(Thanh tra) - Thanh tra Chính phủ vừa ban hành Thông báo Kết luận thanh tra số 57/KL-TTCP về việc quản lý, sử dụng vốn và tài sản nhà nước tại Tập đoàn Công nghiệp Cao su Việt Nam (VRG). Kết luận thanh tra chỉ ra nhiều tồn tại, khuyết điểm trong quản lý tài chính, đầu tư, đất đai và thực hiện nghĩa vụ ngân sách, đồng thời kiến nghị xử lý tài chính với số tiền lớn, yêu cầu chấn chỉnh toàn diện hoạt động quản trị tại tập đoàn này.
Kết luận thanh tra nêu, Tập đoàn Công nghiệp Cao su Việt Nam tiền thân là Tổng Công ty Cao su Việt Nam, được thành lập từ năm 1995 và chuyển sang mô hình công ty cổ phần từ tháng 6/2018. Hiện Nhà nước nắm giữ 96,77% vốn điều lệ, thông qua cơ quan đại diện chủ sở hữu.
Tính đến cuối năm 2024, Tập đoàn có quy mô lớn với hệ thống gồm 4 đơn vị sự nghiệp, 20 công ty TNHH một thành viên, 27 công ty cổ phần chi phối, 19 công ty liên kết và đầu tư tại 10 công ty khác. Hoạt động chính trải rộng từ trồng, khai thác, chế biến cao su, sản xuất gỗ đến phát triển khu công nghiệp và nông nghiệp công nghệ cao.
Tuy nhiên, với quy mô vốn và tài sản lớn, công tác quản lý và sử dụng nguồn lực nhà nước tại tập đoàn đã bộc lộ nhiều tồn tại, hạn chế.
Thanh tra Chính phủ xác định, Công ty mẹ – Tập đoàn đã tạm ứng vốn đầu tư cho 17 đơn vị thành viên với số tiền hơn 2.304 tỷ đồng nhưng chưa có văn bản thỏa thuận theo quy định. Khoản tiền này đang được theo dõi trên tài khoản phải thu – phải trả, tiềm ẩn rủi ro trong quản lý vốn.
Bên cạnh đó, tổng nợ phải thu ngắn hạn của Tập đoàn đến cuối năm 2024 là hơn 1.281 tỷ đồng, trong đó hơn 414 tỷ đồng là nợ quá hạn, chiếm hơn 30% tổng nợ phải thu; gần 328 tỷ đồng là nợ xấu trên 3 năm; gần 282 tỷ đồng chưa được đối chiếu đầy đủ
Đáng chú ý, một số khoản có nguy cơ mất vốn nhà nước, như hơn 92 tỷ đồng cho vay và trả thay tại Công ty Cao su Phú Riềng Kratie khó có khả năng thu hồi, và hơn 181 tỷ đồng trả nợ thay cho Công ty Gỗ MDF VRG Kiên Giang chưa được thu hồi đúng hạn.
Thanh tra cũng chỉ ra tình trạng nhiều dự án trồng cao su kéo dài, kém hiệu quả, hàng tỷ đồng đầu tư vườn cây dở dang, kém hiệu quả, trong đó, q12.655 ha vườn cây cao su kiến thiết cơ bản với giá trị hơn 1.919 tỷ đồng bị dở dang kéo dài từ năm 2015 trở về trước; 7.265 ha vườn cây cao su khác, trị giá hơn 1.179 tỷ đồng, đã ngưng đầu tư hoặc không hiệu quả, ít khả năng đưa vào khai thác
Một số vườn cây có nguy cơ không bảo toàn được vốn nhà nước đã đầu tư, phản ánh việc đánh giá hiệu quả đầu tư và quản trị rủi ro còn hạn chế.
Thanh tra Chính phủ phát hiện nhiều vi phạm trong quản lý đất đai, như 585,63 ha đất đã có quyết định thu hồi nhưng chưa bàn giao lại địa phương; 1.634 ha đất bị lấn chiếm, tranh chấp; một số công ty sử dụng đất để trồng cao su khi chưa được giao hoặc cho thuê hợp pháp
Ngoài ra, nhiều dự án đầu tư xây dựng khu công nghiệp và nhà máy chế biến cao su được phê duyệt, điều chỉnh, đấu thầu hoặc nghiệm thu chưa đúng quy định pháp luật. Một số dự án phê duyệt trước khi có thẩm định của cơ quan chức năng, điều chỉnh tổng mức đầu tư sai quy định, hoặc chưa thực hiện đầy đủ đánh giá tác động môi trường.
Thanh tra Chính phủ kiến nghị Tập đoàn và các đơn vị thành viên khẩn trương rà soát và nộp ngân sách số tiền thuê đất còn thiếu, tạm tính lên tới 894 tỷ đồng tính đến tháng 10/2025.
Ngoài ra, các đơn vị phải kê khai và nộp bổ sung hơn 13,4 tỷ đồng thuế thu nhập doanh nghiệp, đồng thời điều chỉnh giảm hàng chục tỷ đồng chi phí hạch toán chưa đúng quy định, qua đó xác định lại lợi nhuận và cổ tức phải nộp ngân sách.
Thanh tra cũng yêu cầu các công ty thực hiện đầy đủ nghĩa vụ thuế, bao gồm kê khai và nộp thuế giá trị gia tăng đối với các sản phẩm chưa kê khai đúng quy định.
Theo kết luận thanh tra, hiệu quả đầu tư tài chính của Tập đoàn chưa tương xứng với quy mô vốn. Một số công ty con hoạt động kém hiệu quả, thua lỗ kéo dài, tiềm ẩn nguy cơ làm suy giảm giá trị vốn nhà nước.
Công tác giám sát tài chính tại một số công ty con chưa được thực hiện đầy đủ, trong khi việc tái cơ cấu và sắp xếp lại doanh nghiệp theo đề án đã phê duyệt chưa hoàn thành đúng tiến độ.
Thanh tra Chính phủ xác định trách nhiệm thuộc về Hội đồng quản trị, Ban lãnh đạo Tập đoàn và lãnh đạo các đơn vị thành viên có liên quan đến các vi phạm, khuyết điểm nêu trên.
Thanh tra Chính phủ yêu cầu Tập đoàn Công nghiệp Cao su Việt Nam khẩn trương ban hành và hoàn thiện các quy chế quản lý tài chính, đầu tư; tăng cường thu hồi nợ, xử lý các khoản đầu tư kém hiệu quả; rà soát, xử lý các dự án và vườn cây kém hiệu quả; kiểm điểm, xử lý trách nhiệm tập thể, cá nhân liên quan; thực hiện đầy đủ nghĩa vụ tài chính với ngân sách nhà nước.
Thanh tra Chính phủ cũng đề nghị Bộ Tài chính chỉ đạo Tập đoàn Công nghiệp Cao su Việt Nam kiểm điểm, xử lý trách nhiệm đối với tập thể, cá nhân trong việc đầu tư vườn cây cao su kiến thiết cơ bản dở dang kéo dài, đã ngưng đầu tư, kém hoặc không hiệu quả, ít có khả năng đưa vào khai thác. Kiểm tra, rà soát, đánh giá, xác định rõ nguyên nhân chủ quan, khách quan và khẩn trương có các biện pháp khắc phục để bảo toàn vốn nhà nước theo quy định… Tăng cường kiểm tra, giám sát việc quản lý, sử dụng vốn và tài sản của Nhà nước tại Tập đoàn Công nghiệp cao su Việt Nam, chỉ đạo các cơ quan xử lý vi phạm hành chính theo thẩm quyền; chỉ đạo kiểm tra, giám sát các nội dung khác chưa được Thanh tra Chính phủ thanh tra, để xem xét, chấn chỉnh, xử lý theo quy định pháp luật.
Bộ Nông nghiệp và Môi trường tăng cường công tác kiểm tra, giám sát việc thực hiện các quy định của pháp luật trong quản lý, sử dụng đất đai và giải quyết các tranh chấp đối với diện tích đất đai được nhà nước giao, cho thuê đối với các công ty cao su thuộc Tập doàn Công nghiệp cao su Việt Nam.
Thanh tra Chính phủ đề nghị các cơ quan, tổ chức, cá nhân có thẩm quyền căn cứ Kết luận thanh tra thực hiện xử lý vi phạm hành chính, kiểm điểm, làm rõ nguyên nhân chủ quan, khách quan, xác định rõ trách nhiệm đối với các tập thể, cá nhân có liên quan ở từng khâu, từng cấp, từng thời kỳ có vi phạm, khuyết điểm, tồn tại để xử lý theo quy định pháp luật.
Trong quá trình thực hiện Kết luận thanh tra, nếu phát hiện hành vi vi phạm pháp luật gây thiệt hại, thất thoát, lãng phí vốn và tài sản của nhà nước phải kịp thời có biện pháp chấn chình, khắc phục và xử lý nghiêm các hành vi vi phạm; nếu có dấu hiệu vi phạm pháp luật hình sự thì chuyển hồ sơ đến Cơ quan Điều tra để xử lý theo quy định pháp luật.
