Năm 2025, Tòa Dân sự, TAND tỉnh Ninh Bình đã giải quyết 6.926/7.391 vụ việc dân sự, đạt tỷ lệ 93,7%. Ảnh: ND

Theo Tòa Dân sự, TAND tỉnh Ninh Bình cho biết, năm 2025, đặc biệt là sau sáp nhập, số lượng các loại vụ việc mà TAND hai cấp tỉnh Ninh Bình phải giải quyết tiếp tục gia tăng về số lượng; các tranh chấp dân sự, khiếu kiện hành chính ngày càng gia tăng, phức tạp đã đặt ra nhiều thách thức trong công tác giải quyết, xét xử các loại án.

Trong bối cảnh đó, TAND hai cấp tỉnh Ninh Bình đã tập trung thực hiện đồng bộ nhiều giải pháp, quyết liệt trong lãnh đạo, chỉ đạo nhằm nâng cao chất lượng, hiệu lực, hiệu quả hoạt động, thực hiện thắng lợi các nhiệm vụ mà Quốc hội, TAND Tối cao đề ra và đạt được nhiều kết quả nổi bật.

Cụ thể, năm 2025, TAND hai cấp tỉnh Ninh Bình đã giải quyết 6.926/7.391 vụ việc dân sự, đạt tỷ lệ 93,7%, so với năm 2024, thụ lý tăng 479 vụ việc, giải quyết tăng 490 vụ việc. Các vụ án tranh chấp dân sự chủ yếu là ly hôn, tranh chấp đất đai, chia thừa kế, hợp đồng dân sự và kinh doanh thương mại…

Chất lượng giải quyết, xét xử các loại vụ việc được nâng lên, tỷ lệ bản án, quyết định bị hủy, sửa thấp hơn so với chỉ tiêu của Quốc hội, TAND Tối cao giao. Cơ bản các vụ án đều được giải quyết đúng thời hạn luật định, đúng theo quy định của pháp luật, đáp ứng đầy đủ quyền lợi hợp pháp của Nhân dân, góp phần giữ vững an ninh chính trị, trật tự, an toàn xã hội trên địa bàn.

Bên cạnh những kết quả đạt được, số lượng vụ án, vụ việc dân sự tạm đình chỉ của TAND 2 cấp tỉnh Ninh Bình vẫn còn 139 vụ, trong đó có nhiều vụ án đã tạm đình chỉ kéo dài nhiều năm, chưa giải quyết dứt điểm.

Theo thẩm phán Nguyễn Quốc Trưởng, Chánh tòa Tòa Dân sự, TAND tỉnh Ninh Bình cho biết, những tồn tại, hạn chế trong quá trình thụ lý, giải quyết, xét xử các vụ án dân sự xuất phát từ nhiều nguyên nhân. Trước hết, số lượng vụ án, vụ việc tòa án thụ lý, giải quyết ngày càng tăng, tính chất ngày càng phức tạp. Việc giải quyết các vụ án liên quan đến tranh chấp đất đai phụ thuộc nhiều vào các cơ quan chuyên môn và chính quyền địa phương nên tòa án luôn trong thế bị động, phải mất rất nhiều thời gian công đoạn, thủ tục tố tụng.

Trong quá trình tố tụng, các đương sự không chủ động cung cấp, giao nộp tài liệu, chứng cứ hoặc giao nộp không đầy đủ hoặc đến phiên tòa các đương sự mới cung cấp tài liệu, chứng cứ, dẫn đến việc giải quyết vụ án kéo dài.

Ngoài các nguyên nhân trên, còn có vấn đề các đương sự không hợp tác trong việc thẩm định, định giá tài sản, không phối hợp với tòa án trong quá trình giải quyết án, kể cả nguyên đơn. Có trường hợp khi ra phiên tòa, các đương sự mới yêu cầu thẩm định, định giá tài sản, trưng cầu giám định… nên buộc tòa án phải hoãn phiên tòa, tạm ngưng phiên tòa, tạm đình chỉ việc giải quyết vụ án. Việc tống đạt các văn bản tố tụng của tòa án gặp nhiều khó khăn.

Các thẩm phán, thư ký chưa đầu tư thời gian phù hợp để giải quyết các vụ án khó, phức tạp, phương pháp làm việc chưa khoa học. Một số quy định của pháp luật còn bất cập dẫn đến khó khăn trong giải quyết các vụ việc dân sự.

Theo thẩm phán Nguyễn Quốc Trưởng, để đẩy nhanh tiến độ giải quyết, xét xử các vụ, việc hôn nhân và gia đình, dân sự, kinh doanh thương mại… nâng cao chất lượng giải quyết, xét xử các vụ án dân sự trong thời gian tới, nhất là vụ án dân sự tạm đình chỉ, giải quyết dứt điểm năm 2026, Tòa Dân sự, TAND tỉnh Ninh Bình đã đề xuất nhiều giải pháp quan trọng.

Đầu tiên là TAND hai cấp cần làm tốt công tác tiếp nhận, giải quyết đơn khởi kiện, hướng dẫn cho đương sự thực hiện đúng nghĩa vụ về cung cấp chứng cứ, chứng minh; chủ động xác minh, thu thập chứng cứ trong những trường hợp cần thiết để giao nộp cho tòa án.

Tiếp theo lãnh đạo TAND tỉnh Ninh Bình chỉ đạo TAND khu vực thống kê, báo cáo số lượng vụ án dân sự của từng thẩm phán đang tạm đình chỉ, chủ động đề xuất các biện pháp nghiệp vụ tháo gỡ khó khăn, vướng mắc, đăng ký thời gian giải quyết dứt điểm từng vụ án, vụ việc.

Chỉ đạo Phòng Giám đốc, Kiểm tra, Thanh tra và Thi hành án (trường hợp cần thiết phối hợp Tòa Dân sự) tổ chức kiểm tra chuyên đề đối với thẩm phán, đơn vị có án tạm đình chỉ kéo dài để làm rõ nguyên nhân khách quan, chủ quan, trách nhiệm theo dõi, đôn đốc của thẩm phán đối với vụ án đảm nhiệm đang tạm đình chỉ.

“Lãnh đạo TAND khu vực hàng tuần, hàng tháng làm việc với các thẩm phán để nghe báo cáo tiến độ giải quyết vụ án, báo cáo khó khăn, vướng mắc (nếu có) để cùng nhau bàn bạc, tháo gỡ” - Thẩm phán Nguyễn Quốc Trưởng nhấn mạnh thêm.

Cũng theo thẩm phán Nguyễn Quốc Trưởng, trường hợp vụ án tạm đình chỉ không có căn cứ thì phải chỉ đạo thẩm phán khắc phục ngay (ra quyết định tiếp tục giải quyết vụ án theo Điều 216 Bộ luật Tố tụng dân sự). Nếu vụ án tạm đình chỉ đúng thì thẩm phán vẫn phải có trách nhiệm về việc giải quyết vụ án (khoản 4, Điều 216 Bộ luật Tố tụng dân sự) và thường xuyên đôn đốc, nhắc nhở thẩm phán khắc phục lý do tạm đình chỉ để đẩy nhanh tiến độ giải quyết vụ án.

Trường hợp UBND và các cơ quan chuyên môn chậm cung cấp tài liệu, chứng cứ hoặc chậm cung cấp sơ đồ, bản vẽ thì các thẩm phán cần chủ động trực tiếp làm việc với lãnh đạo UBND, cơ quan chuyên môn thực hiện nghĩa vụ của mình.

Đặc biệt là tăng cường công tác kiểm tra, giám sát tiến độ giải quyết án, các vụ án của thẩm phán đã thụ lý, giải quyết được 3 tháng để đôn đốc các thẩm phán giải quyết dứt điểm, hạn chế thấp nhất các vụ án phải tạm đình chỉ với lý do “đợi cơ quan, tổ chức cung cấp tài liệu chứng cứ theo yêu cầu của tòa án” theo điểm d, khoản 1, Điều 214 Bộ luật Tố tụng dân sự.

Coi trọng, phát động phong trào thi đua đẩy nhanh tiến độ giải quyết các vụ án tạm đình chỉ ngay từ đầu năm, kịp thời biểu dương, khen thưởng đối với những thẩm phán giải quyết án tạm đình chỉ đạt hiệu quả, chất lượng cao; đồng thời xem xét trách nhiệm lãnh đạo đơn vị, thẩm phán không hoàn thành chỉ tiêu, kế hoạch đã đăng ký.

Và đối với những vụ án phức tạp, các thẩm phán trong đơn vị có nhiều ý kiến khác nhau, chưa thống nhất thì kịp thời làm văn bản báo cáo Ủy ban Thẩm phán TAND tỉnh để trao đổi nghiệp vụ tháo gỡ vướng mắc.