Tập thể Cục XIV luôn duy trì sự đoàn kết, thống nhất cao, đáp ứng yêu cầu, nhiệm vụ trong giai đoạn mới. Ảnh: TH

Nhận diện thách thức từ thực tiễn

Triển khai Nghị định số 109/2025/NĐ-CP của Chính phủ và Quyết định số 223/QĐ-TTCP của Tổng Thanh tra Chính phủ, Cục XIV được thành lập mới và bắt đầu vận hành từ ngày 1/6/2025.

Là một phần của Đề án sáp nhập các cơ quan thanh tra, đơn vị đã tiếp nhận toàn bộ nhiệm vụ, hồ sơ tài liệu, phần chức năng nhiệm vụ được tách ra từ Cục Giám sát, Thẩm định và Xử lý sau thanh tra (Cục V cũ), đảm bảo công việc được duy trì liên tục, xuyên suốt.

Dù phải đối diện với nhiều biến động về tổ chức trong năm 2025, nhưng nhờ sự quan tâm chỉ đạo thường xuyên của lãnh đạo Thanh tra Chính phủ cùng nề nếp kỷ cương nội bộ, tập thể Cục XIV luôn duy trì sự đoàn kết, thống nhất cao để từng bước vượt qua giai đoạn chuyển giao.

Bên cạnh những thuận lợi từ bộ máy mới, Cục XIV đang phải giải quyết những “bài toán khó” mang tính đặc thù. Do phần lớn nhân sự mới được điều chuyển từ cơ quan thanh tra các bộ, đội ngũ cán bộ cần thời gian để làm quen và tiếp cận công tác theo dõi, đôn đốc và xử lý sau thanh tra đối với các kết luận của Thanh tra Chính phủ ban hành.

Khác với các đoàn thanh tra trực tiếp, Cục XIV không tham gia vào quá trình thanh tra từ đầu. Điều này tạo ra rào cản không nhỏ khi các cán bộ phải mất nhiều thời gian nghiên cứu hồ sơ để nắm bắt nội dung trước khi tiến hành đôn đốc, kiểm tra.

Bên cạnh đó, công tác phối hợp xử lý cán bộ, đảng viên vi phạm sau thanh tra vẫn còn tồn tại, vướng mắc. Thực tế cho thấy, một số kết luận thanh tra còn có nội dung kiến nghị chưa rõ ràng hoặc tính khả thi thấp, cộng thêm nhiều sai phạm khó khắc phục, khiến đối tượng thanh tra không thể thực hiện và phải kiến nghị Thủ tướng Chính phủ, Thanh tra Chính phủ xem xét tháo gỡ.

Điều này dẫn đến việc, quá trình theo dõi, đôn đốc xử lý bị kéo dài, do phải tham vấn ý kiến của nhiều bộ, ngành và đơn vị chuyên môn, tiêu tốn đáng kể thời gian nghiên cứu hồ sơ và soạn thảo các văn bản trả lời.

Đề xuất “phân luồng” và hoàn thiện thể chế

Trước những yêu cầu đặt ra cho năm công tác 2026, Cục XIV đã đưa ra nhiều kiến nghị quan trọng nhằm tháo gỡ nút thắt về thể chế và quy trình.

Vấn đề cấp thiết hàng đầu là cần sớm ban hành thông tư quy định về trình tự, hình thức, nội dung và biểu mẫu trong hoạt động theo dõi, đôn đốc, kiểm tra việc thực hiện kết luận thanh tra. Việc áp dụng các quy định cũ như hiện nay đang dẫn đến sự lúng túng trong quy trình và thiếu tính thống nhất giữa các đơn vị.

Song song với đó là việc tiếp tục triển khai hiệu quả Luật Thanh tra năm 2025 cùng các văn bản hướng dẫn thi hành. Đồng thời, tăng cường công tác kiểm tra, giám sát nội bộ và xử lý nghiêm các trường hợp vi phạm.

Đáng chú ý, để giải quyết bài toán tồn đọng, Cục XIV đề xuất một cơ chế linh hoạt hơn để giảm tải áp lực. Cụ thể, đối với các kết luận mà đối tượng thanh tra đã thực hiện xong các nội dung trọng yếu như kiểm điểm trách nhiệm, xử lý kinh tế hay thu hồi tài sản, nhưng vẫn còn tồn đọng một số kiến nghị về chấn chỉnh công tác quản lý, Cục kiến nghị giao trách nhiệm trực tiếp cho địa phương, bộ ngành hoặc đối tượng thanh tra tiếp tục thực hiện.

Theo hướng này, Thanh tra Chính phủ sẽ không cần tiếp tục theo dõi, đôn đốc báo cáo Thủ tướng đối với nhóm vụ việc đã được phân cấp. Giải pháp này được kỳ vọng sẽ giúp giảm tải đáng kể khối lượng hồ sơ tồn đọng kéo dài, cho phép Thanh tra Chính phủ tập trung nguồn lực vào việc theo dõi, xử lý các vụ việc lớn và phức tạp hơn.

Bên cạnh cải cách thể chế, Cục cũng nhấn mạnh tầm quan trọng của việc ứng dụng công nghệ thông tin. Đơn vị kiến nghị cấp trên chỉ đạo nghiên cứu, xây dựng hệ thống thông tin dữ liệu phục vụ cho công tác theo dõi, đôn đốc và xử lý sau thanh tra.

Việc số hóa công tác quản lý lưu trữ kết luận thanh tra, kết hợp với đổi mới phương thức chỉ đạo qua các cuộc họp trực tuyến, họp chuyên đề sẽ là chìa khóa để đẩy nhanh tiến độ xử lý các vướng mắc hiện nay.

Ngoài ra, Cục XIV cũng kiến nghị, đề xuất chỉ đạo cụ thể về phương án, giải pháp xử lý sau thanh tra đối với những kiến nghị mà các cơ quan, đơn vị gặp khó khăn trong quá trình thực hiện, đảm bảo mọi hoạt động đều tuân thủ đúng thời hạn và quy định pháp luật…

Thực tế cho thấy, Cục XIV đang nỗ lực chuyển mình để đáp ứng yêu cầu ngày càng cao của công tác quản lý Nhà nước. Việc hiện thực hóa các kiến nghị về hoàn thiện thể chế, ứng dụng công nghệ không chỉ là chìa khóa giải quyết bài toán tồn đọng mà còn tạo nền tảng vững chắc để hoạt động giám sát, xử lý sau thanh tra đi vào nề nếp, thực chất và hiệu quả hơn trong giai đoạn tới.