Ngày 4/7, Thanh tra Chính phủ tổ chức hội nghị trực tuyến sơ kết công tác 6 tháng đầu năm 2026. Ảnh: Minh Nguyệt

Trong bối cảnh yêu cầu phát triển nhanh và bền vững được đặt ra ngày càng cao, hoạt động thanh tra cũng đứng trước đòi hỏi phải đổi mới. Nếu trước đây trọng tâm chủ yếu là phát hiện, xử lý vi phạm thì nay, thanh tra được kỳ vọng góp phần nhận diện những bất cập trong cơ chế, chính sách, tháo gỡ các điểm nghẽn trong quản lý nhà nước và tạo dư địa cho phát triển.

Theo Cục trưởng Cục Thanh tra, giải quyết khiếu nại, tố cáo khu vực phía Nam (Cục III) Đào Trung Kiên, từ cuộc thanh tra chuyên đề phòng, chống lãng phí trong quản lý, sử dụng nhà, đất công trên địa bàn Thành phố Hồ Chí Minh cho thấy, mặc dù công tác sắp xếp, xử lý nhà, đất công đã có chuyển biến, song hiệu quả khai thác nguồn lực vẫn chưa tương xứng với quy mô tài sản. Nhiều cơ sở còn để trống hoặc sử dụng chưa hiệu quả; việc xây dựng phương án sắp xếp, xác định giá cho thuê, thực hiện thủ tục đất đai ở một số nơi còn bất cập, làm giảm hiệu quả sử dụng tài sản công.

Cục trưởng Cục III Đào Trung Kiên phát biểu tại hội nghị. Ảnh: Thu Trang

Từ thực tiễn đó, đoàn thanh tra đã kiến nghị hoàn thiện cơ chế quản lý, đổi mới phương thức khai thác quỹ nhà, đất theo nguyên tắc thị trường; đồng thời chuyển từ tư duy "quản lý tài sản" sang "quản trị, phát huy nguồn lực", coi quỹ nhà, đất công là một phần quan trọng của kinh tế nhà nước.

Ông Kiên cho biết, sau khi Thành phố Hồ Chí Minh hợp nhất với Bình Dương và Bà Rịa - Vũng Tàu, việc rà soát, cơ cấu lại toàn bộ quỹ nhà, đất công sẽ tạo điều kiện xây dựng cơ chế quản trị hiện đại, khai thác hiệu quả hơn nguồn lực đất đai, góp phần phục vụ mục tiêu tăng trưởng và phát triển bền vững.

Những kiến nghị từ cuộc thanh tra cho thấy hoạt động thanh tra không chỉ dừng ở việc xác định trách nhiệm, xử lý vi phạm mà còn hướng tới hoàn thiện cơ chế, chính sách để tài sản công được sử dụng hiệu quả hơn, tạo thêm nguồn lực cho phát triển.

Theo Chánh Thanh tra thành phố Hà Nội Trần Đức Hoạt, bên cạnh nhiệm vụ phát hiện, xử lý vi phạm, ngành Thanh tra Thủ đô đã chủ động tham mưu nhiều giải pháp tháo gỡ khó khăn trong công tác giải phóng mặt bằng, giám sát các dự án trọng điểm và hoàn thành thanh tra 6 dự án có khó khăn, vướng mắc, chậm triển khai, gồm cả dự án đầu tư công và dự án ngoài ngân sách.

Các đại biểu dự hội nghị. Ảnh: Minh Nguyệt

Đồng thời, công tác đôn đốc thực hiện kết luận thanh tra cũng được tăng cường. Trong 6 tháng đầu năm, Thanh tra thành phố đã xử lý xong 267 trong tổng số 886 kết luận thanh tra còn tồn đọng, góp phần tăng cường kỷ luật, kỷ cương hành chính và thúc đẩy tiến độ thực hiện các công trình, dự án.

Song song với đó, công tác tiếp công dân, giải quyết khiếu nại, tố cáo được xác định là giải pháp quan trọng nhằm giữ vững ổn định chính trị, tạo sự đồng thuận xã hội và bảo đảm môi trường thuận lợi cho phát triển.

Đợt cao điểm 45 ngày, đêm giải quyết các vụ việc khiếu nại, tố cáo phức tạp, tồn đọng kéo dài đã giúp Hà Nội giải quyết dứt điểm 43 trong tổng số 75 vụ việc, góp phần hạn chế khiếu kiện vượt cấp và củng cố niềm tin của người dân đối với chính quyền.

Ở phạm vi cả nước, Trưởng Ban Tiếp công dân Trung ương Nguyễn Hồng Điệp cho rằng, cách làm mới là Thanh tra Chính phủ trực tiếp cùng địa phương rà soát, đối thoại và thống nhất phương án giải quyết đối với các vụ việc phức tạp.

Thay vì chỉ hướng dẫn nghiệp vụ, cơ quan Trung ương cùng địa phương "cùng làm, cùng đối thoại, cùng tháo gỡ", qua đó giúp nhiều vụ việc được giải quyết ngay từ cơ sở, giảm áp lực lên Trung ương và hạn chế phát sinh khiếu kiện đông người, kéo dài.

Ở góc độ xử lý sau thanh tra, Cục trưởng Cục Theo dõi, đôn đốc và xử lý sau thanh tra (Cục XIV) Lê Thanh Liêm rằng, hiệu lực của hoạt động thanh tra chỉ được khẳng định khi các kết luận thanh tra được thực hiện đầy đủ trên thực tế. Vì vậy, công tác theo dõi, đôn đốc và xử lý sau thanh tra đang được đổi mới mạnh mẽ theo hướng chuyển từ “đôn đốc thực hiện” sang “đôn đốc gắn với rà soát, phân loại, tháo gỡ khó khăn và xử lý dứt điểm”.

Theo đó, Cục XIV đã rà soát 335 kết luận thanh tra của Thanh tra Chính phủ ban hành từ năm 2008 đến nay. Kết quả cho thấy mới có 42,3% nội dung kiến nghị được thực hiện và tỷ lệ thu hồi về ngân sách đạt khoảng 40,1%, phản ánh yêu cầu tiếp tục nâng cao hiệu quả công tác xử lý sau thanh tra.

Cục trưởng Cục XIV Lê Thanh Liêm phát biểu tại hội nghị. Ảnh: Thu Trang

Trên cơ sở phân loại các nhóm vướng mắc, Cục XIV đang tham mưu giải pháp tháo gỡ phù hợp đối với từng trường hợp, đồng thời phối hợp với các đơn vị liên quan đẩy nhanh việc thực hiện các kết luận thanh tra còn tồn đọng.

Từ thực tiễn 6 tháng đầu năm 2026 có thể thấy, hoạt động thanh tra đang từng bước mở rộng giá trị vượt ra ngoài phạm vi kiểm tra, phát hiện và xử lý vi phạm.

Thông qua các cuộc thanh tra chuyên đề, công tác tiếp công dân, giải quyết khiếu nại, tố cáo, kiến nghị hoàn thiện pháp luật và đổi mới phương thức quản trị, ngành Thanh tra đã góp phần nhận diện những điểm nghẽn trong cơ chế, chính sách; thúc đẩy sử dụng hiệu quả tài sản công; bảo đảm an toàn hoạt động của hệ thống ngân hàng; tăng cường kỷ luật, kỷ cương hành chính và tạo lập môi trường minh bạch cho hoạt động đầu tư, kinh doanh.

Trong giai đoạn phát triển mới của đất nước, khi yêu cầu sử dụng hiệu quả mọi nguồn lực và nâng cao chất lượng quản trị quốc gia ngày càng trở nên cấp thiết, ngành Thanh tra đang từng bước khẳng định vai trò không chỉ là công cụ bảo đảm kỷ luật, kỷ cương trong quản lý nhà nước mà còn là lực lượng góp phần hoàn thiện thể chế, nâng cao hiệu lực quản trị và tạo dư địa cho tăng trưởng kinh tế - xã hội bền vững.