Một hội nghị công bố quyết định thanh tra của Thanh tra tỉnh Điện Biên. Ảnh: CTV

Nhiều sai phạm từ quản trị doanh nghiệp đến đầu tư xây dựng, tài chính

Thanh tra tỉnh Điện Biên vừa ban hành kết luận thanh tra về việc quản lý, sử dụng vốn và tài sản Nhà nước giai đoạn 2022 - 2025 tại Công ty Cổ phần Cấp nước Điện Biên. Mặc dù doanh nghiệp cơ bản duy trì ổn định hoạt động sản xuất, kinh doanh, bảo toàn vốn Nhà nước và thực hiện tương đối đầy đủ các nhiệm vụ được giao, song kết quả thanh tra cũng chỉ ra hàng loạt tồn tại, hạn chế trên nhiều lĩnh vực cần sớm khắc phục.

Theo kết luận, trước hết, công tác xây dựng, hoàn thiện các quy chế nội bộ còn nhiều bất cập. Điều lệ công ty chưa quy định về các trường hợp giải thể và trình tự, thủ tục thanh lý tài sản theo quy định của Luật Doanh nghiệp năm 2020, làm giảm tính đầy đủ về mặt pháp lý, tiềm ẩn rủi ro trong xử lý tài sản và nghĩa vụ tài chính nếu phát sinh tình huống giải thể.

Bên cạnh đó, quy chế trả lương, thưởng chưa kịp thời điều chỉnh, bổ sung quy chế khi có thay đổi về chế độ, chính sách, quy định pháp luật mới ban hành; quy chế chi tiêu nội bộ cũng chưa quy định cụ thể định mức sử dụng văn phòng phẩm, ảnh hưởng đến cơ sở thực hiện và kiểm soát chi tiêu.

Trong lĩnh vực đầu tư xây dựng, trong kỳ thanh tra, công ty thực hiện 29 dự án đầu tư xây dựng, qua thanh tra phát hiện nhiều thiếu sót về trình tự, thủ tục. Chủ đầu tư chưa xác định, lập chi phí dự phòng cho yếu tố trượt giá trong tổng mức đầu tư theo quy định; chưa phê duyệt báo cáo kết quả khảo sát xây dựng đối với 14 công trình; chậm gửi thông báo khởi công xây dựng công trình đến cơ quan quản lý Nhà nước tại 12 công trình.

Đáng chú ý, việc lập dự toán một số hạng mục công trình còn tính sai khối lượng. Trong quá trình thẩm tra, thẩm định, ký hợp đồng, nghiệm thu và thanh toán, các sai sót này không được phát hiện kịp thời, dẫn đến thanh toán tăng sai tại 8 gói thầu xây lắp với tổng số tiền hơn 116,5 triệu đồng.

Ở lĩnh vực tài chính, kế toán và thuế, công ty còn hạch toán vào chi phí được trừ khi tính thuế thu nhập doanh nghiệp nhiều khoản chi không đúng quy định với tổng số tiền hơn 94,1 triệu đồng. Các khoản chi này bao gồm chi liên quan đến phát hành cổ phiếu và các khoản chi khác liên quan trực tiếp đến việc tăng, giảm vốn chủ sở hữu của doanh nghiệp; chi không phục vụ hoạt động sản xuất kinh doanh, các khoản trích trước chưa đúng quy định và thanh toán sai đơn giá so với hợp đồng mua bán.

Những sai sót trên kéo theo việc xác định chưa chính xác nghĩa vụ thuế, làm tăng số thuế thu nhập doanh nghiệp phải nộp thêm hơn 18,8 triệu đồng.

Không chỉ vậy, việc phân phối lợi nhuận của doanh nghiệp cũng bộc lộ nhiều hạn chế. Công ty chưa thực hiện trích Quỹ Đầu tư phát triển trong các năm 2022, 2023 và 2024; chưa trích Quỹ Phát triển khoa học và công nghệ trong các năm 2022 và 2023 theo quy định.

Việc xác định không chính xác lợi nhuận thuần từ hoạt động kinh doanh còn dẫn đến làm tăng các quỹ và cổ tức được phân phối với tổng số tiền hơn 75,3 triệu đồng.

Xử lý về kinh tế, yêu cầu kiểm điểm trách nhiệm lãnh đạo doanh nghiệp

Theo Thanh tra tỉnh Điện Biên, những tồn tại, sai phạm nêu trên xuất phát từ nhiều nguyên nhân.

Trong đó, công tác lãnh đạo, chỉ đạo, kiểm tra, giám sát của hội đồng quản trị, ban điều hành và các bộ phận chuyên môn có thời điểm chưa thường xuyên, chưa kịp thời phát hiện và chấn chỉnh sai sót. Doanh nghiệp cũng chưa chủ động rà soát, cập nhật các quy định mới của pháp luật để sửa đổi điều lệ và các quy chế quản lý nội bộ…

Thanh tra tỉnh xác định trách nhiệm đối với những hạn chế, sai sót thuộc chủ tịch hội đồng quản trị, tổng giám đốc, kế toán trưởng cùng cán bộ Phòng Kế hoạch - Kỹ thuật của công ty qua từng thời kỳ.

Đáng chú ý, trong quá trình thanh tra, đoàn thanh tra đã yêu cầu doanh nghiệp thu hồi số tiền sai phạm hơn 146,6 triệu đồng. Tuy nhiên, đến thời điểm ban hành kết luận, công ty vẫn chưa thực hiện đầy đủ yêu cầu xử lý về kinh tế.

Trên cơ sở đó, Thanh tra tỉnh Điện Biên yêu cầu chủ tịch hội đồng quản trị công ty chỉ đạo thu hồi, nộp ngân sách Nhà nước tổng số tiền hơn 146,6 triệu đồng.

Cùng với xử lý về kinh tế, Thanh tra tỉnh đề nghị công ty tổ chức kiểm điểm, xác định trách nhiệm đối với các cá nhân liên quan; đồng thời rà soát, sửa đổi điều lệ công ty, quy chế trả lương, quy chế chi tiêu nội bộ cho phù hợp quy định hiện hành.

Thanh tra tỉnh cũng yêu cầu doanh nghiệp tăng cường vai trò của hội đồng quản trị, ban giám đốc, ban kiểm soát và các phòng chuyên môn trong công tác kiểm tra, giám sát nội bộ; bảo đảm hạch toán doanh thu, chi phí đúng quy định của pháp luật về kế toán, thuế và chế độ tài chính đối với doanh nghiệp Nhà nước; thực hiện đầy đủ nghĩa vụ với ngân sách.

Đối với lĩnh vực đầu tư xây dựng, doanh nghiệp phải chấn chỉnh toàn diện việc lập, thẩm tra, thẩm định dự toán, nghiệm thu, thanh toán và quyết toán công trình; thực hiện đầy đủ trình tự, thủ tục đầu tư xây dựng theo quy định nhằm ngăn ngừa tái diễn các sai sót đã được chỉ ra.