Nơi gió mưa dừng lại ngoài hiên nhà

Buổi sáng cuối năm ở vùng núi phía Tây Quảng Trị, sương còn đọng dày trên mái rừng. Ở thôn Vùng Kho, căn nhà mới của gia đình ông Hồ Ê Nót  (51 tuổi) nằm lẫn trong làn sương ấy, không nổi bật nhưng chắc chắn. Mái tôn mới ánh lên màu nắng ấm. Những bức tường xi măng chưa kịp treo ảnh.

Trong căn phòng khách còn phảng phất mùi vữa mới, ngai ngái mà ấm áp, mấy đứa cháu của ông Nót đang nô đùa, tiếng cười vang lên giữa không gian rộn ràng. Vợ chồng ông đứng lặng trước hiên nhà, như vẫn chưa tin rằng sau hàng chục năm sống trong căn nhà sàn tạm bợ, mưa dột, gió lùa, giờ đây họ đã có một mái ấm đúng nghĩa.

Ông Nót nói chậm rãi, giọng vẫn còn nguyên nỗi ám ảnh của những mùa mưa bão cũ: “Có lúc mưa lớn, cả nhà phải thức trắng đêm. Chỉ sợ nhà sập xuống lúc nào không hay. Chưa bao giờ dám nghĩ sẽ có ngày được ở nhà xây”.

Căn nhà mới của gia đình ông Hồ Ê Nót ở thôn Vùng Kho, xã Đakrông, vừa kịp hoàn thành trước thềm Xuân mới, khép lại những mùa mưa dài sống trong căn nhà sàn tạm bợ. Ảnh: Minh Tân

Căn nhà mới không rộng. Hai phòng ngủ, một phòng khách, một gian bếp nhỏ, nhà vệ sinh khép kín. Nhưng với gia đình ông, thế là đủ. Đủ để không phải kê chậu hứng nước giữa đêm. Đủ để gió mưa dừng lại ngoài hiên.

Cạnh đó là căn nhà của bà Hồ Thị Ó (74 tuổi) cũng vừa hoàn thành. Ngoài số tiền hỗ trợ từ Chương trình xóa nhà tạm, nhà dột nát, các gia đình vay mượn thêm anh em, tiếp cận các nguồn vay chính sách để căn nhà khang trang hơn. Bà con đổi công cho nhau, thanh niên, phụ nữ xã và các lực lượng địa phương cùng chung tay tiết kiệm từng đồng chi phí, để bà con sớm có nơi ổn định. Những ngôi nhà mới ở Vùng Kho vì thế không chỉ được xây bằng gạch, xi măng, mà bằng cả sự đùm bọc của cộng đồng, chính quyền.

Trong căn nhà còn phảng phất mùi vữa mới, tiếng cười trẻ nhỏ vang lên của gia đình bà Hồ Thị Ó là dấu hiệu rõ nhất của một cuộc sống đã yên ổn sau nhiều năm thấp thỏm vì mưa dột, gió lùa. Ảnh: Minh Tân

“Được Nhà nước hỗ trợ, những hộ nghèo, gia đình chính sách ở thôn Vùng Kho đã có nhà mới. Giờ bà con làng khác gọi xóm này là xóm nhà giàu rồi”, ông Nót cười vui, nụ cười hiền nhưng ánh lên niềm tự hào rất thật.

Từ những căn nhà vừa hoàn thành ấy, câu chuyện về Chương trình xóa nhà tạm, nhà dột nát ở Quảng Trị hiện ra rất cụ thể. Không phải bằng khẩu hiệu, mà bằng từng mái nhà kịp xong để đón Tết.

Một góc các hộ dân thôn Vùng Kho được ví von "xóm nhà giàu" khi những căn nhà xây từ Chương trình xóa nhà tạm, nhà dột nát được dựng lên. Ảnh: Minh Tân

Trao đổi với phóng viên, ông Đào Mạnh Hùng, Phó Chủ tịch Thường trực Ủy ban MTTQ Việt Nam tỉnh Quảng Trị nhìn nhận: Quảng Trị còn nhiều khó khăn, nhất là ở vùng nông thôn, miền núi, biên giới. Nhưng chính trong những gian khó ấy, chương trình tiếp tục là một điểm sáng giàu tính nhân văn.

“Trên các vùng nông thôn, miền núi, biên giới của tỉnh, những mái nhà mới kiên cố, ấm áp đang dần thay thế các căn nhà tạm bợ, xuống cấp trước đây. Không chỉ cải thiện điều kiện sinh hoạt, quan trọng hơn là tạo tâm thế an cư, củng cố niềm tin để người dân yên tâm lao động, sản xuất và gắn bó lâu dài với quê hương. Niềm vui đón Xuân trong những ngôi nhà mới chính là minh chứng sinh động cho hiệu quả và sức lan tỏa của chương trình”, ông Hùng nói.

Trên công trường không ngủ trước thềm Xuân

Những mái nhà mới ấy không được xây trong điều kiện thuận lợi. Địa hình chia cắt, thời tiết khắc nghiệt, nguồn lực còn hạn chế. Nhưng Quảng Trị không chờ đủ điều kiện lý tưởng mới hành động. Các địa phương rà soát từng hộ, xác định đúng đối tượng, ưu tiên hộ nghèo, hộ đồng bào dân tộc thiểu số, hộ sống trong nhà tạm, nhà dột nát, hộ bị ảnh hưởng bởi thiên tai.

Ở nhiều xã miền núi, việc xây nhà không phải câu chuyện “cấp tiền rồi giao khoán”. Cán bộ cơ sở cùng các đoàn thể vào cuộc. Như lời ông Lê Hồng Phong, Chủ tịch UBND xã Đakrông chia sẻ: Từ sự đồng thuận lặng lẽ của người dân, từ những bàn tay sẵn sàng góp sức khi thấy hàng xóm còn chật vật với mái nhà dột nát. Các lực lượng vũ trang có mặt đúng lúc, không chỉ với vai trò hỗ trợ kỹ thuật, mà bằng những việc rất cụ thể, chuyển từng chuyến vật liệu lên bản cao, tháo dỡ những căn nhà cũ đã oằn mình qua bao mùa mưa, san phẳng từng nền đất để kịp dựng lên mái nhà mới.

Trong xóm làng, tinh thần “tương thân, tương ái” không nằm ở lời nói, mà hiện hữu bằng ngày công góp thêm, bữa cơm nấu vội cho thợ, bằng sự sẻ chia âm thầm để những gia đình khó khăn sớm có một chỗ ở an toàn. Chính từ những điều nhỏ bé ấy, một sức mạnh cộng đồng được hình thành, đủ để đẩy nhanh tiến độ và quan trọng hơn, đủ để người dân cảm thấy mình không đơn độc trên hành trình an cư.

Những ngày cuối năm, cùng với tiếp tục hoàn thiện những căn nhà trong chương trình xóa nhà tạm, nhà dột nát, Quảng Trị bước vào “Chiến dịch Quang Trung” với tinh thần: Thần tốc - Táo bạo - Hiệu quả; chạy đua với thời gian để mang lại mái ấm an cư cho đồng bào bị thiệt hại trong mùa mưa bão những tháng vừa qua để bà con kịp đón một cái “Tết đoàn viên” trong ngôi nhà mới.

Công trường chống sạt lở tại khu dân cư thôn 3A, xã Khe Sanh chạy đua với thời gian để giữ an toàn cho từng mái nhà trước mùa mưa mới và để Nhân dân an tâm trở về kịp đón Tết trong mái ấm của mình. Ảnh: Minh Tân

“Thực hiện Công điện của Thủ tướng Chính phủ, Thành ủy, HĐND, UBND, Uỷ ban MTTQ Việt Nam tỉnh Quảng Trị xác định đây là nhiệm vụ chính trị trọng tâm, cấp bách. Chúng ta không chỉ xây dựng những ngôi nhà bằng gạch đá, xi măng, mà chúng ta đang xây dựng lại niềm tin, thắp lên hy vọng và khẳng định tinh thần: Không để ai bị bỏ lại phía sau”, ông Đào Mạnh Hùng nhấn mạnh.

Toàn tỉnh đã huy động các lực lượng để xây dựng, sửa chữa 914 căn nhà bị ảnh hưởng bởi thiên tai. Đồng thời, các công trình chống sạt lở được triển khai gấp, bảo đảm chỗ ở an toàn cho 12 hộ dân tại xã Khe Sanh, với mốc hoàn thành trước Tết.

Trước đó, tại khu dân cư dọc đường Hùng Vương, thôn 3A, xã Khe Sanh đã trải qua những ngày mưa dữ dội hiếm thấy. Chỉ trong hai ngày 16 - 17/11/2025, một đợt mưa đặc biệt lớn đã làm bờ suối phía sau khu dân cư bất ngờ sụt trượt nghiêm trọng. Hai căn nhà nằm sát mép suối bị hư hỏng trực tiếp; thêm 10 hộ dân khác rơi vào tình trạng mất an toàn.

Máy móc, lực lượng thi công hoạt động liên tục từ sáng sớm đến nửa đêm, hàng chục nghìn mét khối đất đá được huy động để gia cố khu vực sạt lở. Ảnh: Minh Tân

Ở Khe Sanh, công trường làm việc gần như suốt ngày đêm. Từ 15/12, máy móc hoạt động liên tục trong sương mù, mưa lạnh. Hơn 40 đầu xe, hàng chục máy xúc, xe ủi, lu làm việc không nghỉ. Trên công trường có hơn 60 cán bộ, công nhân kỹ thuật và gần 100 chiến sĩ công binh, chia ca từ sáng sớm đến khuya. Cơm ăn vội, nghỉ ngắn, chỉ để kịp từng mét đất, từng căn nhà.

Sau 13 ngày, đến 28/12, các hộ dân trở về dọn dẹp chuẩn bị cho cái Tết sau những giông bão thiên tai. Nhà đã được gia cố, nền đã chắc. Không còn cảnh thấp thỏm mỗi khi mưa xuống. Chị Nguyễn Ngọc Băng Trinh nói: "Chưa bao giờ nghĩ có ngày gia đình được về nhà nhanh như vậy. Quan trọng nhất là thấy yên tâm”.

Theo ông Đào Mạnh Hùng, từ Chương trình hỗ trợ xóa nhà tạm, nhà dột nát, hơn 10.900 căn nhà đã được xây mới, với tổng nguồn lực huy động trên 760 tỷ đồng. Nhưng điều đáng giữ nhất không nằm ở con số. Đó là niềm tin – khi người dân thấy chính sách đến đúng chỗ, đúng lúc.

Chiều xuống chậm trên thôn Vùng Kho. Ông Hồ Ê Nót cẩn thận treo tấm lịch mới lên bức tường còn phảng phất mùi vữa. Và cùng với gia đình ông Nót, hơn một vạn căn nhà đã kịp hoàn thành trên khắp Quảng Trị, để hơn một vạn hộ dân lần đầu tiên đón Tết trong những ngôi nhà mới khang trang, kiên cố.

Ở đó, chương trình không còn là khẩu hiệu, mà hiện ra bằng ánh đèn bật lên mỗi tối, soi ấm từng gian nhà; trong những mái hiên không còn tiếng mưa dột; trong bữa cơm cuối năm được ăn trọn vẹn mà không phải ngước nhìn trời. Khi gió mưa đã dừng lại ngoài hiên, sự bình yên lặng lẽ trở thành biểu tượng rõ nhất của một mùa Xuân đang về: Bền vững, âm thầm và đủ đầy.