khai thác nhà, đất không sử dụng vào mục đích để ở cho Trung tâm Dịch vụ tổng hợp cấp xã. Đây là đơn vị sự nghiệp công lập trực thuộc UBND cấp xã, có tư cách pháp nhân và con dấu riêng, đóng vai trò then chốt trong việc tiếp nhận và vận hành các cơ sở hạ tầng dôi dư.
Theo hướng dẫn từ các cơ quan chức năng, các trung tâm này không chỉ cung ứng dịch vụ công đa ngành, mà còn được phép xây dựng đề án sử dụng tài sản công vào mục đích kinh doanh, cho thuê, liên doanh, liên kết theo đúng quy định pháp luật. Việc này giúp đa dạng hóa nguồn thu, tạo cơ chế tự chủ tài chính và quan trọng nhất là tận dụng tối đa giá trị của các trụ sở cũ.
Chủ tịch UBND TP Đồng Nai yêu cầu thủ trưởng các sở, ban, ngành và Chủ tịch UBND các xã, phường phải trực tiếp chỉ đạo và chịu trách nhiệm về kết quả sắp xếp, xử lý tài sản công thuộc phạm vi quản lý. Đối với các cơ sở nhà, đất dôi dư, các đơn vị phải khẩn trương hoàn thành việc chuyển giao về địa phương hoặc lập phương án khai thác, xử lý dứt điểm.
Về mặt tiến độ, tỉnh đặt mục tiêu hoàn thành xử lý dứt điểm tài sản công dôi dư ngay trong quý II năm 2026.
Để đảm bảo tính minh bạch, UBND tỉnh, nay là TP Đồng Nai đã ban hành danh mục chi tiết các trụ sở làm việc dôi dư dự kiến chuyển giao về UBND cấp xã quản lý.
Ở đợt 1, danh sách này bao gồm hàng loạt tài sản có diện tích đất lớn tại nhiều địa phương như: Phường Bình Long chuyển giao 7 trụ sở (bao gồm trụ sở Đội QLTT số 10, MTTQVN thị xã...); Phường Bình Phước giao 22 trụ sở (Sở Công thương, Sở Giáo dục và Đào tạo, Sở Xây dựng cũ...); Phường Trấn Biên giao 7 trụ sở (Văn phòng Sở Lao động - Thương binh và Xã hội, các Trạm Y tế...). Cùng đợt này, còn nhiều trụ sở khác tại các xã Đồng Phú, Lộc Ninh, Tân Khai, Thiện Hưng.... sẽ được chuyển giao về UBND cấp xã quản lý.
Việc điều chuyển này không chỉ dừng lại ở thủ tục hành chính mà còn đi kèm với yêu cầu cập nhật, điều chỉnh quy hoạch tỉnh, quy hoạch sử dụng đất và quy hoạch đô thị tương ứng với công năng mới của tài sản sau khi được giao hoặc điều chuyển.
Với sự vào cuộc quyết liệt của cả hệ thống chính trị, Đồng Nai đang nỗ lực biến những “khối tài sản nằm im” trở thành nguồn lực phục vụ phát triển kinh tế - xã hội địa phương, đảm bảo thực hiện nghiêm túc các chỉ đạo về phòng, chống tham nhũng và lãng phí trong quản lý tài sản công.
Nhằm nâng cao hiệu quả quản lý tài sản công và tránh lãng phí nguồn lực đất đai, UBND tỉnh An Giang đã ban hành phương án chi tiết về việc quản lý, khai thác các cơ sở nhà, đất dôi dư. Với tinh thần quyết liệt, tỉnh yêu cầu công tác này phải đảm bảo tính công khai, minh bạch và đúng quy định pháp luật, tuyệt đối không để xảy ra thất thoát.
Theo báo cáo từ các cơ quan chức năng, tính đến ngày 31/1/2026, trên địa bàn tỉnh An Giang có tổng cộng 493 cơ sở nhà, đất dôi dư sau sắp xếp bộ máy và đơn vị hành chính được giao cho Trung tâm Phát triển quỹ đất tỉnh quản lý và khai thác. Trong số này, có 323 cơ sở đã hoàn tất thủ tục tiếp nhận với tổng diện tích đất hơn 864.000 m², và diện tích nhà trên 133.000 m². Đáng chú ý, tổng giá trị nguyên giá của khối tài sản này lên tới hơn 2.413 tỷ đồng.
Điểm nổi bật trong phương án của An Giang là việc phân loại các cơ sở nhà, đất thành 3 nhóm cụ thể để có lộ trình xử lý phù hợp, tránh tình trạng “bỏ trống, sử dụng không hết công năng”.
Theo phân loại, nhóm 1 (các cơ sở ưu tiên mục đích công) gồm 88 cơ sở nhỏ lẻ, phân tán sẽ được chuyển giao về cho các địa phương quản lý để sử dụng làm văn phòng khóm ấp, nhà trẻ, trường học hoặc phục vụ các chính sách an sinh xã hội như nhà tình nghĩa, nhà đại đoàn kết.
Nhóm 2 (các cơ sở có vị trí sinh lợi cao - ưu tiên đấu giá) gồm 109 cơ sở tọa lạc tại các vị trí đắc địa, trung tâm đô thị. Các cơ sở này sẽ được tổ chức đấu giá quyền sử dụng đất hoặc cho thuê ngắn hạn (không quá 5 năm) trong lúc chờ hoàn thiện quy hoạch để khai thác lâu dài.
Nhóm 3 (các cơ sở nhà còn giá trị - cho thuê ngắn hạn có kiểm soát) gồm 126 cơ sở có chất lượng công trình còn tốt, vị trí thuận lợi. Tỉnh đề xuất cho thuê ngắn hạn có kiểm soát theo quy định tại Nghị định 108/2024/NĐ-CP để tạo nguồn thu cho ngân sách.
UBND tỉnh An Giang đặc biệt nhấn mạnh yêu cầu danh mục các cơ sở nhà, đất đưa ra khai thác phải được công khai đầy đủ, kịp thời và minh bạch để mọi đối tượng có cơ hội tiếp cận đầu tư công bằng.
Nhằm cụ thể hóa các chỉ đạo của Trung ương về việc tận dụng tối đa công năng tài sản công, UBND tỉnh Đồng Tháp đã ban hành kế hoạch hành động với trọng tâm là siết chặt kỷ luật, thiết lập quy trình kiểm tra nghiêm ngặt để chấm dứt tình trạng lãng phí trụ sở làm việc.
UBND tỉnh Đồng Tháp xác định mục tiêu trọng tâm là siết chặt kỷ luật, kỷ cương trong quản lý tài sản công, đảm bảo việc sử dụng trụ sở phải đúng mục đích, tiết kiệm và hiệu quả. Để hiện thực hóa điều này, tỉnh đặt ra lộ trình cụ thể: Đến hết năm 2026 phải hoàn thành 100% việc rà soát, kiểm kê và cập nhật dữ liệu đầy đủ đối với tất cả trụ sở làm việc từ cấp tỉnh đến cấp xã.
Việc kiểm kê không dừng lại ở những con số báo cáo, mà phải dựa trên hệ thống tiêu chí đánh giá hiệu quả sử dụng gắn với quy mô biên chế và mức độ khai thác thực tế. Qua đó, cơ quan chức năng sẽ xác định rõ những trường hợp sử dụng chưa hết công suất hoặc để dôi dư sau sắp xếp để có phương án xử lý dứt điểm.
Điểm đáng chú ý trong chiến lược của Đồng Tháp là việc thiết lập các “hàng rào” kiểm soát chặt chẽ, nhằm ngăn ngừa lãng phí từ sớm, từ xa. Tỉnh yêu cầu kiểm soát nghiêm ngặt việc đề xuất đầu tư xây dựng mới trụ sở; chỉ xem xét trong trường hợp thật sự cần thiết và sau khi đã đánh giá đầy đủ khả năng khai thác các cơ sở hiện có.
Đối với các trụ sở dôi dư, kém hiệu quả, quy trình xử lý được công khai, minh bạch thông qua các hình thức thu hồi, điều chuyển, đấu giá hoặc cho thuê theo đúng quy định pháp luật. Tỉnh cũng ưu tiên chuyển đổi công năng các tài sản này sang phục vụ mục đích công cộng như giáo dục, y tế, văn hóa để nâng cao hiệu quả xã hội. Đặc biệt, việc ứng dụng công nghệ thông tin và chuyển đổi số sẽ được thúc đẩy mạnh để công khai thông tin tài sản công trên môi trường số, tạo điều kiện cho người dân và các tổ chức giám sát.
Bài 3: Vai trò của cơ quan Thanh tra khi sắp xếp trụ sở dôi dư
