Quang cảnh buổi công bố quyết định thanh tra tại tỉnh Cao Bằng. Ảnh: LP

Quản lý khoáng sản vật liệu xây dựng: Quy hoạch bất cập, giám sát lỏng lẻo

Theo Thanh tra Chính phủ, công tác lập và điều chỉnh quy hoạch thăm dò, khai thác khoáng sản vật liệu xây dựng (VLXD) tại Cao Bằng chưa sát thực tế, dự báo chưa đáp ứng được nhu cầu phát triển. Nhiều mỏ phải bổ sung, điều chỉnh quy hoạch do vướng quy hoạch rừng phòng hộ, rừng tự nhiên hoặc ảnh hưởng đến cảnh quan Công viên địa chất toàn cầu.

Quy hoạch các mỏ VLXD hiện nay có diện tích nhỏ, không bố trí khu phụ trợ, khiến việc khai thác không thể áp dụng công nghệ hiện đại, làm tăng giá thành sản xuất. Việc phối hợp rà soát quy hoạch giữa các sở, ngành và UBND cấp huyện còn hình thức, báo cáo chưa đầy đủ.

Trong hoạt động khai thác, nhiều đơn vị chưa nghiêm túc chấp hành quy định pháp luật: khai thác vượt ranh giới, vượt công suất; không lắp trạm cân, camera giám sát; không mở sổ theo dõi sản lượng; hồ sơ, chứng từ không đầy đủ. Công tác thanh tra, kiểm tra của các sở, ngành chưa kịp thời phát hiện, xử lý vi phạm.

12 dự án thanh tra trực tiếp: Sai phạm trải dài nhiều khâu

Kết luận thanh tra chỉ rõ, có 2 dự án được chấp thuận chủ trương đầu tư khi chưa thẩm định nhu cầu sử dụng đất; 2 dự án chậm tiến độ, không phù hợp quy mô theo quyết định chủ trương đầu tư.

Nhiều dự án vi phạm trong thu hồi đất, cho thuê đất, chuyển mục đích sử dụng đất. Đặc biệt, 4 dự án đã khai thác khoáng sản trong thời gian dài nhưng chưa được giao đất, cho thuê đất, chưa ký hợp đồng thuê đất. Một số dự án sử dụng đất rừng phòng hộ, đất rừng tự nhiên nhưng chưa được HĐND tỉnh thông qua, UBND tỉnh chưa ban hành quyết định chuyển mục đích sử dụng đất, rừng theo quy định.

Về nghĩa vụ tài chính, Thanh tra Chính phủ xác định nhiều dự án chưa được xác định hoặc chưa thực hiện đầy đủ nghĩa vụ tài chính về đất đai; việc xác định giá đất tại một số dự án nhà ở chưa đủ cơ sở pháp lý, tiềm ẩn nguy cơ thất thu ngân sách Nhà nước.

Cũng theo Thanh tra Chính phủ, tại nhiều mỏ đá, mỏ cát, chủ đầu tư chưa có giấy phép môi trường; chưa thực hiện đầy đủ các công trình bảo vệ môi trường; chưa nghiệm thu công trình hoàn thành trước khi đưa vào hoạt động. Một số dự án chưa trồng cây hoàn nguyên, chưa xây dựng hệ thống thoát nước thải; hồ sơ nổ mìn thiếu thông tin quan trọng về an toàn.

Thanh tra Chính phủ xác định trách nhiệm thuộc về lãnh đạo UBND tỉnh Cao Bằng phụ trách lĩnh vực qua các thời kỳ; lãnh đạo các sở, ngành liên quan; UBND cấp huyện; các đơn vị tư vấn và chủ đầu tư các dự án.

Kiến nghị xử lý toàn diện, nếu có dấu hiệu hình sự phải chuyển cơ quan điều tra

Từ kết quả thanh tra, Thanh tra Chính phủ kiến nghị Thủ tướng Chính phủ chỉ đạo UBND tỉnh Cao Bằng tổ chức kiểm điểm, làm rõ trách nhiệm của các tổ chức, cá nhân có liên quan; đồng thời thực hiện nghiêm các kiến nghị về khắc phục sai phạm trong quản lý đất đai và khoáng sản.

Đặc biệt, trong quá trình thực hiện kết luận thanh tra, nếu phát hiện dấu hiệu vi phạm pháp luật hình sự, phải chuyển cơ quan điều tra theo quy định; đồng thời rà soát các dự án tương tự trên địa bàn để xử lý nghiêm, tránh tái diễn sai phạm.

Đối với quản lý, sử dụng đất, đề nghị UBND tỉnh Cao Bằng bố trí đầy đủ nguồn lực cho công tác lập, điều chỉnh quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất; tăng cường phối hợp giữa các sở, ngành và chính quyền cơ sở nhằm bảo đảm tính đồng bộ, thống nhất giữa các loại quy hoạch. Đồng thời, rà soát, hủy bỏ hoặc điều chỉnh các quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất đã quá thời hạn thực hiện; xử lý các dự án được giao đất nhưng chậm triển khai, sử dụng đất không hiệu quả, tránh lãng phí nguồn lực đất đai.

Cơ quan thanh tra cũng kiến nghị siết chặt công tác giao đất, cho thuê đất, chuyển mục đích sử dụng đất, bảo đảm phù hợp quy hoạch, đúng quy định pháp luật; khắc phục tình trạng lấn chiếm, sử dụng đất sai mục đích, đặc biệt là đối với đất lúa, đất rừng.

Đối với hoạt động khoáng sản làm VLXD, UBND tỉnh chỉ đạo rà soát, hoàn thiện hệ thống văn bản quản lý, cải cách thủ tục hành chính nhằm nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản lý nhà nước.

Đối với 12 dự án thanh tra trực tiếp, Thanh tra Chính phủ kiến nghị UBND tỉnh Cao Bằng rà soát, xác định lại nghĩa vụ tài chính về đất đai, khoáng sản; điều chỉnh chủ trương đầu tư, giấy phép khai thác, chuyển mục đích sử dụng đất, rừng theo đúng quy định pháp luật; truy thu tiền thuê đất, tiền cấp quyền khai thác và các khoản phải nộp ngân sách (nếu có), bảo đảm thu đúng, thu đủ.