Ông Nguyễn Hồng Khanh, Phó Cục trưởng Cục Quản lý và Xây dựng công trình thủy lợi. Ảnh: TM

Để chỉ đạo, hỗ trợ các địa phương chủ động triển khai các giải pháp ứng phó với hạn hán, thiếu nước, xâm nhập mặn mùa khô 2025-2026, Chính phủ, Bộ Nông nghiệp và Môi trường đã triển khai nhiều giải pháp, trong đó có hoạt động kiểm tra.

Diễn biến phức tạp của nguồn nước và xâm nhập mặn

Tại buổi họp báo thường kỳ ngày 11/3 của Bộ Nông nghiệp và Môi trường, lãnh đạo Cục Quản lý và Xây dựng công trình thủy lợi đã cung cấp thông tin về tình hình nguồn nước tại các tỉnh phía Nam.

Theo dự báo từ cơ quan chuyên môn, hiện tượng ENSO có khả năng chuyển sang trạng thái trung tính với xác suất 80 - 90% đến hết tháng 5/2026, sau đó xác suất chuyển sang El Nino có xu hướng tăng dần.

Hiện nay, lượng mưa và dòng chảy tại Nam Trung Bộ, Đông Nam Bộ và Đồng bằng sông Cửu Long (ĐBSCL) đang ở mức thấp do bước vào cao điểm mùa khô. Nguồn nước trữ tại các hồ chứa thủy lợi hiện đạt khoảng 70-80% dung tích thiết kế.

Đáng chú ý, xâm nhập mặn tại ĐBSCL đã xuất hiện và bắt đầu ảnh hưởng đến sản xuất, dân sinh.

Dự báo đợt mặn cao nhất tại các cửa sông Cửu Long sẽ tập trung từ ngày 19 - 23/3/2026 với ranh mặn 4g/lít xâm nhập sâu từ 42 - 55 km; riêng cửa sông Vàm Cỏ và Cái Lớn có thể lên tới 65 - 70 km.

Dù hạ tầng thủy lợi cơ bản kiểm soát được mặn, nhưng nguồn nước về ĐBSCL phụ thuộc lớn vào việc vận hành các hồ chứa thượng nguồn sông Mê Công.

Nguy cơ thiếu nước cục bộ có thể xảy ra tại các vùng cuối nguồn thuộc các tỉnh: Tây Ninh, Đồng Tháp, Vĩnh Long, Cà Mau, tiêu biểu là các hệ thống thủy lợi Gò Công, Nam Măng Thít, Long Phú - Tiếp Nhật và Nhật Tảo - Tân Trụ.

Thứ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường Phùng Đức Tiến chủ trì họp báo. Ảnh: TM

Chủ động triển khai các giải pháp ứng phó trọng tâm

Trước tình hình trên, Chính phủ và Bộ Nông nghiệp và Môi trường đã ban hành nhiều chỉ đạo sát sao để hỗ trợ địa phương.

Thủ tướng Chính phủ đã ban hành Công điện số 15/CĐ-TTg ngày 20/2/2026 về chủ động ứng phó xâm nhập mặn tại ĐBSCL, hạn hán và cháy rừng tại khu vực Nam Trung Bộ, Đông Nam Bộ.

Lãnh đạo Bộ Nông nghiệp và Môi trường cùng các cơ quan chức năng đã trực tiếp tổ chức nhiều đoàn công tác đi kiểm tra, chỉ đạo, hướng dẫn tổ chức công tác phòng, chống hạn hán, xâm nhập mặn, đảm bảo cấp nước cho sản xuất nông nghiệp và dân sinh.

Thông tin chuyên ngành về nguồn nước được cung cấp sớm từ tháng 9/2025 và cập nhật liên tục theo tuần, tháng, giúp xác định rõ diện tích sản xuất có nguy cơ bị ảnh hưởng để có giải pháp ứng phó kịp thời.

Đặc biệt, việc đưa vào vận hành các công trình thủy lợi mới như cống âu Nguyễn Tấn Thành (Tiền Giang), Vàm Bà Lịch (Kiên Giang) và Rạch Mọp (Sóc Trăng) đã phát huy hiệu quả rõ rệt trong việc ngăn mặn, tạo nguồn nước ngọt phục vụ các vùng sản xuất trọng điểm.