(Thanh tra) - Theo số liệu mới công bố từ Cục Thống kê, chỉ số giá tiêu dùng (CPI) tháng 2/2026 đã ghi nhận mức tăng 1,14% so với tháng trước. Nguyên nhân chủ yếu do nhu cầu tiêu dùng, dịch vụ ăn uống và giao thông tăng mạnh trong dịp Tết Nguyên đán Bính Ngọ.
CPI tăng do nhu cầu mua sắm dịp Tết
Trong bối cảnh nền kinh tế bước vào năm 2026 với nhiều kỳ vọng, số liệu thống kê tháng 2 và hai tháng đầu năm đã phác họa một bức tranh đa sắc màu. Sự cộng hưởng giữa chu kỳ tiêu dùng Tết Nguyên đán và những biến động mạnh mẽ của thị trường vàng thế giới đã đẩy chỉ số giá tiêu dùng (CPI) và chỉ số giá vàng tăng cao, tạo ra những thách thức nhất định cho công tác điều hành vĩ mô.
Cụ thể, nhóm hàng ăn và dịch vụ ăn uống đóng vai trò "đầu tàu" kéo chỉ số giá đi lên với mức tăng 2,02%. Trong đó, giá các mặt hàng thực phẩm tươi sống như thịt lợn, thịt bò, thủy hải sản và các loại rau củ quả đều ghi nhận mức điều chỉnh tăng do chi phí vận chuyển và nhu cầu tích trữ thực phẩm của người dân trong những ngày nghỉ lễ dài ngày. Bên cạnh đó, dịch vụ ăn uống ngoài gia đình cũng tăng mạnh khi các nhà hàng, quán ăn mở cửa xuyên Tết để phục vụ nhu cầu gặp gỡ, du Xuân.
Không nằm ngoài xu hướng, nhóm giao thông tăng 1,23% so với tháng trước. Đây là hệ quả tất yếu khi giá dịch vụ vận tải hành khách đường bộ, đường sắt và hàng không được điều chỉnh tăng theo khung giá cao điểm Tết. Việc người dân đổ xô về quê ăn Tết và đi du lịch lễ hội ngay sau đó đã khiến công suất ngành vận tải luôn ở mức tối đa, đẩy chi phí đi lại lên cao hơn so với các tháng bình thường.
Các nhóm hàng khác như đồ uống và thuốc lá (tăng 1,18%) và văn hóa, giải trí và du lịch (tăng 1,36%) cũng góp phần không nhỏ vào mức tăng chung của CPI tháng này. Những con số này minh chứng cho sức mua nội địa vẫn đang duy trì ở mức khá tốt, phản ánh sự phục hồi ổn định của thu nhập và tâm lý tiêu dùng của người dân sau một năm kinh tế đầy nỗ lực.
Tính chung 2 tháng đầu năm 2026, CPI bình quân đã tăng 2,94% so với cùng kỳ năm 2025. Mặc dù đây là mức tăng nằm trong kịch bản dự báo của Chính phủ, nhưng điểm đáng lưu ý là lạm phát cơ bản (CPI sau khi loại trừ lương thực, thực phẩm tươi sống, năng lượng và mặt hàng do Nhà nước quản lý) bình quân 2 tháng đầu năm tăng tới 3,47%.
Việc lạm phát cơ bản cao hơn mức tăng CPI chung cho thấy áp lực tăng giá không chỉ đến từ các yếu tố mang tính mùa vụ hay giá năng lượng, mà còn đến từ các yếu tố nội tại của nền kinh tế và chi phí sản xuất đầu vào. Điều này đặt ra yêu cầu cho Ngân hàng Nhà nước và các bộ ngành liên quan cần phải có những chính sách tiền tệ, tài khóa linh hoạt để đảm bảo ổn định kinh tế vĩ mô, tránh tình trạng "té nước theo mưa" sau giai đoạn cao điểm Tết.
Cơn sốt vàng kỷ lục và sự trầm lắng của đồng đô la Mỹ
Điểm nóng nhất trong bức tranh thống kê tháng 2/2026 chính là thị trường vàng. Chỉ số giá vàng tháng 2 đã tăng vọt 11,42% so với tháng trước và tăng tới 88,42% so với cùng kỳ năm 2025. Đây là một con số gây kinh ngạc, cho thấy sức nóng chưa từng có của kim loại quý này.
Có hai nguyên nhân chính dẫn đến sự bùng nổ của giá vàng. Thứ nhất, giá vàng thế giới liên tục lập đỉnh mới do những bất ổn địa chính trị và sự thay đổi trong chính sách tiền tệ của các ngân hàng trung ương lớn. Thứ hai, yếu tố tâm lý truyền thống của người Việt trong tháng Giêng – đặc biệt là ngày vía Thần Tài – đã kích cầu tiêu thụ vàng miếng và vàng trang sức tăng mạnh. Bình quân 2 tháng đầu năm 2026, chỉ số giá vàng tăng 82,67%, cho thấy vàng vẫn là kênh trú ẩn tài sản được ưu tiên hàng đầu của người dân trong bối cảnh các kênh đầu tư khác còn nhiều biến động.
Trái ngược với sự sôi động của giá vàng, chỉ số giá đô la Mỹ lại có xu hướng hạ nhiệt. Trong tháng 2, chỉ số này giảm 0,89% so với tháng trước. Sự ổn định của tỷ giá trong giai đoạn này là một tín hiệu tích cực cho các doanh nghiệp nhập khẩu nguyên liệu sản xuất, giúp giảm bớt áp lực chi phí đầu vào và hỗ trợ kiểm soát lạm phát từ bên ngoài.
Bước sang tháng 3, dự báo áp lực tăng giá sẽ có xu hướng giảm dần khi nhu cầu tiêu dùng sau Tết quay trở lại trạng thái bình thường. Tuy nhiên, những yếu tố tiềm ẩn như giá nhiên liệu thế giới bấp bênh, chi phí logistics và sự biến động khó lường của thị trường vàng vẫn là những rủi ro trực diện.
Để duy trì đà tăng trưởng và kiểm soát lạm phát dưới mục tiêu đề ra, Chính phủ cần tiếp tục theo sát diễn biến cung cầu, đảm bảo nguồn cung các mặt hàng thiết yếu, đặc biệt là xăng dầu và thực phẩm. Đồng thời, việc điều hành giá các mặt hàng do Nhà nước quản lý (như điện, dịch vụ y tế, giáo dục) cần được tính toán lộ trình phù hợp, tránh gây sốc cho mặt bằng giá chung.
Bên cạnh đó, thị trường vàng cần có những giải pháp quản lý căn cơ hơn để giảm tình trạng "vàng hóa" nền kinh tế, đảm bảo dòng vốn được luân chuyển hiệu quả vào các hoạt động sản xuất kinh doanh thay vì chỉ tập trung vào tích trữ kim loại quý.
