(Thanh tra) - Thanh tra việc mua sắm trang thiết bị dạy học phục vụ Chương trình giáo dục phổ thông 2018 tại TP Bà Rịa, thị xã Phú Mỹ, huyện Châu Đức và huyện Xuyên Mộc (tỉnh Bà Rịa – Vũng Tàu, nay thuộc TPHCM), Thanh tra TPHCM đã chỉ ra hàng loạt tồn tại, hạn chế trong quá trình triển khai.
Theo kết luận thanh tra, căn cứ hướng dẫn của Bộ Giáo dục và Đào tạo và các quyết định của UBND tỉnh, các địa phương đã ban hành nghị quyết, kế hoạch để triển khai mua sắm thiết bị dạy học phục vụ chương trình giáo dục phổ thông mới.
Trong đó, 8 gói thầu do 4 địa phương thực hiện với tổng giá trị hàng chục tỷ đồng đã được triển khai trong giai đoạn 2021–2023. Đoàn thanh tra đã kiểm tra xác suất 6 gói thầu để đánh giá việc chấp hành quy định pháp luật.
Nhìn chung, các dự án đã được thực hiện kịp thời, đảm bảo cung cấp thiết bị dạy học cho các trường tiểu học và trung học cơ sở, góp phần phục vụ công tác giảng dạy theo chương trình mới. Quy trình đấu thầu cơ bản tuân thủ Luật Đấu thầu, các nghị định và thông tư hướng dẫn.
Tuy nhiên, bên cạnh những kết quả đạt được, Thanh tra TPHCM cũng chỉ rõ nhiều tồn tại đáng chú ý.
Một trong những vấn đề nổi bật là công tác xác định giá gói thầu còn nhiều hạn chế. Tại TP Bà Rịa, gói thầu mua sắm thiết bị lớp 2 và lớp 6 có tổng mức đầu tư 26,3 tỷ đồng được xác định giá chưa đảm bảo cơ sở vững chắc. Trách nhiệm được xác định thuộc về đơn vị thẩm định giá cùng các bộ phận tham mưu của Phòng Giáo dục và Đào tạo và Phòng Tài chính – Kế hoạch.
Tương tự, tại huyện Châu Đức và thị xã Phú Mỹ, các gói thầu mua sắm thiết bị lớp 2 và lớp 6 cũng tồn tại sai sót trong việc thẩm định giá. Các chứng thư thẩm định chủ yếu dựa trên báo giá của doanh nghiệp thay vì dữ liệu giao dịch thực tế trên thị trường theo quy định của tiêu chuẩn thẩm định giá Việt Nam.
Đáng chú ý, tại thị xã Phú Mỹ, chứng thư thẩm định giá cho gói thầu thiết bị lớp 3 và lớp 7 sử dụng phương pháp so sánh nhưng lại căn cứ vào báo giá của 3 doanh nghiệp, không phải là giao dịch thành công trên thị trường. Đồng thời, đơn vị thẩm định cũng không làm rõ lý do không thể áp dụng các phương pháp định giá khác, vi phạm quy định chuyên ngành.
Những thiếu sót này cho thấy công tác thẩm định giá tại một số địa phương còn mang tính hình thức, chưa phản ánh đúng giá trị thực của tài sản, tiềm ẩn nguy cơ thất thoát ngân sách.
Kết quả thanh tra cũng chỉ ra sự chênh lệch đáng kể về giá thiết bị giữa các gói thầu mua sắm cùng loại, cùng thông số kỹ thuật và được thực hiện trong cùng thời điểm.
Cụ thể, giữa TP Bà Rịa và thị xã Phú Mỹ, giá một số thiết bị trong gói thầu lớp 2 và lớp 6 có sự khác biệt rõ rệt. Điều này đặt ra nghi vấn về tính chính xác của công tác lập dự toán và thẩm định giá.
Trước thực tế này, cơ quan thanh tra đã kiến nghị giao cơ quan tài chính tiến hành thẩm định lại giá gói thầu để làm rõ nguyên nhân và xử lý theo quy định.
Tại huyện Xuyên Mộc, đoàn thanh tra phát hiện nhiều sai sót liên quan đến trình tự và thời gian thực hiện dự án.
Cụ thể, nhật ký công trình ghi nhận việc giao một số thiết bị đã diễn ra trước thời điểm ký kết hợp đồng chính thức. Ngoài ra, các văn bản như biên bản nghiệm thu, bảng tiến độ và hợp đồng cũng có sự không thống nhất về thời gian.
Những sai lệch này vi phạm quy định về quản lý dự án đầu tư xây dựng, cho thấy công tác giám sát và tổ chức thực hiện chưa chặt chẽ.
Một nội dung đáng chú ý khác là dấu hiệu hạn chế cạnh tranh tại gói thầu mua sắm thiết bị lớp 3 và lớp 7 tại TP Bà Rịa, trị giá 11,8 tỷ đồng.
Theo kết luận thanh tra, hồ sơ mời thầu đã đưa ra một số tiêu chí kỹ thuật có tính đặc thù, như yêu cầu thiết bị phải tích hợp hệ thống phần mềm học tập điện tử và đồng thời đáp ứng nhiều chứng chỉ quốc tế (CE, FCC, CCC…). Những yêu cầu này được đánh giá là không cần thiết đối với thiết bị giáo dục thông dụng và có thể làm thu hẹp phạm vi tham gia của các nhà thầu.
Thực tế, gói thầu này chỉ có duy nhất một nhà thầu nộp hồ sơ và trúng thầu, cho thấy mức độ cạnh tranh rất hạn chế.
Ngoài ra, yêu cầu “tích hợp phần mềm học tập” trong thiết bị cũng gây hiểu nhầm, bởi thực tế phần mềm này không có sẵn mà phải truy cập qua nền tảng trực tuyến. Điều này càng làm rõ dấu hiệu xây dựng tiêu chí kỹ thuật chưa phù hợp.
Từ những sai sót nêu trên, Thanh tra TPHCM đã kiến nghị Chủ tịch UBND TPHCM chỉ đạo kiểm điểm trách nhiệm đối với các tập thể, cá nhân liên quan.
Cụ thể, các ban quản lý dự án tại khu vực Bà Rịa và Xuyên Mộc được giao tổ chức kiểm điểm đối với các sai phạm trong lập hồ sơ mời thầu, thẩm định giá, tổ chức lựa chọn nhà thầu và nghiệm thu.
Sở Giáo dục và Đào tạo được giao kiểm điểm trách nhiệm đối với các cá nhân liên quan đến 4 gói thầu có sai sót. Đồng thời, Sở Tài chính được giao thẩm định lại giá đối với gói thầu tại TP Bà Rịa có dấu hiệu chênh lệch.
Chánh Thanh tra TPHCM cũng được giao nhiệm vụ công khai kết luận thanh tra và theo dõi, đôn đốc việc thực hiện các kiến nghị.
Trong bối cảnh đổi mới giáo dục đang được triển khai trên phạm vi cả nước, việc tăng cường kiểm tra, giám sát và nâng cao trách nhiệm của các cơ quan, đơn vị liên quan là hết sức cần thiết.
Việc xử lý nghiêm các sai sót, đồng thời hoàn thiện quy trình thẩm định và đấu thầu sẽ góp phần đảm bảo nguồn lực đầu tư cho giáo dục được sử dụng hiệu quả, đúng mục đích, qua đó nâng cao chất lượng dạy và học trong giai đoạn tới.
