Trao đổi với phóng viên Báo Thanh tra, ông Hồ Nguyên Hồng, Tỉnh uỷ viên, Chánh Thanh tra tỉnh Bắc Ninh chia sẻ những kinh nghiệm thực tiễn và giải pháp trọng tâm từ địa phương trong lĩnh vực này.

- Từ thực tiễn công tác tiếp công dân, giải quyết khiếu nại, tố cáo trên địa bàn tỉnh Bắc Ninh thời gian qua, ông đánh giá như thế nào về yêu cầu vừa phát huy dân chủ, bảo đảm quyền và lợi ích hợp pháp, chính đáng của người dân, vừa giữ vững kỷ cương pháp luật và ổn định xã hội?

Ông Hồ Nguyên Hồng: Quyền khiếu nại, tố cáo, kiến nghị, phản ánh là quyền hiến định của công dân và phải được tôn trọng, bảo vệ. Đây không chỉ là phương thức để người dân bảo vệ quyền lợi của mình mà còn là kênh giúp các cơ quan Nhà nước tiếp nhận thông tin, hoàn thiện công tác quản lý.

Thực tiễn tại Bắc Ninh cho thấy, phần lớn các vụ việc phát sinh liên quan đến đất đai, bồi thường, giải phóng mặt bằng và quá trình triển khai các dự án phát triển kinh tế - xã hội. Riêng quý II năm 2026, toàn tỉnh đã tiếp 3.427 lượt công dân với 2.579 vụ việc khiếu nại, tố cáo, kiến nghị, phản ánh. Điều đó cho thấy yêu cầu ngày càng cao đối với công tác tiếp công dân và giải quyết khiếu nại, tố cáo.

Theo tôi, phát huy dân chủ và giữ vững kỷ cương pháp luật không phải hai mục tiêu đối lập mà luôn gắn bó chặt chẽ với nhau. Mọi kiến nghị, phản ánh chính đáng đều phải được xem xét, giải quyết khách quan, đúng quy định; đồng thời phải bảo đảm sự nghiêm minh của pháp luật và lợi ích chung của xã hội.

Kinh nghiệm thực tiễn cho thấy, nhiều vụ việc được tháo gỡ hiệu quả khi chính quyền chủ động đối thoại, lắng nghe và giải thích đầy đủ cho người dân. Vì vậy, đối thoại luôn là giải pháp quan trọng để tạo sự đồng thuận trong quá trình giải quyết.

Công tác tiếp công dân được gắn kết chặt chẽ hơn với việc giải quyết và đối thoại trực tiếp. Nhiều vụ việc phức tạp được giải quyết dứt điểm từ sớm, góp phần ổn định dư luận và tạo sự đồng thuận xã hội. Trách nhiệm người đứng đầu trong tiếp công dân dần được nâng cao. Theo đó, Chủ tịch UBND các cấp, Thủ trưởng các sở, ban, ngành tỉnh luôn xác định công tác tiếp công dân, giải quyết khiếu nại, tố cáo là một trong những nhiệm vụ chính trị quan trọng, thường xuyên, vừa cấp bách, vừa lâu dài của cả hệ thống chính trị, nên đã tập trung chỉ đạo và thực hiện tốt công tác này, hạn chế đến mức thấp nhất các vụ khiếu nại, tố cáo, bức xúc, kéo dài, không để tồn đọng.

- Một trong những điểm mới của Nghị định số 154/2026/NĐ-CP là nâng cao trách nhiệm của cơ quan, đơn vị và người đứng đầu trong công tác tiếp công dân, giải quyết khiếu nại, tố cáo. Theo ông, những quy định này sẽ góp phần như thế nào trong việc bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của người dân, đồng thời nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản lý Nhà nước tại địa phương?

Ông Hồ Nguyên Hồng: Tôi cho rằng việc nâng cao trách nhiệm của người đứng đầu là một trong những nội dung rất quan trọng của Nghị định số 154. Thực tế cho thấy, ở đâu người đứng đầu trực tiếp chỉ đạo, thường xuyên kiểm tra, đôn đốc thì ở đó công tác tiếp công dân, giải quyết khiếu nại, tố cáo đạt hiệu quả cao hơn, hạn chế được tình trạng đơn thư tồn đọng, kéo dài.

Tại Bắc Ninh, Thanh tra tỉnh thường xuyên tham mưu UBND tỉnh theo dõi tình hình, kiểm tra, đôn đốc các địa phương trong công tác tiếp công dân và thực hiện các quyết định giải quyết khiếu nại, tố cáo đã có hiệu lực pháp luật.

Trong quý II năm 2026, các cơ quan hành chính Nhà nước trên địa bàn tỉnh đã tiếp nhận 3.408 đơn các loại; sau phân loại có 1.706 đơn thuộc thẩm quyền giải quyết. Đến nay đã giải quyết xong 1.366/1.572 đơn đến hạn, đạt tỷ lệ 86,9%.

Đặc biệt, tỉnh đã hoàn thành rà soát, giải quyết 23/23 vụ việc theo Kế hoạch số 96, giải quyết 5/5 vụ việc theo Kế hoạch số 329 và giải quyết 7/8 vụ việc theo Thông báo số 07 của Thanh tra Chính phủ. Kết quả này cho thấy, khi trách nhiệm của người đứng đầu được phát huy, các cơ quan phối hợp chặt chẽ và giải quyết vụ việc trên cơ sở pháp luật thì nhiều vụ việc phức tạp, kéo dài hoàn toàn có thể được tháo gỡ.

Tại buổi tiếp dân, người dân có thể trình bày đầy đủ, hết ý nội dung vụ việc khiếu nại, tố cáo của mình và lắng nghe sự cam kết, giải quyết từ người đứng đầu để bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của người dân. Khi người đứng đầu đã cam kết thì kết quả giải quyết cơ bản đều đáp ứng với nguyện vọng của người dân. Vì vậy, hiện nay, đa số người dân mong muốn được gặp trực tiếp người đứng đầu để trình bày nội dung khiếu nại, tố cáo là rất lớn, bởi người dân tin tưởng vào sự uy tín và trách nhiệm của các vị lãnh đạo là người đứng đầu trong việc xem xét thấu đáo vụ việc khiếu nại, tố cáo của mình.

Cũng tại buổi tiếp công dân, người đứng đầu sẽ có thời gian để lắng nghe vụ việc một cách đầy đủ, khách quan từ nhiều phía như giữa ý kiến của cơ quan tham mưu thụ lý, giải quyết vụ việc với ý kiến của người dân; đồng thời, xem xét toàn diện về thái độ, cách ứng xử hoặc kết quả giải quyết của cơ quan, người có thẩm quyền trước đó; trên cơ sở đó, người đứng đầu có thể kết luận ngay về hướng xử lý, giải quyết vụ việc hoặc cam kết giải quyết và trả lời sớm nhất cho người dân mà không phải chờ đợi theo thời hạn luật định.

Thực tế, nhiều vụ việc khiếu nại, tố cáo được người đứng đầu xem xét, giải quyết ngay tại buổi tiếp dân hoặc chỉ đạo các cơ quan chức năng giải quyết theo thẩm quyền và báo cáo kết quả để người đứng đầu biết, theo dõi, chỉ đạo. Do đó, người dân rất tin tưởng vào người đứng đầu trong việc tiếp dân, giải quyết khiếu nại, tố cáo.

- Bên cạnh đa số người dân thực hiện đúng quyền khiếu nại, tố cáo, kiến nghị, phản ánh theo quy định của pháp luật, thực tế cũng xuất hiện một số trường hợp lợi dụng quyền dân chủ để gây áp lực, kích động hoặc làm phức tạp tình hình. Theo ông, đâu là ranh giới giữa việc thực hiện quyền công dân với hành vi lợi dụng dân chủ để vi phạm pháp luật?

Ông Hồ Nguyên Hồng: Theo tôi, ranh giới đó chính là việc tuân thủ pháp luật.

Nhà nước luôn tôn trọng và bảo vệ quyền khiếu nại, tố cáo của công dân. Tuy nhiên, quyền công dân không thể bị lợi dụng để gây áp lực đối với cơ quan Nhà nước, làm ảnh hưởng đến quyền và lợi ích hợp pháp của tổ chức, cá nhân khác hoặc gây mất an ninh, trật tự xã hội.

Khi vụ việc đã được cơ quan có thẩm quyền xem xét, giải quyết đúng quy định, đã tổ chức đối thoại công khai, minh bạch và không phát sinh tình tiết mới nhưng vẫn cố tình kích động, lôi kéo tụ tập đông người, phát tán thông tin sai lệch hoặc cản trở hoạt động bình thường của cơ quan, tổ chức thì đó không còn là thực hiện quyền công dân mà đã có dấu hiệu vi phạm pháp luật.

Ranh giới cốt lõi nằm ở mục đích, cách thức thực hiện, tính tuân thủ pháp luật và hậu quả. Thực hiện quyền công dân là hướng tới xây dựng, đóng góp ý kiến mang tính xây dựng và hành xử hợp pháp để bảo vệ quyền lợi chính đáng mà không xâm phạm lợi ích của người khác. Lợi dụng dân chủ là núp bóng quyền tự do để bịa đặt, vu khống, xúc phạm uy tín người khác hoặc chống phá Nhà nước; hành vi "lợi dụng" sẽ xuất hiện khi cá nhân vượt qua giới hạn quy định, dẫn đến việc xâm phạm lợi ích của Nhà nước, tập thể và cá nhân khác.

- Thực tiễn cho thấy, nhiều vụ việc đông người, kéo dài thường xuất phát từ những bức xúc chưa được giải quyết thấu đáo ngay từ cơ sở. Theo ông, đâu là những giải pháp quan trọng nhất để giải quyết kịp thời các kiến nghị, phản ánh, khiếu nại, tố cáo chính đáng của người dân?

Ông Hồ Nguyên Hồng: Giải pháp để hạn chế các vụ việc phức tạp, đông người kéo dài là tập trung giải quyết dứt điểm từ gốc ngay khi mới phát sinh, thông qua việc đối thoại minh bạch, xử lý đúng pháp luật và chú trọng công tác tiếp công dân. Các giải pháp trọng tâm cần thực hiện:

- Giải quyết triệt để từ cơ sở: Tập trung giải quyết dứt điểm các vụ việc thuộc thẩm quyền, chú trọng giải quyết "hết nội dung vụ việc" thay vì chỉ giải quyết "hết thẩm quyền". Thực hiện nghiêm túc các quyết định giải quyết khiếu nại, kết luận tố cáo đã có hiệu lực pháp luật.

- Tăng cường đối thoại và minh bạch: Chủ động nắm bắt tâm tư, nguyện vọng của người dân, đặc biệt trong các lĩnh vực dễ phát sinh tranh chấp như đền bù, giải phóng mặt bằng. Thực hiện công khai, minh bạch các chính sách, quy hoạch và quá trình thi hành công.

- Nâng cao hiệu quả tiếp công dân: Bố trí cán bộ có năng lực, trách nhiệm và kỹ năng dân vận tốt làm công tác tiếp dân. Lắng nghe, giải thích cặn kẽ để người dân hiểu rõ các quy định của pháp luật, tránh để đơn thư vượt cấp.

- Quản lý, xử lý vi phạm đúng mực: Phân loại rõ tính chất vụ việc. Áp dụng các biện pháp tuyên truyền, vận động là chính. Đối với các đối tượng kích động, xúi giục hoặc lợi dụng khiếu kiện để gây rối trật tự công cộng, cần có biện pháp xử lý nghiêm minh theo quy định pháp luật.

- Phối hợp đồng bộ giữa các cấp, các ngành: Tăng cường liên kết giữa chính quyền địa phương, các đoàn thể và cơ quan tư pháp để tạo sự đồng thuận, giải quyết các vướng mắc từ sớm, không để hình thành điểm nóng.

Tôi cho rằng, khi các kiến nghị, phản ánh chính đáng của người dân được xem xét, tiếp nhận và giải quyết kịp thời, đúng quy định sẽ góp phần giữ vững ổn định tình hình địa phương.

- Để vừa bảo đảm quyền dân chủ của người dân, vừa kiên quyết ngăn chặn các hành vi lợi dụng dân chủ gây mất an ninh, trật tự, theo ông cần tập trung thực hiện những giải pháp trọng tâm nào trong thời gian tới?

Ông Hồ Nguyên Hồng: Thời gian tới, Thanh tra tỉnh Bắc Ninh sẽ tiếp tục tham mưu UBND tỉnh nâng cao chất lượng công tác tiếp công dân, giải quyết khiếu nại, tố cáo; phát huy trách nhiệm của người đứng đầu và vai trò của chính quyền cơ sở trong việc nắm tình hình, giải quyết vụ việc ngay từ khi mới phát sinh; đẩy mạnh tuyên truyền và nâng cao nhận thức cộng đồng.

Trong bối cảnh chính quyền địa phương 2 cấp đang đi vào hoạt động, yêu cầu đặt ra là phải bảo đảm sự thông suốt trong công tác tiếp công dân, xử lý đơn thư và giải quyết khiếu nại, tố cáo, không để gián đoạn việc phục vụ người dân; hoàn thiện hệ thống pháp luật và quy chế.

Cùng với đó, ngành Thanh tra sẽ tiếp tục đẩy mạnh chuyển đổi số, khai thác hiệu quả cơ sở dữ liệu phục vụ công tác tiếp công dân, xử lý đơn thư và giải quyết khiếu nại, tố cáo; nâng cao tính công khai, minh bạch trong hoạt động của cơ quan Nhà nước.

Chúng tôi tin rằng, khi quyền và lợi ích hợp pháp của người dân được bảo vệ, các kiến nghị chính đáng được giải quyết kịp thời, đồng thời pháp luật được thực thi nghiêm minh thì sẽ góp phần củng cố niềm tin của Nhân dân, giữ vững ổn định chính trị, trật tự an toàn xã hội và tạo nền tảng cho sự phát triển bền vững của tỉnh Bắc Ninh.

- Xin trân trọng cảm ơn ông!