(Thanh tra) - Phát triển nguồn nhân lực không chỉ nhằm tạo ra một đội ngũ “đủ năng lực làm việc”, mà còn phải hướng tới xây dựng con người có bản lĩnh chính trị, phẩm chất đạo đức, ý thức trách nhiệm và chuẩn mực trong thực thi công vụ.
Nghị quyết số 80-NQ/TW của Bộ Chính trị về phát triển văn hóa Việt Nam xác định con người là trung tâm, chủ thể, mục tiêu và động lực của phát triển; đồng thời đặt ra yêu cầu xây dựng chiến lược phát triển nguồn nhân lực, nhất là nguồn nhân lực chất lượng cao; chú trọng công tác quy hoạch, đào tạo, bồi dưỡng, nâng cao năng lực đội ngũ cán bộ lãnh đạo, quản lý, công chức, viên chức, người lao động. Đây là định hướng có ý nghĩa quan trọng đối với quá trình xây dựng đội ngũ cán bộ trong toàn hệ thống chính trị.
Quán triệt tinh thần Nghị quyết 80-NQ/TW, đối với ngành Thanh tra, xây dựng đội ngũ cán bộ đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ trong giai đoạn mới không chỉ là yêu cầu về công tác cán bộ, mà còn xuất phát trực tiếp từ thực tiễn thực hiện nhiệm vụ chính trị của Ngành.
Thanh tra Chính phủ là cơ quan của Chính phủ, thực hiện chức năng quản lý Nhà nước về công tác thanh tra, tiếp công dân, giải quyết khiếu nại, tố cáo và phòng, chống tham nhũng, lãng phí, tiêu cực. Đặc thù hoạt động của Ngành gắn trực tiếp với hiệu lực, hiệu quả quản lý Nhà nước, giữ gìn kỷ luật, kỷ cương hành chính và quyền, lợi ích hợp pháp của tổ chức, công dân. Vì vậy, yêu cầu đặt ra đối với đội ngũ cán bộ thanh tra ngày càng cao, cả về trình độ chuyên môn, năng lực thực thi, bản lĩnh chính trị, đạo đức công vụ và trách nhiệm trước Đảng, Nhà nước và Nhân dân.
Sau khi thực hiện sắp xếp, tinh gọn tổ chức bộ máy, toàn ngành Thanh tra đứng trước yêu cầu đổi mới về tổ chức, phương thức hoạt động và phân công nhiệm vụ. Tại Thanh tra Chính phủ, từ ngày 1/6/2025, mô hình tổ chức mới chính thức vận hành; 12 Thanh tra Bộ được tiếp nhận về Thanh tra Chính phủ để tổ chức lại thành các cục thanh tra chuyên ngành theo lĩnh vực.
Sự thay đổi về tổ chức bộ máy kéo theo yêu cầu phải tiếp tục cơ cấu lại, bố trí và phát triển đội ngũ theo vị trí việc làm, năng lực và yêu cầu nhiệm vụ. Đây không chỉ là sự điều chỉnh về nhân sự, mà là quá trình xây dựng một đội ngũ phù hợp với mô hình tổ chức mới, có khả năng đảm nhiệm những nhiệm vụ ngày càng chuyên sâu, phức tạp.
Báo cáo số 60-BC/ĐU ngày 4/6/2026 của Đảng uỷ Thanh tra Chính phủ nêu rõ, đội ngũ công chức, viên chức của Thanh tra Chính phủ hiện có cơ cấu tương đối hợp lý, 100% có trình độ đại học trở lên, trong đó 68,5% có trình độ sau đại học. Tuy nhiên, đội ngũ có trình độ chuyên sâu về những lĩnh vực mới như chuyển đổi số, công nghệ thông tin vẫn chưa đáp ứng đầy đủ yêu cầu.
Thực tế này cho thấy, trình độ đào tạo là điều kiện cần, nhưng chất lượng nguồn nhân lực của ngành Thanh tra còn phải được đánh giá qua năng lực thực chất và khả năng đáp ứng yêu cầu của từng vị trí việc làm.
Từ yêu cầu kiện toàn tổ chức bộ máy, vấn đề đặt ra không chỉ là bố trí đủ nhân sự, mà còn phải bảo đảm đội ngũ có năng lực phù hợp với chức năng, nhiệm vụ và khối lượng công việc được giao.
Báo cáo số 60-BC/ĐU đã xác định rõ, cơ cấu lại đội ngũ theo vị trí việc làm, gắn với chức năng, nhiệm vụ, khối lượng công việc và yêu cầu đổi mới tổ chức bộ máy; đồng thời chú trọng xây dựng đội ngũ có năng lực tham mưu chiến lược, xử lý vấn đề phức tạp, phối hợp liên ngành, làm việc trên môi trường số và khai thác dữ liệu phục vụ quản lý Nhà nước. Báo cáo của Đảng ủy cũng đặt ra yêu cầu có chiến lược quy hoạch, đào tạo và bồi dưỡng đội ngũ cán bộ có kiến thức chuyên môn sâu, để đáp ứng yêu cầu của các cuộc thanh tra phức tạp.
Theo ông Trần Văn Long, Phó Vụ trưởng Vụ Tổ chức cán bộ, đặc thù hoạt động của ngành Thanh tra đòi hỏi cán bộ phải có năng lực chuyên môn phù hợp với từng lĩnh vực cụ thể, như: tài chính, ngân hàng, đất đai, đầu tư công, giao thông, xây dựng, tài nguyên, khoáng sản, công nghệ số… Bên cạnh đó, còn đòi hỏi yêu cầu về kiến thức pháp luật, kỹ năng phân tích hồ sơ, phát hiện dấu hiệu vi phạm, đánh giá đúng bản chất của vụ việc.
Từ đó, ông Long cho rằng, công tác đào tạo, bồi dưỡng cần xuất phát từ nhiệm vụ thực tế theo vị trí việc làm, bảo đảm nội dung đào tạo có trọng tâm, sát thực tiễn và có khả năng vận dụng trực tiếp vào công tác thanh tra. Việc đánh giá năng lực cán bộ cần chuyển mạnh từ cách tiếp cận chủ yếu dựa trên bằng cấp, chứng chỉ hoặc thâm niên công tác sang đánh giá thực chất thông qua quá trình thực hiện nhiệm vụ và kết quả công việc. Trong đó, cần đặc biệt chú trọng khả năng giải quyết những vụ việc khó, phức tạp; năng lực phân tích, đánh giá và xử lý tình huống; khả năng đề xuất giải pháp tháo gỡ vướng mắc, hoàn thiện cơ chế, chính sách, pháp luật; cũng như những kết quả cụ thể trong quá trình thực hiện nhiệm vụ.
Trên cơ sở đánh giá đúng năng lực và sở trường, việc phát hiện cán bộ có năng lực nổi trội cần gắn liền với cơ chế bố trí, sử dụng cán bộ. Theo đó, ông Long lưu ý, cần mạnh dạn giao nhiệm vụ, tạo điều kiện để cán bộ đảm nhận những công việc có tính chất phức tạp, đòi hỏi tính chủ động và sáng tạo, đồng thời xây dựng lộ trình đào tạo, bồi dưỡng và phát triển nghề nghiệp nhằm phát huy tối đa sở trường, năng lực của từng cá nhân.
Đối với đội ngũ lãnh đạo, quản lý, ông Long cho rằng, yêu cầu về năng lực cần được xem xét ở mức độ cao hơn, không chỉ thể hiện qua khả năng hoàn thành nhiệm vụ cá nhân mà còn ở năng lực tổ chức, điều hành, phân công và phối hợp công việc; khả năng đổi mới phương thức quản lý, thúc đẩy sáng kiến, nâng cao hiệu quả hoạt động của đơn vị; đặc biệt là tinh thần chủ động, trách nhiệm trong thực hiện nhiệm vụ chung.
“Khi năng lực được kiểm chứng qua thực tiễn và kết quả công việc trở thành căn cứ quan trọng trong đánh giá, bố trí, sử dụng cán bộ, việc xây dựng đội ngũ mới thực sự gắn với yêu cầu nâng cao chất lượng, hiệu lực, hiệu quả hoạt động của Ngành”, ông Long cho hay.
Phát triển nguồn nhân lực không chỉ nhằm tạo ra một đội ngũ “đủ năng lực làm việc”, mà còn phải hướng tới xây dựng con người có bản lĩnh chính trị, phẩm chất đạo đức, ý thức trách nhiệm và chuẩn mực trong thực thi công vụ.
Đây chính là sự giao thoa giữa yêu cầu phát triển nguồn nhân lực được đặt ra trong Nghị quyết 80-NQ/TW và yêu cầu xây dựng văn hóa ngành Thanh tra.
Kế hoạch số 14-KH/ĐU của Đảng ủy Thanh tra Chính phủ thực hiện Nghị quyết 80-NQ/TW xác định rõ mục tiêu xây dựng đội ngũ cán bộ thanh tra có bản lĩnh chính trị vững vàng, phẩm chất đạo đức cách mạng trong sáng, phong cách làm việc khoa học, chuyên nghiệp, liêm chính, đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ trong tình hình mới; đồng thời xây dựng môi trường văn hóa trong Ngành mẫu mực về chính trị, đạo đức, kỷ luật, kỷ cương.
Kế hoạch cũng xác định phát triển văn hóa trong ngành Thanh tra không chỉ là xây dựng môi trường làm việc văn minh, kỷ cương, mà còn là xây dựng bản lĩnh chính trị, đạo đức nghề nghiệp và niềm tin của Nhân dân đối với hoạt động thanh tra, qua đó góp phần xây dựng Ngành trong sạch, vững mạnh, chuyên nghiệp, hiện đại.
Từ góc độ đó, xây dựng đội ngũ cán bộ Thanh tra trong giai đoạn mới cần được đặt trong tổng thể xây dựng Đảng, xây dựng hệ thống chính trị và xây dựng văn hóa công vụ. Mỗi cán bộ không chỉ cần giỏi chuyên môn, mà còn phải thực hiện nhiệm vụ với tinh thần trách nhiệm, tính liêm chính, sự khách quan, bản lĩnh và ý thức phục vụ Nhân dân.
Do đó, cùng với việc nâng cao năng lực chuyên môn, công tác đào tạo, bồi dưỡng cần chú trọng hình thành phẩm chất, đạo đức nghề nghiệp và chuẩn mực ứng xử công vụ. Đây là những yếu tố góp phần bảo đảm năng lực của đội ngũ luôn gắn với trách nhiệm, tính liêm chính và yêu cầu phục vụ Nhân dân.
