Nhiều sai phạm từ khâu giải phóng mặt bằng đến quản lý vốn, đất đai, trật tự xây dựng ở các dự án xã Nga Sơn. Ảnh: Thanh Phương

Nhiều vi phạm từ khâu chuẩn bị đầu tư đến thi công

Thanh tra tỉnh Thanh Hóa vừa ban hành kết luận về việc thanh tra các dự án tồn đọng, kéo dài trên địa bàn xã Nga Sơn theo kết luận của Chủ tịch UBND tỉnh tại Thông báo số 247/TB-UBND ngày 9/6/2026.

Theo kết luận, UBND xã Nga Sơn là chủ đầu tư 6 dự án, gồm 4 dự án thuộc Hạ tầng khu dân cư phía Đông đường Chi nhánh điện và 2 dự án thuộc Hạ tầng khu dân cư Mả Bịch, tiểu khu Thắng Thịnh. Đơn vị quản lý dự án là Ban Quản lý dự án đầu tư xây dựng các công trình nông nghiệp và phát triển nông thôn.

Các dự án được thực hiện tại thị trấn Nga Sơn, huyện Nga Sơn (nay là xã Nga Sơn), sử dụng nguồn vốn từ đấu giá quyền sử dụng đất tại chỗ trước khi chia tỷ lệ, thời gian thực hiện từ năm 2020 đến năm 2021.

6 dự án đều được Chủ tịch UBND huyện Nga Sơn cũ phê duyệt chủ trương đầu tư, báo cáo kinh tế - kỹ thuật và kế hoạch lựa chọn nhà thầu. Tuy nhiên, cả 6 dự án chưa được giải phóng mặt bằng hoặc chưa hoàn thành công tác giải phóng mặt bằng nhưng chủ đầu tư đã lựa chọn nhà thầu và tổ chức triển khai thi công.

Đến thời điểm thanh tra, 6/6 dự án đã được thi công; 5/6 dự án chưa được bố trí vốn và chưa giải ngân. Có 2/6 dự án đã tổ chức nghiệm thu, trong đó có một dự án đã nghiệm thu hoàn thành công trình.

Qua thanh tra, Thanh tra tỉnh Thanh Hóa xác định việc tổ chức thực hiện các dự án còn tồn tại, khuyết điểm và vi phạm ở hầu hết các giai đoạn, từ chuẩn bị đầu tư, giải phóng mặt bằng, thực hiện đầu tư, quản lý vốn đầu tư đến quản lý đất đai, trật tự xây dựng.

Những tồn tại này làm phát sinh nợ đọng xây dựng cơ bản, tiềm ẩn nguy cơ phát sinh khiếu nại, khiếu kiện. Đáng chú ý, một số vi phạm kéo dài qua nhiều năm nhưng chưa được kịp thời khắc phục, giải quyết.

Trong công tác chuẩn bị đầu tư và triển khai thực hiện dự án, việc quyết định chủ trương đầu tư, lập, thẩm định, phê duyệt quy hoạch và phê duyệt dự án chưa bảo đảm đầy đủ các điều kiện theo quy định của pháp luật về đầu tư công, đất đai và xây dựng.

Các cơ quan có liên quan chưa đánh giá đầy đủ khả năng cân đối vốn, sự phù hợp với quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất, điều kiện giải phóng mặt bằng và các điều kiện bảo đảm thực hiện dự án. Một số dự án được quyết định chủ trương đầu tư, phê duyệt khi chưa thực hiện đầy đủ trình tự, thủ tục theo quy định.

Hồ sơ báo cáo kinh tế - kỹ thuật chưa đầy đủ. Qua đó, để xảy ra việc thi công trên diện tích đất chưa hoàn thành giải phóng mặt bằng; riêng Dự án 5 và Dự án 6 được triển khai không phù hợp với quy hoạch tại thời điểm thi công.

Trong quá trình thực hiện, chủ đầu tư chưa thực hiện đầy đủ quy định về đấu thầu; ký kết hợp đồng xây dựng khi chưa bảo đảm điều kiện về vốn; tổ chức thi công khi chưa hoàn thành giải phóng mặt bằng, chưa đủ điều kiện về đất đai và điều kiện khởi công.

Chủ đầu tư cũng chưa thực hiện đầy đủ trách nhiệm quản lý chất lượng công trình, chưa tổ chức nghiệm thu khối lượng xây dựng hoàn thành theo quy định, nên không có cơ sở đánh giá chất lượng các hạng mục đã thi công.

Đặc biệt, có dự án đã hoàn thành, nghiệm thu nhưng chưa được bố trí kế hoạch vốn để thanh toán, dẫn đến phát sinh và kéo dài nợ đọng xây dựng cơ bản.

Thi công khi chưa hoàn tất giải phóng mặt bằng

Đối với công tác giải phóng mặt bằng, quản lý đất đai và trật tự xây dựng, Thanh tra tỉnh xác định việc tổ chức thực hiện bồi thường, hỗ trợ, giải phóng mặt bằng đối với 6 dự án chưa tuân thủ đầy đủ trình tự, thủ tục theo quy định của pháp luật về đất đai.

Các dự án được triển khai đầu tư xây dựng khi chưa hoàn thành công tác giải phóng mặt bằng, chưa hoàn thành thủ tục thu hồi đất, chuyển mục đích sử dụng đất và các thủ tục pháp lý có liên quan.

Theo báo cáo của UBND xã Nga Sơn và nguyên Chủ tịch UBND thị trấn Nga Sơn, khi triển khai Dự án 1 đến Dự án 4, nhà thầu xây lắp đã ứng trước 2.838.066.500 đồng để chi trả bồi thường, hỗ trợ cho 40 hộ. Tuy nhiên, tại thời điểm thanh tra, nội dung này không có hồ sơ, tài liệu kèm theo để kiểm tra, đối chiếu.

UBND huyện Nga Sơn và UBND thị trấn Nga Sơn (nay là UBND xã Nga Sơn) chưa thực hiện đầy đủ trách nhiệm quản lý Nhà nước về đất đai và trật tự xây dựng; thiếu kiểm tra, phát hiện, ngăn chặn và xử lý kịp thời các vi phạm.

Qua đó, để xảy ra việc thi công trên diện tích đất chưa được giải phóng mặt bằng và không đúng quy hoạch được duyệt.

Thanh tra tỉnh xác định trách nhiệm đối với những tồn tại, vi phạm nêu trên thuộc Chủ tịch UBND huyện Nga Sơn qua các thời kỳ; lãnh đạo các phòng chuyên môn tham mưu về đầu tư, tài chính, tài nguyên và môi trường, kinh tế - hạ tầng; Chủ tịch UBND thị trấn Nga Sơn (nay là UBND xã Nga Sơn) với tư cách chủ đầu tư; Ban Quản lý các dự án qua các thời kỳ cùng các tổ chức, cá nhân có liên quan theo chức năng, nhiệm vụ được giao.

Thanh tra kiến nghị nhiều giải pháp tháo gỡ các dự án

Từ những kết quả thanh tra, Thanh tra tỉnh Thanh Hóa kiến nghị UBND xã Nga Sơn xây dựng kế hoạch thực hiện kết luận thanh tra; tiến hành kiểm điểm, xử lý trách nhiệm đối với các tập thể, cá nhân có liên quan đến khuyết điểm, vi phạm thuộc thẩm quyền.

UBND xã Nga Sơn được yêu cầu kiểm tra, rà soát trình tự, thủ tục đầu tư, giải phóng mặt bằng và nguồn vốn thực hiện các dự án; tham mưu, báo cáo cấp có thẩm quyền theo quy định.

Đồng thời, địa phương phải thực hiện điều chỉnh quy hoạch chi tiết, phê duyệt phương án bồi thường, giải phóng mặt bằng, trong đó kế thừa số liệu công tác bồi thường, giải phóng mặt bằng đã thực hiện nếu có đủ cơ sở pháp lý; quản lý, triển khai 6 dự án bảo đảm đúng quy định.

Trước khi tiếp tục thi công hoặc đưa công trình vào khai thác, sử dụng, UBND xã Nga Sơn phải tổ chức kiểm tra, đánh giá chất lượng, kiểm định các hạng mục đã thi công; điều chỉnh, xử lý kỹ thuật đối với các hạng mục đã thực hiện theo quy định.

Thanh tra tỉnh kiến nghị Chủ tịch UBND tỉnh ban hành văn bản chỉ đạo UBND, Chủ tịch UBND xã Nga Sơn khẩn trương thực hiện kết luận và kiến nghị thanh tra. Theo đó, UBND xã Nga Sơn phải chủ trì, chủ động phối hợp với các sở, ngành rà soát, hoàn thiện toàn bộ hồ sơ, thủ tục pháp lý còn thiếu hoặc sai sót của các dự án; báo cáo cấp có thẩm quyền đối với những nội dung vượt thẩm quyền.

Địa phương cũng được yêu cầu rà soát, bố trí kế hoạch vốn để thanh toán giá trị khối lượng xây dựng đã hoàn thành, được nghiệm thu theo quy định, qua đó khắc phục tình trạng nợ đọng xây dựng cơ bản.

Trong quá trình thực hiện, nếu phát sinh khó khăn, vướng mắc, UBND xã Nga Sơn phải khẩn trương tổng hợp, gửi Sở Nông nghiệp và Môi trường, Sở Tài chính cùng các đơn vị liên quan để được hướng dẫn, tham mưu xử lý.

Thanh tra tỉnh Thanh Hóa kiến nghị giao Sở Nội vụ tham mưu Đảng ủy UBND tỉnh, báo cáo Ban Thường vụ Tỉnh ủy xem xét, xử lý trách nhiệm đối với tập thể, cá nhân thuộc diện Ban Thường vụ Tỉnh ủy quản lý liên quan đến các khuyết điểm, vi phạm được chỉ ra.

Sở Nội vụ đồng thời có trách nhiệm hướng dẫn, theo dõi, đôn đốc UBND xã Nga Sơn tổ chức kiểm điểm, xử lý trách nhiệm đối với các tập thể, cá nhân liên quan; đánh giá kết quả kiểm điểm và báo cáo Thanh tra tỉnh để theo dõi, xử lý sau thanh tra.