(Thanh tra) - Thanh tra Bắc Ninh xác định, việc thực hiện phương án quản lý rừng bền vững tại Công ty Cổ phần Thiên Lâm Đạt còn nhiều nội dung chưa đạt yêu cầu. Việc xử lý diện tích đất rừng bị người dân lấn chiếm trước thời điểm công ty được thuê đất chưa hoàn thành; kết quả trồng rừng và làm giàu rừng còn thấp so với kế hoạch đề ra.
Công ty Cổ phần Thiên Lâm Đạt được UBND tỉnh Bắc Giang cũ cho thuê 782,67ha đất lâm nghiệp tại xã Đèo Gia, huyện Lục Ngạn (nay là xã Đèo Gia, TP Bắc Ninh) theo Quyết định số 662/QĐ-UBND ngày 4/10/2017, thời hạn thuê đất đến ngày 26/9/2067.
Diện tích đất được thuê gồm 312,63ha rừng tự nhiên, 429,03ha rừng trồng và 41,01ha đất lâm nghiệp chưa có rừng. Công ty đã được cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất và thực hiện việc tiếp nhận bàn giao rừng, đất lâm nghiệp theo quy định.
Qua thanh tra, một trong những nội dung được xác định chưa hoàn thành là việc xử lý 429,03ha diện tích rừng trồng mà trước thời điểm công ty được thuê đất đã xảy ra tình trạng người dân lấn chiếm, tự ý trồng rừng.
Theo phương án quản lý rừng bền vững được phê duyệt, công ty phải có giải pháp xử lý diện tích này. Trong các năm 2019 và 2020, công ty đã có văn bản đề nghị chính quyền địa phương hỗ trợ, tổ chức tuyên truyền, vận động người dân. Tuy nhiên, việc xác định các hộ dân liên quan và lập phương án xử lý chưa thực hiện được.
Đến năm 2024, công ty vận động được 15 hộ dân với diện tích khoảng 22ha cam kết phối hợp, liên kết sau khi khai thác rừng. Tuy nhiên, theo kết luận thanh tra, việc xử lý 429,03ha vẫn chưa hoàn thành.
Kết quả thực hiện kế hoạch trồng rừng cũng còn thấp. Giai đoạn 2018-2023, công ty đăng ký trồng 220,44ha, bình quân 36,74ha/năm, nhưng thực tế chỉ trồng được 29,66ha, đạt 13,4% kế hoạch. Trong đó, năm 2018 trồng 7,11ha, năm 2019 trồng 20,80ha, năm 2020 trồng 1,75ha; từ năm 2021 đến năm 2023 không thực hiện trồng rừng.
Giai đoạn 2024-2025, kế hoạch trồng rừng là 73,48ha, nhưng công ty mới thực hiện được 27,91ha, đạt 37,91%; toàn bộ diện tích này được thực hiện trong năm 2024, còn năm 2025 không trồng rừng.
Đáng chú ý, nội dung làm giàu rừng tự nhiên bằng việc trồng cây bản địa theo phương án được phê duyệt cũng chưa được thực hiện. Kế hoạch giai đoạn 2017-2018 là 103,25ha cây bản địa và giai đoạn 2017-2021 là 38,2ha cây bản địa dọc các sông, suối, nhưng đến thời điểm thanh tra chưa triển khai.
Nội dung đáng chú ý khác được Thanh tra Bắc Ninh làm rõ là công tác bảo vệ rừng tự nhiên trong giai đoạn 2019-2020.
Theo hồ sơ thanh tra, trong thời gian này xảy ra nhiều vụ việc phát, phá rừng tự nhiên trên diện tích công ty quản lý. Ngày 23/7/2019, phát hiện 2,8ha rừng tự nhiên bị phát; ngày 16/9/2019 là 16,9ha; ngày 3/10/2019 là 17ha.
Đến ngày 14/10/2019, qua kiểm tra, công ty xác định có 77,91ha rừng bị phát trái phép. Ngày 13/4/2020 tiếp tục phát hiện thêm 5,7ha. Qua đợt kiểm tra từ ngày 25/5 đến 2/6/2020, tổng diện tích rừng tự nhiên bị phát, phá được xác định là 128,09ha.
Hồ sơ cho thấy công ty đã có các báo cáo, đề nghị cơ quan chức năng phối hợp xử lý; chính quyền địa phương và cơ quan kiểm lâm cũng đã có văn bản chỉ đạo, yêu cầu tăng cường tuyên truyền, bảo vệ rừng và kiểm tra, xử lý các hành vi vi phạm.
Tuy nhiên, kết luận thanh tra xác định, trong giai đoạn này công ty chưa thực hiện tốt các biện pháp bảo vệ rừng, chưa tổ chức, phối hợp hiệu quả để phát hiện kịp thời đối tượng vi phạm và đề nghị cơ quan có thẩm quyền xử lý theo quy định.
Theo giải trình, khu vực rừng công ty quản lý có địa hình phức tạp, nhiều hộ dân là đồng bào dân tộc thiểu số sinh sống; một bộ phận người dân cho rằng đất, rừng là của mình nên tiếp tục vào phát, trồng keo, bạch đàn. Một số trường hợp hoạt động vào ban đêm, sáng sớm và có hành vi cản trở lực lượng bảo vệ rừng. Công ty cũng cho rằng lực lượng bảo vệ còn mỏng, trong khi thời điểm xảy ra vụ việc có ảnh hưởng của dịch Covid-19.
Kết luận thanh tra ghi nhận, từ tháng 6/2020 đến thời điểm thanh tra, trên diện tích đất công ty được thuê không phát sinh tình trạng phát, phá rừng tự nhiên mới hoặc khai thác trái phép rừng trồng. Theo kết quả kiểm kê rừng năm 2025 của tỉnh, đến ngày 31/12/2025, có 29,58ha diện tích rừng tự nhiên trước đây bị phát đã phục hồi; tổng diện tích rừng tự nhiên công ty quản lý là 158,38ha.
Từ những tồn tại được chỉ ra, Thanh tra Bắc Ninh xác định trách nhiệm trước hết thuộc công ty trong việc tổ chức thực hiện dự án, phương án quản lý rừng và các biện pháp bảo vệ rừng.
Đối với giai đoạn 2019-2020, người đại diện theo pháp luật của công ty chịu trách nhiệm chính trong việc chỉ đạo thực hiện dự án dẫn đến những hạn chế, vi phạm được nêu trong kết luận; Giám đốc Ban Quản lý Dự án lâm nghiệp của công ty chịu trách nhiệm liên đới.
Bên cạnh trách nhiệm của doanh nghiệp, kết luận thanh tra cũng xác định trách nhiệm của chính quyền và cơ quan quản lý Nhà nước trong công tác tuyên truyền, phối hợp, kiểm tra và xử lý vi phạm.
Cụ thể, Chủ tịch UBND xã Đèo Gia, Hạt trưởng Hạt Kiểm lâm Lục Ngạn và Trạm trưởng Trạm Kiểm lâm Tân Lập trong giai đoạn 2019-2020 chịu trách nhiệm liên quan đến công tác tuyên truyền, phối hợp, kiểm tra, xác minh và xử lý các vụ việc phát, phá rừng.
Sở Nông nghiệp và Phát triển nông thôn (cũ), UBND huyện Lục Ngạn trong giai đoạn 2018-2023 chịu trách nhiệm trong công tác quản lý Nhà nước, trong đó có việc chưa thường xuyên kiểm tra, hướng dẫn công ty thực hiện dự án, phương án quản lý rừng và các biện pháp bảo vệ rừng.
Để khắc phục các tồn tại, Thanh tra Bắc Ninh yêu cầu công ty tiếp tục thực hiện đầy đủ các nội dung của dự án, phương án quản lý rừng; rà soát, xác định các hộ dân liên quan đến diện tích 429,03ha, có giải pháp cụ thể hỗ trợ, phối hợp và xử lý dứt điểm diện tích này trước ngày 31/12/2026.
Sau thời hạn trên, Sở Nông nghiệp và Môi trường có trách nhiệm kiểm tra, xem xét việc thực hiện dự án và đề xuất xử lý, trong đó có việc xem xét thu hồi đất, dự án theo quy định nếu công ty không thực hiện hoặc thực hiện không đạt yêu cầu.
Công ty cũng được yêu cầu tăng cường lực lượng bảo vệ rừng, chủ động các biện pháp phòng ngừa, ngăn chặn hành vi lấn chiếm đất, phát, phá rừng.
Đối với UBND xã Đèo Gia và Hạt Kiểm lâm Liên phường xã Chũ - Lục Ngạn, Thanh tra Bắc Ninh yêu cầu tăng cường tuyên truyền pháp luật về quản lý, bảo vệ rừng; tổ chức kiểm tra, xác minh, xác định đối tượng vi phạm để xử lý theo quy định.
Thanh tra Bắc Ninh đồng thời yêu cầu UBND xã Đèo Gia tổ chức kiểm điểm, xem xét trách nhiệm đối với các tổ chức, cá nhân có liên quan; Sở Nông nghiệp và Môi trường tổ chức kiểm điểm đối với Hạt trưởng Hạt Kiểm lâm Lục Ngạn và Trạm trưởng Trạm Kiểm lâm Tân Lập trong giai đoạn 2019-2020.
Các cơ quan, đơn vị, tổ chức và cá nhân có liên quan được yêu cầu báo cáo kết quả thực hiện đến Chủ tịch UBND TP và Thanh tra Bắc Ninh trước ngày 31/12/2026.
