(Thanh tra) - Sáng 15/10, Thanh tra Chính phủ tổ chức hội thảo góp ý dự thảo Thông tư hướng dẫn thực hiện một số quy định trong hoạt động thanh tra. Hội thảo do Phó Tổng Thanh tra Chính phủ Lê Tiến Đạt chủ trì.
Tham dự hội thảo còn có đại diện lãnh đạo các vụ, cục, đơn vị thuộc Thanh tra Chính phủ; đại diện lãnh đạo Thanh tra Bộ Quốc phòng, Thanh tra Bộ Công an, Thanh tra Ngân hàng Nhà nước, Thanh tra Cơ yếu, các cơ quan thanh tra theo điều ước quốc tế và thanh tra một số tỉnh, thành phố.
Phát biểu dẫn đề hội thảo, Phó Tổng Thanh tra Chính phủ Lê Tiến Đạt nhấn mạnh sự cần thiết xây dựng, hoàn thiện Thông tư hướng dẫn thực hiện một số quy định trong hoạt động thanh tra. Theo Phó Tổng Thanh tra Chính phủ, việc xây dựng thông tư không chỉ nhằm cụ thể hóa các quy định mới của Luật Thanh tra và các văn bản hướng dẫn thi hành, mà còn hướng tới khắc phục những bất cập được chỉ ra qua thực tiễn hoạt động thanh tra thời gian qua, nhất là trong quá trình ban hành kết luận, tổ chức thực hiện kết luận và xử lý các vấn đề sau thanh tra.
Đề cập định hướng đổi mới căn bản tư duy, phương thức hoạt động thanh tra theo chỉ đạo của Bộ Chính trị và của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm, Phó Tổng Thanh tra Chính phủ nêu rõ yêu cầu chuyển mạnh từ tư duy chú trọng phát hiện, xử lý vi phạm sang chủ động phòng ngừa, cảnh báo từ sớm, từ xa; từ thanh tra dàn trải sang có trọng tâm, trọng điểm; từ xử lý từng vụ việc sang nhận diện, phân tích và giải quyết các vấn đề có tính hệ thống.
Phó Tổng Thanh tra Chính phủ lưu ý, hoạt động thanh tra cần từng bước chuyển từ cách tiếp cận chủ yếu dựa vào kinh nghiệm, hồ sơ sang tăng cường phân tích dữ liệu, cảnh báo. Bên cạnh phát hiện, xử lý sai phạm, công tác thanh tra còn phải góp phần hoàn thiện cơ chế quản lý, tháo gỡ những điểm nghẽn, phòng ngừa sai phạm và kiến tạo phát triển.
“Hoạt động thanh tra trong tình hình hiện nay phải quán triệt yêu cầu: Phát hiện đúng, kết luận chắc, xử lý nghiêm và kiến nghị khả thi, thực hiện đến cùng”, Phó Tổng Thanh tra Chính phủ nhấn mạnh.
Trên tinh thần đó, Phó Tổng Thanh tra Chính phủ đề nghị các đại biểu tập trung nghiên cứu, trao đổi, đóng góp ý kiến đối với những nội dung của dự thảo, nhất là các vấn đề phát sinh từ thực tiễn, những quy định cần hướng dẫn cụ thể và các cơ chế bảo đảm tính khả thi khi triển khai.
Tại hội thảo, TS Trần Đăng Vinh, Vụ trưởng Vụ Pháp chế - Thanh tra Chính phủ đã giới thiệu những nội dung chủ yếu của dự thảo Thông tư hướng dẫn thực hiện một số quy định trong hoạt động thanh tra. Theo đó, Dự thảo Thông tư được xây dựng nhằm thay thế Thông tư số 08/2024/TT-TTCP, bảo đảm phù hợp với Luật Thanh tra số 84/2025/QH15 và Nghị định số 216/2025/NĐ-CP, đồng thời đáp ứng yêu cầu thực tiễn và đẩy mạnh ứng dụng công nghệ thông tin trong hoạt động thanh tra.
So với Thông tư 08, dự thảo có nhiều điểm mới, tăng 4 chương, 14 điều, 22 biểu mẫu. Sau khi tiếp thu, chỉnh lý, dự thảo từ 4 chương, 27 điều và 55 biểu mẫu đã được phát triển thành 8 chương, 41 điều và 73 biểu mẫu, tăng 4 chương, 14 điều và 18 biểu mẫu. Đây là mức tăng về quy mô toàn bộ dự thảo sau quá trình bổ sung, sắp xếp, hợp nhất và lược bỏ; không đồng nghĩa với việc toàn bộ số điều, mẫu tăng thêm đều là nội dung hoàn toàn mới.
Những nội dung được bổ sung, phát triển tập trung vào thu thập, kiểm tra, xác minh, đánh giá thông tin, tài liệu, dữ liệu; thanh tra trực tuyến, từ xa; chuyển hồ sơ có dấu hiệu vi phạm; thực hiện các biện pháp trong thanh tra; thẩm định, sửa đổi kết luận trước công khai và kiểm soát kết quả xử lý sau thanh tra. Hệ thống biểu mẫu cũng được hoàn thiện tương ứng để cụ thể hóa cách thực hiện và hồ sơ nghiệp vụ.
Dự thảo bám sát thẩm quyền được giao, kế thừa quy định còn phù hợp, hướng dẫn những vấn đề cần thiết; không đặt thêm quyền, biện pháp hoặc thay thế trình tự, thủ tục bắt buộc. Yêu cầu xuyên suốt là phân định rõ trách nhiệm, gắn quyền hạn với giải trình và kiểm soát, bảo đảm kết luận có căn cứ, kiến nghị khả thi, hạn chế yêu cầu cung cấp thông tin trùng lặp và văn bản không cần thiết.
Kèm theo dự thảo là phụ lục gồm 73 mẫu văn bản, được sắp xếp theo từng giai đoạn và nhóm nghiệp vụ, trong đó phụ lục xác định 42 mẫu kế thừa hoặc hợp nhất từ 49 mẫu cũ và 31 mẫu bổ sung. Hệ thống được sắp xếp theo các giai đoạn và nhóm hoạt động, thuận tiện cho tra cứu, sử dụng, quản lý hồ sơ.
Việc hoàn thiện dự thảo hướng tới xây dựng quy trình thanh tra chặt chẽ, minh bạch, nâng cao hiệu lực, hiệu quả hoạt động thanh tra, đồng thời bảo đảm việc thực hiện nhiệm vụ đúng thẩm quyền, trình tự, thủ tục và quy định của pháp luật.
Tại hội thảo, nhiều ý kiến đại biểu tập trung phân tích những vấn đề cần tiếp tục hoàn thiện để bảo đảm tính thống nhất, khả thi của dự thảo thông tư.
Thiếu tướng Nguyễn Xuân Hồng, Phó Chánh Thanh tra Bộ Công an cho biết, lực lượng Thanh tra Công an nhân dân đã chủ động xây dựng quy định nội bộ về trình tự, thủ tục thanh tra, đồng thời đẩy mạnh ứng dụng công nghệ thông tin trong chỉ đạo, điều hành và quản lý hoạt động của các đoàn thanh tra. Hệ thống phần mềm cho phép theo dõi tiến độ công việc, thời gian xử lý văn bản và trách nhiệm của từng cá nhân; Bộ Công an cũng đang triển khai dự án xây dựng kho cơ sở dữ liệu hoạt động thanh tra Công an nhân dân, hướng tới kết nối dữ liệu đến cấp xã, phường.
Từ thực tiễn triển khai, ông đề nghị dự thảo thông tư làm rõ cơ sở pháp lý và hướng dẫn cụ thể việc thanh tra trực tuyến, thanh tra từ xa, khai thác dữ liệu điện tử và nắm tình hình để phòng ngừa vi phạm từ sớm, từ xa. Ông cũng cho rằng, việc sớm ban hành thông tư là cần thiết để tháo gỡ vướng mắc, tạo điều kiện cho lực lượng thanh tra thực hiện nhiệm vụ thống nhất, hiệu quả.
Cùng quan điểm với đại diện Thanh tra Bộ Công an về quy định thanh tra trực tuyến, thanh tra từ xa dựa trên dữ liệu điện tử, ông Nguyễn Văn Chiến, Phó Chánh Thanh tra tỉnh Nghệ An đề nghị cân nhắc cách tiếp cận, bởi Luật Thanh tra năm 2025 mới quy định về hiện đại hóa, ứng dụng công nghệ thông tin trong hoạt động thanh tra, chưa xác lập đây là phương thức thanh tra độc lập. Vì vậy, cần bảo đảm quy định của thông tư phù hợp với phạm vi hướng dẫn thi hành luật.
Từ thực tiễn tại địa phương, ông Chiến đề nghị làm rõ phạm vi giám sát hoạt động của đoàn thanh tra, tránh chồng chéo với công tác thẩm định và theo dõi sau thanh tra. Đồng thời, quy định thời hạn xử lý khi trưởng đoàn thanh tra và người thẩm định có ý kiến khác nhau về dự thảo kết luận. Ông cũng cho rằng cần cân nhắc quy định cử người của cơ quan thanh tra tham gia giải thích, cung cấp tài liệu phục vụ kiểm điểm, xử lý trách nhiệm sau thanh tra, nhằm tránh phát sinh thêm thủ tục, thời gian và nhân lực.
Đối với các quy định về nghiệp vụ, ông Chiến kiến nghị rà soát, hoàn thiện hệ thống biểu mẫu, bổ sung biên bản họp đoàn thanh tra và biên bản ghi nhận việc thông qua dự thảo biên bản làm việc với đối tượng thanh tra; bảo đảm phù hợp với việc sử dụng văn bản điện tử, chữ ký số. Bên cạnh đó, cần làm rõ thẩm quyền xử phạt vi phạm hành chính, hướng dẫn việc quản lý tang vật, phương tiện bị tịch thu, xử lý tiền phạt và thống nhất chức năng, nhiệm vụ của các đơn vị chuyên môn trong hệ thống cơ quan thanh tra để thuận lợi cho quá trình triển khai thực hiện.
Các ý kiến tại hội thảo là cơ sở quan trọng để cơ quan soạn thảo tiếp tục nghiên cứu, tiếp thu, hoàn thiện dự thảo thông tư, bảo đảm tính thống nhất với quy định pháp luật, sát thực tiễn và khả thi trong tổ chức thực hiện.
