Bộ trưởng Bộ Khoa học và Công nghệ Nguyễn Mạnh Hùng đến thăm và làm việc tại Cục An toàn bức xạ và hạt nhân tháng 10/2025. Ảnh: Cục ATBXHN

Chủ động triển khai, bám sát kế hoạch

Theo báo cáo, trong quý I/2026, Bộ Khoa học và Công nghệ (KH&CN) đã triển khai tổng số 27 cuộc thanh tra, trong đó có 23 cuộc chuyển tiếp từ kỳ trước và 4 cuộc thực hiện trong kỳ, toàn bộ đều là các cuộc thanh tra theo kế hoạch, không phát sinh thanh tra đột xuất.

Đáng chú ý, Thanh tra ATBXHN đã hoàn thành việc ban hành kết luận 23/23 cuộc thanh tra, bảo đảm đúng tiến độ. Qua hoạt động thanh tra, nhiều vi phạm trong lĩnh vực an toàn bức xạ đã được phát hiện và xử lý kịp thời.

Các hành vi vi phạm chủ yếu bao gồm: lưu giữ nguồn phóng xạ khi chưa được cấp phép; sử dụng thiết bị bức xạ không có giấy phép; không thực hiện chế độ báo cáo định kỳ về an toàn bức xạ.

Dù chưa phát sinh các vụ việc nghiêm trọng đến mức phải chuyển cơ quan điều tra, song những vi phạm này tiềm ẩn nguy cơ mất an toàn cao, nếu không được phát hiện sớm có thể gây hậu quả lớn. Việc Thanh tra ATBXHN chủ động kiểm tra, phát hiện từ sớm đã góp phần phòng ngừa rủi ro, bảo đảm an toàn cho cộng đồng và môi trường.

Song song với đó, công tác xử lý vi phạm hành chính cũng được thực hiện nghiêm minh. Trong lĩnh vực thanh tra, Bộ KH&CN đã ban hành 2 quyết định xử phạt với tổng số tiền 27 triệu đồng.

Đáng chú ý, thông qua hoạt động kiểm tra, giám sát, đã ban hành tới 82 quyết định xử phạt với tổng số tiền hơn 477 triệu đồng, chủ yếu trong lĩnh vực viễn thông và tần số vô tuyến điện. Một số trường hợp vi phạm nghiêm trọng còn bị áp dụng hình thức xử phạt bổ sung như đình chỉ hoạt động cung cấp dịch vụ.

Siết chặt kỷ cương, nâng cao hiệu quả sau thanh tra

Một trong những điểm sáng của công tác thanh tra quý I là việc thực hiện kết luận thanh tra đạt tỷ lệ 100%. Toàn bộ 23 kết luận thanh tra đều đã được các tổ chức, cá nhân liên quan nghiêm túc chấp hành và hoàn thành.

Không chỉ dừng lại ở việc “phát hiện và xử lý”, công tác thanh tra đã thực sự đi vào chiều sâu khi góp phần thay đổi nhận thức, nâng cao ý thức tuân thủ pháp luật của các cơ sở có hoạt động bức xạ.

Qua đó, vai trò của cơ quan thanh tra không chỉ là “cơ quan kiểm tra” mà còn là “cơ quan đồng hành”, giúp các đơn vị hoàn thiện quy trình, nâng cao chất lượng hoạt động và giảm thiểu rủi ro.

Thực tiễn cho thấy, hoạt động của Thanh tra ATBXHN đã góp phần quan trọng trong việc nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản lý nhà nước trong lĩnh vực năng lượng nguyên tử.

Việc phát hiện, chấn chỉnh kịp thời các vi phạm không chỉ bảo đảm an toàn bức xạ mà còn củng cố kỷ cương pháp luật, phòng ngừa tiêu cực, sai phạm.

An toàn bức xạ và hạt nhân là lĩnh vực đặc thù, đòi hỏi kiến thức chuyên môn sâu, kỹ năng nhận diện, đánh giá rủi ro và kinh nghiệm thực tiễn. Ảnh: TTATBX

Tiếp tục hoàn thiện thể chế, nâng cao năng lực

Với quý II, Bộ KH&CN xác định tiếp tục đẩy mạnh công tác thanh tra, kiểm tra theo kế hoạch; đồng thời sẵn sàng triển khai thanh tra đột xuất khi phát hiện dấu hiệu vi phạm có nguy cơ ảnh hưởng đến an toàn, an ninh.

Công tác hoàn thiện thể chế cũng được đặc biệt chú trọng. Việc Chính phủ ban hành Nghị định số 71/2026 về xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực năng lượng nguyên tử là cơ sở pháp lý quan trọng để nâng cao hiệu quả xử lý vi phạm.

Bộ KH&CN cũng đang tích cực xây dựng, hoàn thiện các nghị định liên quan nhằm tạo hành lang pháp lý đồng bộ, thống nhất.

Một nhiệm vụ trọng tâm khác là xây dựng đội ngũ cán bộ thanh tra chuyên ngành đủ năng lực, trình độ, đáp ứng yêu cầu ngày càng cao của công tác quản lý. Việc tổ chức tập huấn, nâng cao kỹ năng nghiệp vụ được xác định là giải pháp then chốt để nâng cao chất lượng hoạt động thanh tra.

Từ thực tiễn triển khai, Bộ KH&CN đã kiến nghị Thanh tra Chính phủ sớm có hướng dẫn cụ thể về hoạt động kiểm tra hành chính, làm rõ thẩm quyền, phạm vi kiểm tra của Bộ trong bối cảnh tổ chức thanh tra có sự thay đổi.

Bộ KH&CN đồng thời đề nghị làm rõ ranh giới giữa thanh tra và kiểm tra, cũng như cơ chế phối hợp giữa các cơ quan để tránh chồng chéo, trùng lặp. Việc tăng cường tập huấn, hướng dẫn nghiệp vụ cũng được xem là cần thiết nhằm bảo đảm thực thi pháp luật thống nhất, hiệu quả.