Chánh Thanh tra tỉnh Nghệ An tiếp công dân định kỳ cùng Chủ tịch UBND tỉnh Nghệ An. Ảnh: Phan Quỳnh

Thanh tra sáp nhập giảm trung gian và nâng trách nhiệm người đứng đầu

Tiếp công dân, giải quyết khiếu nại, tố cáo luôn được xem là "thước đo" phản ánh hiệu quả hoạt động của bộ máy hành chính. Thấm nhuần định hướng của Đại hội XIV về việc đổi mới phương thức quản lý, nâng cao năng lực thực thi công vụ và tinh gọn bộ máy, Thanh tra tỉnh Nghệ An đặc biệt quan tâm đến công tác này nhằm bảo đảm mọi quyền và lợi ích hợp pháp của người dân được giải quyết kịp thời, đúng quy định, đồng thời góp phần giữ vững ổn định chính trị xã hội ngay từ cơ sở.

Nếu trước đây, nhiều vụ việc phải qua nhiều cấp trung gian mới xác định được cơ quan có thẩm quyền giải quyết thì nay, cùng với việc phân cấp, phân quyền rõ ràng, quy trình tiếp nhận, xử lý đơn thư đã được rút ngắn đáng kể. Trách nhiệm của từng cơ quan, từng cán bộ được xác định cụ thể, hạn chế tình trạng chuyển đơn nhiều lần hoặc đùn đẩy trách nhiệm.

Để mô hình mới vận hành đồng bộ ngay từ cơ sở, Thanh tra tỉnh Nghệ An đã thành lập 12 tổ công tác trực tiếp hướng dẫn công tác tiếp công dân, xử lý đơn thư tại 130 xã, phường; đồng thời thành lập 3 tổ công tác do các Phó Chánh Thanh tra tỉnh trực tiếp phụ trách nhằm kiểm tra, tháo gỡ khó khăn và tập huấn nghiệp vụ cho đội ngũ cán bộ cơ sở.

Song song với đó, việc rà soát, tiếp nhận hồ sơ, tài liệu sau sắp xếp đơn vị hành chính được triển khai khẩn trương, bảo đảm không để gián đoạn quá trình giải quyết các vụ việc đang thụ lý.

Những giải pháp đồng bộ ấy đã tạo nền tảng quan trọng để hệ thống tiếp công dân và giải quyết khiếu nại, tố cáo vận hành thông suốt trong điều kiện bộ máy tổ chức có nhiều thay đổi, đồng thời giúp đội ngũ cán bộ cơ sở nhanh chóng thích ứng với mô hình mới, hạn chế tối đa khoảng trống trong quá trình chuyển tiếp.

Ông Nguyễn Tùng Sơn, Phó Chánh Thanh tra tỉnh Nghệ An cho biết, mục tiêu lớn nhất khi triển khai mô hình chính quyền địa phương hai cấp không chỉ là tinh gọn bộ máy mà còn phải nâng cao chất lượng phục vụ người dân.

Theo ông Sơn, việc phân định rõ thẩm quyền đã giúp công tác xử lý đơn thư tập trung hơn, giảm đáng kể những khâu trung gian trước đây. Cùng với đó, trách nhiệm của người đứng đầu các cơ quan, đơn vị được nâng lên rõ rệt thông qua việc trực tiếp tiếp công dân, đối thoại và chỉ đạo giải quyết các vụ việc ngay từ khi mới phát sinh, qua đó nâng cao tính chịu trách nhiệm trong thực thi công vụ và hạn chế tình trạng đùn đẩy, né tránh trách nhiệm.

Phó Chánh Thanh tra tỉnh Nghệ An Nguyễn Tùng Sơn tham gia tiếp công dân định kỳ cùng Chủ tịch UBND tỉnh. Ảnh: Nguyễn Quỳnh

"Chúng tôi xác định mọi phản ánh, kiến nghị của người dân đều phải được tiếp nhận, phân loại và xử lý đúng thẩm quyền, đúng thời hạn. Điều quan trọng là không để vụ việc nhỏ tích tụ thành vụ việc lớn, không để phát sinh điểm nóng về an ninh trật tự", ông Nguyễn Tùng Sơn chia sẻ.

Thực tế sau một năm vận hành mô hình mới cho thấy nhiều chuyển biến tích cực. Từ ngày 1/7/2025 đến nay, các cơ quan hành chính trên địa bàn tỉnh đã tiếp hơn 9.060 lượt công dân với 9.830 người, liên quan đến 8.254 vụ việc; tiếp nhận trên 11.200 đơn thư các loại, tỷ lệ xử lý đạt gần 99%; công tác tiếp công dân, xử lý đơn thư tiếp tục được duy trì nền nếp, không để xảy ra tình trạng ùn ứ hồ sơ hay gián đoạn việc giải quyết các vụ việc thuộc thẩm quyền.

Dù lượng công dân đến khiếu nại, tố cáo và kiến nghị tăng so với cùng kỳ, nhưng hoạt động tiếp dân vẫn được duy trì nền nếp; người đứng đầu các cấp trực tiếp tiếp dân thường xuyên, góp phần nâng cao hiệu quả đối thoại và giải quyết vụ việc ngay từ cơ sở.

Đáng chú ý, Chủ tịch UBND các xã đã trực tiếp thực hiện gần 3.700 kỳ tiếp công dân, trong khi lãnh đạo các sở, ngành và UBND tỉnh Nghệ An cũng duy trì nghiêm chế độ tiếp dân định kỳ. Điều này cho thấy trách nhiệm của người đứng đầu không còn dừng ở quy định trên giấy mà đã trở thành yêu cầu xuyên suốt trong hoạt động quản lý, điều hành, đồng thời tạo niềm tin để người dân lựa chọn đối thoại, kiến nghị thông qua các kênh chính thức thay vì phát sinh các vụ việc phức tạp, vượt cấp.

Hiệu quả từ việc giải quyết vụ việc ngay từ cơ sở

Một trong những mục tiêu quan trọng khi thực hiện mô hình chính quyền địa phương hai cấp là nâng cao hiệu quả giải quyết khiếu nại, tố cáo ngay từ cơ sở, hạn chế tình trạng khiếu kiện vượt cấp và kéo dài.

Qua thống kê của Thanh tra tỉnh Nghệ An, hơn 11.200 đơn thư các loại đã được tiếp nhận trong năm đầu vận hành mô hình mới. Trong đó, tỷ lệ xử lý đạt gần 99%, phản ánh sự chủ động của các cơ quan hành chính trong tiếp nhận, phân loại và giải quyết đơn thư của công dân, đồng thời cho thấy hiệu quả của việc phân định rõ thẩm quyền, rút ngắn quy trình xử lý và tăng cường phối hợp giữa các cấp, các ngành.

Cùng với việc nâng cao hiệu quả xử lý đơn thư, chất lượng giải quyết khiếu nại, tố cáo cũng từng bước được cải thiện theo hướng thực chất. Nhiều vụ việc được tổ chức đối thoại, hòa giải ngay từ cơ sở, qua đó tháo gỡ kịp thời những mâu thuẫn phát sinh, hạn chế khiếu kiện kéo dài và vượt cấp.

Những cuộc tiếp công dân định kỳ của Chủ tịch UBND tỉnh Nghệ An luôn có sự tham mưu, đồng hành của Thanh tra tỉnh. Ảnh: Nguyễn Quỳnh

Riêng Thanh tra tỉnh Nghệ An đã trực tiếp tham mưu giải quyết 283 vụ việc khiếu nại thuộc thẩm quyền của Chủ tịch UBND tỉnh; theo dõi, tham mưu xử lý 2 vụ việc phức tạp, vượt cấp lên Trung ương, 8 vụ việc đông người có nguy cơ phát sinh khiếu kiện vượt cấp và 49 vụ việc thuộc diện Ban Thường vụ Tỉnh ủy theo dõi, chỉ đạo.

Những con số trên không đơn thuần phản ánh khối lượng công việc mà còn cho thấy sự chuyển biến về chất lượng tham mưu của Thanh tra tỉnh Nghệ An trong điều kiện thực hiện mô hình chính quyền địa phương hai cấp. Việc chủ động theo dõi, dự báo tình hình, tham mưu giải quyết các vụ việc phức tạp ngay từ khi mới phát sinh đã góp phần nâng cao hiệu quả chỉ đạo, điều hành của UBND tỉnh, hạn chế phát sinh điểm nóng, giữ vững ổn định chính trị xã hội và củng cố niềm tin của Nhân dân đối với chính quyền.

Theo ông Nguyễn Tùng Sơn, Phó Chánh Thanh tra tỉnh Nghệ An, kết quả này đến từ việc tăng cường hướng dẫn nghiệp vụ cho cấp cơ sở, đồng thời duy trì công tác dự báo, nắm tình hình đối với các vụ việc đông người, phức tạp để có giải pháp xử lý kịp thời.

Ông Sơn cũng cho rằng, sau khi thực hiện mô hình chính quyền địa phương hai cấp, quy trình giải quyết khiếu nại đã có nhiều thay đổi tích cực. Nếu như trước đây hồ sơ thường phải qua nhiều cấp trung gian, dễ xảy ra chồng chéo về thẩm quyền thì nay việc thụ lý, xử lý được tập trung hơn, góp phần rút ngắn thời gian giải quyết và nâng cao tính chuyên nghiệp, đồng thời tạo điều kiện để các vụ việc được xem xét ngay từ cấp cơ sở, giảm đáng kể nguy cơ phát sinh khiếu kiện kéo dài do chậm xử lý.

Bên cạnh những kết quả đạt được, lãnh đạo Thanh tra tỉnh Nghệ An cũng thẳng thắn nhìn nhận áp lực đối với hệ thống tiếp công dân ngày càng lớn khi số lượng đơn thư có xu hướng gia tăng, nhiều vụ việc tồn đọng từ nhiều năm trước vẫn tiếp tục phát sinh. Một số quy định pháp luật mới cần thêm thời gian để hoàn thiện, trong khi đội ngũ cán bộ cấp xã sau sắp xếp còn phải thích nghi với khối lượng công việc lớn hơn trước. Đây cũng là thách thức chung đối với quá trình vận hành mô hình chính quyền địa phương hai cấp, đòi hỏi sự đồng bộ từ hoàn thiện thể chế, nâng cao chất lượng đội ngũ đến tăng cường ứng dụng công nghệ số trong quản lý và giải quyết đơn thư.

Dẫu vậy, nhìn tổng thể sau một năm vận hành, mô hình chính quyền địa phương hai cấp tại Nghệ An đã tạo ra những chuyển biến rõ nét trong lĩnh vực tiếp công dân và giải quyết khiếu nại, tố cáo. Bộ máy được tổ chức tinh gọn hơn, trách nhiệm được phân định rõ ràng hơn và người dân có điều kiện tiếp cận chính quyền thuận lợi hơn.

Quan trọng, những kết quả đạt được cho thấy hiệu quả của cuộc cải cách không chỉ được đo bằng việc giảm đầu mối tổ chức, mà còn được kiểm chứng bằng chất lượng phục vụ người dân, hiệu quả giải quyết các vụ việc ngay từ cơ sở và sự chuyển biến trong trách nhiệm thực thi công vụ của đội ngũ cán bộ, công chức. Đó cũng là tiền đề để Thanh tra tỉnh Nghệ An tiếp tục nâng cao chất lượng quản lý Nhà nước, giữ vững ổn định xã hội và xây dựng nền hành chính phục vụ, liêm chính, hiện đại.

Kỳ 3: Bộ máy mới vận hành ổn định, từng bước phát huy hiệu quả