Một năm vận hành mô hình tổ chức mới của Cục XIV không chỉ đơn thuần là khoảng thời gian kiện toàn bộ máy cơ học, mà là một chặng đường tái thiết kỷ cương và kiến tạo những giá trị thực thi vững chắc. Ảnh: TH

Nhận diện “độ trễ” trong thực thi

Thực tiễn sau một năm đi vào vận hành cho thấy, Cục XIV, Thanh tra Chính phủ đang phải đối mặt với một khối lượng hồ sơ kết luận thanh tra lớn cần tiếp tục theo dõi và đôn đốc. Đáng chú ý, nhiều kết luận có nội dung tồn đọng, kéo dài qua nhiều năm; liên quan đến các dự án đất đai, đầu tư, tài chính cũng như quá trình xử lý trách nhiệm của các tổ chức, cá nhân.

Khó khăn hiện hữu là công tác phối hợp cung cấp thông tin, báo cáo kết quả thực hiện từ một số cơ quan, địa phương và đơn vị vẫn bộc lộ nhiều hạn chế, chưa kịp thời, đầy đủ và số liệu chưa thống nhất.

Thêm vào đó, các báo cáo thường không đi sâu phân tích rõ nguyên nhân cốt lõi của việc chậm thực thi, trong khi một bộ phận đối tượng được thanh tra chưa nhận thức đầy đủ, nghiêm túc về các quy định pháp luật đối với tiến độ thực hiện kết luận.

Sự thiếu đồng bộ này vô hình trung tạo ra một “sức ỳ” rất lớn, làm tăng thời gian rà soát, đối chiếu; làm chậm tiến độ tham mưu báo cáo lên cấp có thẩm quyền và ảnh hưởng đến tiến trình thực hiện kết luận thanh tra.

Để phá vỡ rào cản này, Cục XIV cho rằng, giải pháp mũi nhọn là phải kết hợp chặt chẽ giữa việc đôn đốc bằng văn bản và tổ chức kiểm tra trực tiếp tại cơ sở. Báo cáo trên giấy của các đơn vị dù là nguồn thông tin quan trọng nhưng không thể thay thế cho việc kiểm tra, đối chiếu thực tế ngay tại hiện trường.

Chính những cuộc kiểm tra “mục sở thị” này sẽ giúp cơ quan chức năng bóc tách rành mạch: Đâu là vướng mắc khách quan do cơ chế, chính sách thay đổi; đâu là biểu hiện của sự chây ỳ, đùn đẩy và né tránh trách nhiệm. Dựa trên cơ sở thực chứng đó, Cục mới có thể phân loại đúng vướng mắc, từ đó tham mưu các phương án xử lý sắc bén, đảm bảo tính sát thực tiễn, khả thi và đánh trúng trọng tâm vấn đề.

Bên cạnh những “sức ỳ” nội tại từ các đơn vị được thanh tra, công tác quản lý Nhà nước trong bối cảnh vận hành mô hình chính quyền địa phương hai cấp hiện nay cũng đặt ra một bài toán hóc búa cho khâu hậu kiểm.

Thách thức nằm ở việc phải nhận diện chính xác chủ thể chịu trách nhiệm thực thi kết luận thanh tra sau khi tổ chức bộ máy địa phương có sự biến động, sáp nhập.

Nhận thức rõ tầm quan trọng của sự dịch chuyển này, ngay khi mô hình tổ chức tại các địa bàn có thay đổi, lãnh đạo Cục XIV đã lập tức chỉ đạo rà soát, cập nhật kịp thời nhằm xác định lại đầu mối tiếp nhận, báo cáo kết quả và tổ chức thực hiện.

Trong suốt quá trình đôn đốc, Cục kiên quyết yêu cầu các địa phương phải phân công rành mạch cơ quan chủ trì, cơ quan phối hợp, đồng thời ấn định thời hạn thực hiện cho từng nhóm kiến nghị và báo cáo kết quả trên nền tảng địa bàn hành chính mới.

Chuyển đổi số - đòi hỏi cấp bách từ thực tiễn

Cùng với việc tăng cường công tác kiểm tra cơ sở, việc đưa hệ thống công nghệ thông tin vào thay thế phương thức quản lý thủ công đang trở thành một đòi hỏi mang tính tất yếu, không thể trì hoãn.

Nhìn lại kho lưu trữ, hồ sơ kết luận thanh tra qua nhiều thời kỳ có khối lượng vô cùng đồ sộ và định dạng không đồng nhất. Đa phần các tài liệu cũ đều là bản giấy, kèm theo những phụ lục dày và bảng biểu phức tạp, đòi hỏi rất nhiều thời gian để số hóa và chuẩn hóa.

Do đó, việc quản lý tiến độ bằng sổ theo dõi hay bảng tổng hợp thủ công đang bộc lộ những hạn chế, hoàn toàn không đáp ứng được yêu cầu của nền quản trị hiện đại.

Ở thời điểm hiện tại, sự thiếu vắng một phần mềm chuyên sâu với khả năng cập nhật, đối chiếu, tích hợp đầy đủ các trường thông tin, phát tín hiệu cảnh báo quá hạn và thống kê đa chiều theo địa bàn, lĩnh vực đang là điểm nghẽn lớn nhất kìm hãm mục tiêu nâng cao chất lượng điều hành bằng cơ sở dữ liệu.

Thực tiễn này đòi hỏi công tác xử lý sau thanh tra của Cục XIV phải thực hiện một cú chuyển mình mang tính quyết định: Từ “quản lý hồ sơ” truyền thống sang “quản trị dữ liệu” thông minh. Có như vậy, mới có thể đáp ứng được các yêu cầu chỉ đạo nhanh chóng, chính xác và kịp thời.

Phân tích về lộ trình chiến lược trong thời gian tới, Cục XIV khẳng định, sẽ quyết liệt đẩy mạnh ứng dụng công nghệ thông tin, khẩn trương thiết kế và xây dựng cơ sở dữ liệu chuyên sâu để theo dõi các kết luận thanh tra.

Hệ thống này sẽ đóng vai trò như một “bộ não” trung tâm, được thiết kế để tích hợp đầy đủ thông tin về các kết luận, kiến nghị, cơ quan thực hiện, giá trị phải thu hồi, tài liệu chứng minh và tích hợp chức năng cảnh báo quá hạn tự động.

Cùng với đó, Cục sẽ tiếp tục tăng cường kiểm tra trực tiếp việc thực hiện kết luận thanh tra. Đặc biệt, ưu tiên cho những kết luận có giá trị thu hồi tài sản lớn, nhạy cảm liên quan đến đất đai và tài sản công.

Việc chủ động phối hợp với các bộ, ngành, địa phương trong bối cảnh chính quyền 2 cấp vận hành sẽ được thực hiện quyết liệt và liên tục hơn nữa nhằm xử lý kịp thời những vướng mắc về thẩm quyền, hồ sơ; đảm bảo không để bất kỳ một rào cản hành chính nào làm gián đoạn việc thực thi kỷ cương pháp luật.

Có thể thấy, một năm vận hành mô hình tổ chức mới của Cục XIV không chỉ đơn thuần là khoảng thời gian kiện toàn bộ máy cơ học, mà là một chặng đường tái thiết kỷ cương và kiến tạo những giá trị thực thi vững chắc.

Từ sự lột xác mạnh mẽ trong tư duy “thực chứng kết quả”, đến nỗ lực tháo gỡ vướng mắc cho hàng nghìn dự án và giờ đây là tầm nhìn chiến lược về một nền tảng quản trị dữ liệu số minh bạch - tất cả đang từng bước khẳng định vai trò của công tác “hậu thanh tra”.

Khi những “điểm nghẽn” dần được bóc tách, khi “sức ỳ” bám rễ bị xóa bỏ bởi sự rành mạch của dữ liệu và sự quyết liệt của việc kiểm tra thực tế, các kết luận thanh tra sẽ thực sự trở thành những “chế tài thép”. Nỗ lực này không chỉ nhằm bảo vệ sự nghiêm minh của pháp luật, mà còn là “chìa khóa” khơi thông những nguồn lực đang say ngủ, mở đường cho những "nhịp đập" kinh tế phát triển bứt phá.