Trụ sở UBND tỉnh Thanh Hóa. Ảnh: IT

Hỗ trợ hơn 22.700 hộ, nhưng quản lý còn nhiều bất cập

Thanh tra Chính phủ vừa ban hành Thông báo kết luận số 3458/TB-TTCP ngày 24/9/2026 về việc thực hiện chính sách hỗ trợ người có công với cách mạng cải thiện nhà ở tại tỉnh Thanh Hóa thời kỳ 2008-2019.

Tại thời điểm 31/12/2019, Thanh Hóa quản lý 349.771 hồ sơ người có công, trong đó 62.548 người có công và thân nhân đang hưởng trợ cấp hằng tháng.

Trong thời kỳ 2008-2019, tỉnh thực hiện chính sách hỗ trợ dưới nhiều hình thức: miễn, giảm tiền sử dụng đất khi giao đất làm nhà ở, chuyển mục đích sử dụng đất sang đất ở, cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất; hỗ trợ kinh phí xây mới, sửa chữa nhà ở và tặng nhà tình nghĩa.

Theo kết luận, Thanh Hóa đã hoàn thành hỗ trợ cải thiện nhà ở cho 22.770 hộ, tổng kinh phí 732,15 tỷ đồng. Trong đó, 417 hộ được miễn, giảm tiền sử dụng đất với tổng số tiền 38,902 tỷ đồng; 22.353 hộ được hỗ trợ xây mới, sửa chữa nhà ở và tặng nhà tình nghĩa.

Tuy đạt kết quả đáng ghi nhận, công tác lãnh đạo, chỉ đạo và tổ chức thực hiện còn nhiều hạn chế.

Theo Thanh tra Chính phủ, UBND tỉnh Thanh Hóa chưa kịp thời ban hành văn bản triển khai Quyết định số 118-TTg có hiệu lực từ ngày 1/1/1995. Ở các giai đoạn tiếp theo, khi chính sách điều chỉnh, bổ sung đối tượng và mức hỗ trợ, tỉnh cũng chưa kịp thời ban hành văn bản phù hợp đối với các nhóm đối tượng mới.

Một số văn bản chỉ đạo chưa cụ thể hóa tiêu chí “khó khăn về nhà ở”, “đặc biệt khó khăn” phù hợp với điều kiện địa phương; chưa quy định rõ trách nhiệm, quy trình của cơ quan chuyên môn, nhất là cấp cơ sở, trong xác minh thực trạng nhà ở để làm căn cứ xét hỗ trợ.

Công tác tuyên truyền, phổ biến chính sách còn hạn chế, dẫn đến nhận thức của một bộ phận cán bộ, công chức và người dân chưa đầy đủ, thống nhất.

Đáng chú ý, trong thời gian dài thực hiện chính sách, UBND tỉnh chưa tổ chức sơ kết, tổng kết chuyên đề để đánh giá hiệu quả thực tế, nhất là đối với hình thức miễn, giảm tiền sử dụng đất. Việc này khiến những tồn tại ở cơ sở, bất cập và chênh lệch về mức hưởng giữa các hình thức hỗ trợ chưa được kịp thời phát hiện, kiến nghị sửa đổi.

Công tác thanh tra, kiểm tra cũng chưa được thực hiện đầy đủ. Trong thời kỳ 2008-2019, UBND tỉnh và các cơ quan chuyên ngành không tổ chức các cuộc thanh tra, đồng thời thiếu kiểm tra, giám sát việc thực hiện chính sách, nhất là xét duyệt hỗ trợ, miễn, giảm tiền sử dụng đất.

Một số đơn thư của người có công chưa được giải quyết dứt điểm. Thanh tra Chính phủ nêu trường hợp ông Trần Xuân Thanh, thương binh hạng 3/4, từ năm 2018 đã có xác nhận và văn bản đề nghị giảm tiền sử dụng đất nhưng UBND thành phố Thanh Hóa chưa xem xét, giải quyết.

21 hồ sơ miễn, giảm tiền sử dụng đất sai tỷ lệ

Thanh tra Chính phủ đã kiểm tra 417/417 hồ sơ miễn, giảm tiền sử dụng đất trong thời kỳ 2008-2019, đồng thời rà soát trên hệ thống đăng ký biến động đất đai và hồ sơ của cơ quan thuế.

Kết quả cho thấy, UBND cấp xã và cơ quan chuyên môn cấp huyện chưa thực hiện đầy đủ việc kiểm tra, xác minh thực trạng “khó khăn về nhà ở” của đối tượng thụ hưởng.

Có 7 trường hợp được miễn, giảm tiền sử dụng đất theo quyết định của Chi cục Thuế khi chưa có quyết định hỗ trợ của UBND cấp có thẩm quyền, không đúng quy định.

Đặc biệt, trong 417 hồ sơ được kiểm tra, có 21 trường hợp được miễn, giảm tiền sử dụng đất sai tỷ lệ. Trong đó, 16 trường hợp được áp dụng mức hỗ trợ cao hơn quy định, số tiền tạm tính 517,997 triệu đồng; 5 trường hợp được áp dụng mức hỗ trợ thấp hơn quy định, số tiền tạm tính 42,437 triệu đồng.

Trong quá trình thanh tra, 2 trường hợp thân nhân liệt sĩ tại huyện Yên Định đã hoàn trả ngân sách Nhà nước 63,825 triệu đồng.tiền được miễn, giảm cao hơn quy định.

Thanh tra Chính phủ cũng phát hiện Ban Giải phóng mặt bằng và tái định cư thành phố Thanh Hóa đã thu tiền sử dụng đất của 3 hộ người có công khi giao đất tái định cư nhưng chưa nộp vào ngân sách Nhà nước, số tiền 129,714 triệu đồng

Đối với một số trường hợp giao đất tái định cư, việc xác định số tiền sử dụng đất được miễn, giảm không thống nhất giữa quyết định giao đất, tờ trình đề nghị và quyết định của UBND tỉnh, có nguy cơ ảnh hưởng đến quyền lợi chính đáng của người có công.

Trong hỗ trợ xây mới, sửa chữa nhà ở, Sở Xây dựng, Sở Lao động - Thương binh và Xã hội và UBND cấp huyện chưa nắm chắc hiện trạng nhà ở thực tế của các hộ. Việc thống kê, phân loại, rà soát từ cơ sở thiếu chính xác khiến danh sách hỗ trợ phải điều chỉnh, bổ sung nhiều lần, làm chậm tiến độ thực hiện trong các năm 2013, 2014.

Bên cạnh đó, UBND tỉnh, Sở Tài chính và UBND cấp huyện chậm thực hiện thủ tục thu, nộp trả khoản kinh phí kết dư 49,589 tỷ đồng về ngân sách Trung ương.

Thu hồi tiền sai, hoàn trả cho người được hưởng thiếu

Trên cơ sở kết luận, Thanh tra Chính phủ kiến nghị các cơ quan liên quan rà soát, làm rõ tính chất, mức độ, hậu quả, nguyên nhân và trách nhiệm của từng tổ chức, cá nhân qua từng thời kỳ; xem xét, xử lý trách nhiệm theo quy định.

Đối với UBND tỉnh Thanh Hóa, Thanh tra Chính phủ yêu cầu khẩn trương khắc phục, chấn chỉnh các tồn tại, vi phạm; quy định cụ thể điều kiện, nguyên tắc, trình tự, thủ tục, thẩm quyền và trách nhiệm trong hỗ trợ nhà ở đối với người có công.

Tỉnh phải tiếp tục kiểm tra, rà soát các hồ sơ miễn, giảm tiền sử dụng đất chưa được thanh tra; nếu phát hiện vi phạm phải thu hồi về ngân sách Nhà nước và xử lý tổ chức, cá nhân liên quan.

Về xử lý kinh tế, Thanh tra Chính phủ kiến nghị rà soát, thu hồi số tiền miễn, giảm tiền sử dụng đất cao hơn quy định đối với 16 trường hợp, tạm tính 517,997 triệu đồng; xử lý, thu hồi 129,714 triệu đồng do Ban Giải phóng mặt bằng và tái định cư thành phố Thanh Hóa đã thu nhưng chưa nộp ngân sách.

Đồng thời, thực hiện thủ tục hoàn trả cho 5 trường hợp được miễn, giảm tiền sử dụng đất thấp hơn quy định, số tiền tạm tính 42,437 triệu đồng; hoàn trả ngân sách Trung ương khoản kinh phí kết dư 49,589 tỷ đồng.

Thanh tra Chính phủ cũng yêu cầu kiểm tra, rà soát, xử lý 7 trường hợp người có công liên quan đến việc miễn, giảm tiền sử dụng đất, bảo đảm thực hiện đúng chính sách, pháp luật.

Cùng với xử lý kinh tế, UBND tỉnh Thanh Hóa được yêu cầu chỉ đạo rà soát, kiểm điểm, làm rõ trách nhiệm để xử lý theo quy định đối với lãnh đạo các sở, ngành, đơn vị; UBND các cấp và các tổ chức, cá nhân liên quan để xảy ra những tồn tại, hạn chế, vi phạm được nêu trong kết luận thanh tra.