Ông Nguyễn Tùng Sơn, Phó Chánh Thanh tra tỉnh Nghệ An cùng các sở, ngành làm việc với Cục 2 Thanh tra Chính phủ về thanh tra chuyên đề các dự án khó khăn trên địa bàn. Ảnh: Văn Thanh

Từ cuộc cải cách bộ máy đến khởi đầu một nền quản trị mới

Chủ trương xây dựng mô hình chính quyền địa phương hai cấp là bước cải cách lớn của Đảng và Nhà nước nhằm tinh gọn bộ máy, nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản lý nhà nước và đẩy mạnh phân cấp, phân quyền. Với ngành Thanh tra, đây không chỉ là việc sắp xếp lại tổ chức mà còn là sự thay đổi toàn diện về phương thức quản trị, cách thức điều hành và trách nhiệm thực thi công vụ.

Là cơ quan trực tiếp thực hiện nhiệm vụ thanh tra, tiếp công dân, giải quyết khiếu nại, tố cáo, phòng, chống tham nhũng, lãng phí, tiêu cực, Thanh tra tỉnh Nghệ An đứng trước yêu cầu vừa kiện toàn tổ chức, vừa bảo đảm mọi hoạt động diễn ra thông suốt, không để xảy ra khoảng trống quản lý trong quá trình chuyển đổi.

Thanh tra tỉnh Nghệ An cùng các sở, ngành làm việc với Thanh tra Chính phủ về thanh tra chuyên đề các dự án khó khăn trên địa bàn. Ảnh: Văn Thanh

Sau một năm triển khai, thực tiễn cho thấy cuộc cải cách đã mang lại những chuyển biến tích cực. Từ mô hình thanh tra phân tán ở nhiều cấp, nhiều đầu mối, Thanh tra tỉnh Nghệ An từng bước hình thành hệ thống quản lý tập trung, thống nhất, tạo điều kiện nâng cao chất lượng lãnh đạo, chỉ đạo và hiệu quả thực hiện nhiệm vụ.

Ngay từ đầu năm 2026, Đảng ủy Thanh tra tỉnh Nghệ An đã ban hành nghị quyết chuyên đề về tăng cường sự lãnh đạo đối với việc thực hiện nhiệm vụ trong tình hình mới; duy trì chế độ giao ban định kỳ để kịp thời tháo gỡ khó khăn, xử lý những vấn đề phát sinh. Cùng với đó, Ban Lãnh đạo Thanh tra tỉnh chủ động rà soát toàn bộ hệ thống văn bản quản lý, quy chế làm việc, quy trình nghiệp vụ, phân công lại chức năng, nhiệm vụ theo hướng rõ người, rõ việc, rõ trách nhiệm, rõ thẩm quyền.

Ông Nguyễn Tùng Sơn, Phó Chánh Thanh tra tỉnh Nghệ An chia sẻ những "nút thắt" quan trọng trong thanh tra chuyên đề các dự án khó khăn trên địa bàn tỉnh. Ảnh: Văn Thanh

Trong thời gian ngắn, đơn vị đã ban hành 31 văn bản quản lý để sửa đổi, bổ sung hoặc thay thế những quy định không còn phù hợp; đồng thời tham mưu UBND tỉnh ban hành các quy định về chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn và cơ cấu tổ chức theo Luật Thanh tra năm 2025. Đây là cơ sở quan trọng để bộ máy mới vận hành thống nhất, đồng bộ và đúng quy định.

Dấu ấn lớn nhất của cuộc cải cách là việc tái cơ cấu toàn diện hệ thống thanh tra. Nếu trước đây toàn tỉnh có 33 đầu mối thanh tra thì sau sắp xếp chỉ còn một đầu mối thống nhất là Thanh tra tỉnh Nghệ An, được tổ chức thành Văn phòng và 8 phòng chuyên môn. Mô hình này không chỉ tinh gọn đầu mối mà còn khắc phục tình trạng phân tán trong chỉ đạo, điều hành; nâng cao trách nhiệm của từng đơn vị, từng cá nhân và rút ngắn thời gian xử lý công việc.

Trao đổi với phóng viên Báo Thanh tra, ông Nguyễn Tùng Sơn, Phó Chánh Thanh tra tỉnh Nghệ An cho biết, giá trị lớn nhất của mô hình mới không nằm ở việc giảm bao nhiêu đầu mối mà là tạo được sự thống nhất trong lãnh đạo, chỉ đạo, nâng cao chất lượng thực thi công vụ. Ngay sau khi kiện toàn tổ chức, Thanh tra tỉnh đã tiếp nhận đầy đủ nhiệm vụ từ các cơ quan thanh tra trước đây, phân công cán bộ theo lĩnh vực, địa bàn, bảo đảm mọi hoạt động được triển khai liên tục.

Song song với kiện toàn tổ chức, Thanh tra tỉnh Nghệ An cũng đặc biệt quan tâm xây dựng đội ngũ cán bộ đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ. Đến nay, đơn vị được giao 155 biên chế; gần 80% công chức đã được bổ nhiệm vào các ngạch thanh tra viên, 97% được bồi dưỡng nghiệp vụ thanh tra và 100% được đào tạo kiến thức quản lý nhà nước. Đây là nền tảng quan trọng để xây dựng đội ngũ cán bộ chuyên nghiệp, đủ năng lực xử lý những nhiệm vụ ngày càng phức tạp.

Đáng chú ý, quá trình sắp xếp bộ máy không làm gián đoạn hoạt động chuyên môn. Thanh tra tỉnh Nghệ An vừa kiện toàn tổ chức, vừa thành lập các tổ công tác trực tiếp xuống 130 xã, phường hướng dẫn nghiệp vụ tiếp công dân, giải quyết khiếu nại, tố cáo; đồng thời tổ chức nhiều hội nghị tập huấn trực tiếp kết hợp trực tuyến cho hơn 2.000 cán bộ nhằm thống nhất nhận thức và phương pháp triển khai mô hình mới.

Nhìn lại chặng đường một năm qua có thể thấy, thành công của Thanh tra tỉnh Nghệ An không chỉ là việc tinh gọn từ 33 đầu mối xuống còn một đầu mối thống nhất. Quan trọng hơn, cuộc cải cách đã tạo dựng phương thức quản trị hiện đại, trong đó quyền hạn được phân định rõ, trách nhiệm được cá thể hóa, sự phối hợp giữa các đơn vị chặt chẽ hơn, hướng tới mục tiêu phục vụ người dân và doanh nghiệp nhanh chóng, minh bạch, hiệu quả.

Hiệu quả của cải cách được đo bằng những con số biết nói

Nếu việc kiện toàn tổ chức là điều kiện cần thì kết quả thực hiện nhiệm vụ chính là thước đo khách quan nhất để đánh giá hiệu quả của mô hình chính quyền địa phương hai cấp.

Ngay trong năm đầu vận hành bộ máy mới, Thanh tra tỉnh Nghệ An phải đồng thời tiếp nhận toàn bộ nhiệm vụ từ các cơ quan thanh tra trước đây, triển khai Luật Thanh tra năm 2025 cùng các văn bản hướng dẫn và thực hiện nhiều nhiệm vụ đột xuất theo chỉ đạo của Thanh tra Chính phủ, Tỉnh ủy và UBND tỉnh. Khối lượng công việc tăng lên, phạm vi quản lý rộng hơn nhưng mọi hoạt động vẫn được duy trì thông suốt.

Đại diện Cục 2 Thanh tra Chính phủ phát biểu tại buổi làm việc với UBND tỉnh Nghệ An về thanh tra chuyên đề nhà, đất dôi dư và các dự án khó khăn theo chỉ đạo của cấp trên. Ảnh: Văn Thanh

6 tháng đầu năm 2026, Thanh tra tỉnh Nghệ An triển khai kế hoạch thanh tra đúng tiến độ; qua thanh tra phát hiện sai phạm kinh tế hơn 30,5 tỷ đồng, kiến nghị thu hồi trên 25 tỷ đồng và đã thu hồi gần 24 tỷ đồng, đạt 94,5% số tiền phải thu hồi. Tỷ lệ thu hồi cao cho thấy hiệu quả của công tác theo dõi, đôn đốc sau thanh tra được nâng lên rõ rệt, góp phần tăng cường kỷ luật, kỷ cương trong thực thi pháp luật.

Không chỉ xử lý vi phạm, hoạt động thanh tra ngày càng thể hiện rõ vai trò đồng hành cùng sự phát triển của tỉnh thông qua việc phát hiện những bất cập trong cơ chế quản lý và kiến nghị hoàn thiện chính sách. Thanh tra tỉnh đã triển khai nhiều cuộc thanh tra chuyên đề quy mô lớn như quản lý, sử dụng tài sản công; xử lý nhà, đất dôi dư sau sắp xếp đơn vị hành chính; rà soát các dự án chậm tiến độ; quản lý khai thác khoáng sản và chống khai thác hải sản bất hợp pháp (IUU).

Ông Nguyễn Viết Hùng, Trưởng phòng IV Thanh tra tỉnh Nghệ An phát biểu với Cục 2 Thanh tra Chính phủ về thanh tra chuyên đề nhà, đất dôi dư và các dự án khó khăn trên địa bàn. Ảnh: Văn Thanh

Qua các cuộc thanh tra, nhiều "điểm nghẽn" trong quản lý nhà nước được nhận diện, tạo cơ sở để UBND tỉnh ban hành các giải pháp tháo gỡ khó khăn, khơi thông nguồn lực phát triển. Đặc biệt, việc rà soát quỹ nhà, đất dôi dư sau sắp xếp đơn vị hành chính đã giúp đánh giá tương đối toàn diện nguồn lực tài sản công, làm căn cứ xây dựng phương án quản lý, khai thác hiệu quả, tránh thất thoát, lãng phí.

Bên cạnh đó, công tác theo dõi, đôn đốc thực hiện kết luận thanh tra được thực hiện thường xuyên, gắn với trách nhiệm của từng đơn vị và từng cá nhân. Việc tăng cường ứng dụng công nghệ thông tin trong quản lý đã góp phần nâng cao hiệu lực các kết luận thanh tra, từng bước khắc phục những tồn tại kéo dài nhiều năm.

Ông Phan Anh Hoàng, Trưởng phòng VI Thanh tra tỉnh Nghệ An phát biểu tại buổi làm việc với Thanh tra Chính phủ về thanh tra chuyên đề nhà, đất dôi dư và các dự án khó khăn. Ảnh: Văn Thanh

Một năm thực hiện mô hình chính quyền địa phương hai cấp cho thấy, Thanh tra tỉnh Nghệ An không chỉ hoàn thành việc sắp xếp tổ chức bộ máy mà còn tạo được bước chuyển mạnh về năng lực quản trị và hiệu quả thực thi công vụ. Những kết quả đạt được là minh chứng cho thấy cải cách tổ chức bộ máy đã tạo động lực mới để ngành Thanh tra đổi mới phương thức hoạt động, nâng cao chất lượng quản lý nhà nước, góp phần xây dựng nền hành chính chuyên nghiệp, hiện đại và phục vụ Nhân dân ngày càng tốt hơn.

Kỳ 2: Đưa công tác tiếp dân ở Nghệ An đến gần dân hơn