Thanh tra tỉnh Hưng Yên tổ chức hội nghị sơ kết một năm vận hành mô hình mới. Ảnh: PV

Thử thách lớn nhưng cũng đầy tự hào

Ông Vũ Quốc Nghị, Chánh Thanh tra tỉnh Hưng Yên cho biết, chặng đường hơn một năm vận hành chính quyền địa phương 2 cấp là một thử thách lớn nhưng cũng đầy tự hào. Việc hợp nhất và vận hành theo mô hình mới không chỉ đơn thuần là sắp xếp lại tổ chức thanh tra, mà là bước ngoặt quan trọng để tái định hình phương thức quản trị ngành.

Điểm sáng lớn nhất sau hơn một năm vận hành chính là sự ổn định của bộ máy. Thanh tra tỉnh Hưng Yên không để xảy ra bất kỳ sự gián đoạn nào trong công tác quản lý nhà nước. Việc tập trung đầu mối đã giúp Thanh tra tỉnh trở thành "trung tâm chỉ huy" thống nhất, từ khâu lên kế hoạch, chỉ đạo, giám sát đến việc điều động nhân lực cho các nhiệm vụ theo kế hoạch và đột xuất.

Công tác nghiệp vụ hiện nay đã từng bước được chuẩn hóa. Vai trò kiểm soát quyền lực, chấn chỉnh quản lý và bảo vệ ngân sách nhà nước đã được phát huy mạnh mẽ. Đặc biệt, Thanh tra tỉnh Hưng Yên chú trọng gắn kết giữa kết luận thanh tra với kiến nghị khắc phục, nhằm không chỉ xử lý vi phạm mà còn hoàn thiện cơ chế, tháo gỡ khó khăn cho các đơn vị.

Công tác tiếp công dân và giải quyết khiếu nại, tố cáo cũng có chuyển biến tích cực. Thanh tra tỉnh đã hỗ trợ đắc lực cho chính quyền cấp xã, giúp giải quyết các vụ việc từ cơ sở, hạn chế phát sinh "điểm nóng".

Việc ứng dụng dữ liệu để quản lý tiến độ, kiểm soát tài sản, thu nhập đã tạo nền tảng vững chắc cho lộ trình quản trị hiện đại. Tuy nhiên, để thực sự hiệu quả, Thanh tra tỉnh xác định phải tiếp tục chuẩn hóa dữ liệu và kết nối đồng bộ hơn với hệ thống của Thanh tra Chính phủ.

Chia sẻ với phóng viên về chặng đường hơn một năm vận hành mô hình chính quyền địa phương 2 cấp, ông Vũ Quốc Nghị (bìa trái), Chánh Thanh tra tỉnh Hưng Yên, khẳng định quá trình này đặt ra nhiều thử thách nhưng cũng giúp đơn vị tích lũy những bài học thực tiễn quý giá, tạo tiền đề cho giai đoạn phát triển mới. Ảnh: NT

Những "nút thắt" dần được tháo gỡ

Theo ông Vũ Quốc Nghị, bên cạnh những kết quả đạt được, quá trình này cũng đặt ra không ít khó khăn, vướng mắc.  

Thách thức lớn nhất hiện nay là áp lực khối lượng công việc. Với địa bàn gồm 104 xã, phường và hàng loạt lĩnh vực chuyên sâu, nhiệm vụ thường xuyên lại chịu tác động của các yêu cầu đột xuất khiến tiến độ một số cuộc thanh tra bị kéo dài.

Nguồn nhân lực cũng là một bài toán khó. Lực lượng thanh tra thiếu hụt đội ngũ chuyên gia có kinh nghiệm về đất đai, đầu tư, xây dựng và công nghệ. Trong khi đó, việc tiếp nhận hồ sơ từ các cơ quan cũ sau sắp xếp gặp nhiều khó khăn: tài liệu không đồng nhất, vụ việc tồn đọng từ nhiều thời kỳ thay đổi pháp luật. Điều này khiến việc xác định căn cứ xử lý mất rất thời gian.

Tại cấp xã, năng lực thực thi vẫn còn hạn chế. Một bộ phận cán bộ còn lúng túng trong lập hồ sơ, ban hành và thi hành quyết định.

Ông Phạm Hùng, Cục trưởng Cục I, Thanh tra Chính phủ. Ảnh: PV

Việc xử lý sau thanh tra cũng là một vướng mắc lớn; nhiều kiến nghị về đất đai, tài sản liên quan đến nhiều cơ quan khác nhau nên việc đôn đốc thực hiện vẫn chưa triệt để.

Ngoài ra, việc bố trí làm việc tại hai trụ sở gây trở ngại lớn cho công tác điều hành, lưu trữ hồ sơ và sinh hoạt chuyên môn, làm tăng chi phí di chuyển cho cán bộ thanh tra.

Qua thực tiễn, Thanh tra tỉnh Hưng Yên cũng đã chỉ ra những nguyên nhân dẫn đến những khó khăn, vướng mắc.

Về khách quan, việc hợp nhất địa giới hành chính và tổ chức lại hệ thống thanh tra là thay đổi lớn, tác động toàn diện đến phương thức quản lý. Sau khi sáp nhập, lực lượng thanh tra chuyên ngành chưa thể đáp ứng ngay được các nhiệm vụ mới mà phải cần thời gian hòa nhập. Công tác tổ chức cán bộ vì thế cũng phải được sắp xếp lại để phù hợp với điều kiện mới.

Nhiều hồ sơ, vụ việc phát sinh từ trước, lại cộng thêm việc hệ thống văn bản pháp luật về mô hình mới đang trong quá trình hoàn thiện khiến việc cập nhật và thực hiện gặp nhiều khó khăn.

Về chủ quan, công tác dự báo khối lượng nhiệm vụ và bố trí nguồn lực ở một số thời điểm còn chưa sát thực tế. Năng lực tham mưu, tổng hợp và phân tích pháp lý của một bộ phận cán bộ chưa đồng đều. Đặc biệt, sự phối hợp cung cấp hồ sơ, cập nhật kết quả sau thanh tra giữa các phòng, ban, địa phương đôi khi còn thiếu kịp thời, nghiêm túc.

Thanh tra tỉnh Hưng Yên tổ chức hội nghị công bố quyết định thanh tra chuyên đề về nhà, đất dôi dư ngày 15/5/2026. Ảnh: PV

6 bài học kinh nghiệm cốt lõi

Từ những thực tiễn sau hơn một năm vận hành mô hình mới, Thanh tra tỉnh Hưng Yên rút ra 6 bài học kinh nghiệm cốt lõi.

Một là, phải bảo đảm sự lãnh đạo, chỉ đạo thống nhất, trực tiếp. Với những nhiệm vụ khó, phức tạp, cần xác định rõ người chủ trì, thời hạn hoàn thành, sản phẩm cụ thể và cơ chế kiểm soát. Đây là yếu tố đặc biệt quan trọng khi khối lượng công việc tập trung lớn về một đầu mối.

Hai là, tinh gọn tổ chức phải đi cùng chuẩn hóa quy trình và phân công đúng năng lực. Khi cấp huyện không còn, trách nhiệm điều phối, hướng dẫn và kiểm soát tiến độ của Thanh tra tỉnh tăng lên. Vì vậy, sự phối hợp giữa các phòng chuyên môn, giữa Thanh tra tỉnh với UBND cấp xã và các cơ quan liên quan phải thông suốt, tránh tình trạng “đầu mối ít đi nhưng quy trình lại phức tạp hơn”.

Ba là, công tác thanh tra cần chuyển mạnh từ tư duy dàn trải sang lựa chọn nhiệm vụ dựa trên rủi ro, dữ liệu và yêu cầu quản lý. Việc ưu tiên các lĩnh vực đất đai, đầu tư, xây dựng, tài chính, tài sản công, khoáng sản và những nơi có nhiều phản ánh giúp tập trung nguồn lực vào các lĩnh vực có nguy cơ cao.

Ông Nguyễn Lê Huy, Phó Chủ tịch Thường trực UBND tỉnh Hưng Yên. Ảnh: PV

Bốn là, kết luận thanh tra phải bảo đảm chứng cứ, căn cứ pháp lý vững chắc; kiến nghị phải rõ trách nhiệm, đúng thẩm quyền và có tính khả thi. Thực tiễn cho thấy xử lý vi phạm và tháo gỡ vướng mắc không đối lập nhau. Thanh tra cần kiên quyết với sai phạm, đồng thời phân biệt rõ sai phạm với những khó khăn do cơ chế, lịch sử và thay đổi pháp luật, qua đó vừa bảo vệ tài sản Nhà nước, vừa góp phần khơi thông nguồn lực đúng pháp luật.

Năm là, giải quyết khiếu nại, tố cáo phải được thực hiện từ sớm, từ cơ sở, coi trọng đối thoại và theo dõi đến khi vụ việc ổn định. Việc Thanh tra tỉnh lập danh sách, phân công và rà soát các vụ việc phức tạp, kéo dài, đồng thời hỗ trợ cấp xã về nghiệp vụ là kinh nghiệm cần tiếp tục phát huy.

Sáu là, dữ liệu, công nghệ và chất lượng đội ngũ là những điều kiện có tính quyết định. Thanh tra tỉnh đã triển khai xử lý văn bản, ký số, xây dựng phần mềm lựa chọn ngẫu nhiên người xác minh tài sản, thu nhập, đồng thời hoàn thiện các công cụ theo dõi tiến độ và quản lý đoàn thanh tra. Tuy nhiên, chuyển đổi số chỉ thực sự phát huy hiệu quả khi dữ liệu được chuẩn hóa, cập nhật thường xuyên và kết nối đồng bộ.

Từ thực tiễn một năm vận hành mô hình mới, mục tiêu của Thanh tra tỉnh Hưng Yên trong giai đoạn mới không chỉ là hoàn thành nhiệm vụ thanh tra, mà hướng tới xây dựng nền thanh tra chuyên nghiệp, chủ động, dựa trên dữ liệu, sát cơ sở, qua đó phục vụ hiệu quả hơn yêu cầu quản lý và phát triển của tỉnh.