Sẽ có Nghị định thay thế Nghị định 64/2014/NĐ-CP

Luật số 136/2025/QH15 ngày 10/12/2025 sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Tiếp công dân, Luật Khiếu nại, Luật Tố cáo sẽ chính thức có hiệu lực từ ngày 1/7/2026. Nhằm cụ thể hóa các luật sửa đổi, theo hướng hoàn thiện hành lang pháp lý, bảo đảm khả thi, phục vụ tốt hơn công tác giải quyết khiếu nại, tố cáo và tiếp công dân, Thanh tra Chính phủ đang khẩn trương xây dựng các dự thảo Nghị định quy định chi tiết và hướng dẫn thi hành. Khác với 2 dự thảo nghị định về khiếu nại, tố cáo được sửa đổi, bổ sung trên cơ sở Nghị định số 124/2020/NĐ-CP và Nghị định số 34/2019/NĐ-CP, dự thảo Nghị định quy định chi tiết và hướng dẫn thi hành Luật Tiếp công dân được xây dựng nhằm thay thế Nghị định 64/2014/NĐ-CP với nhiều quy định mới.

Hiện nay, dự thảo Nghị định đang dự kiến xây dựng với 9 chương, 43 điều. Trong đó, so với Nghị định 64/2014/NĐ-CP, dự thảo Nghị định bổ sung 3 chương mới: 4, 5, 6 trên cơ sở kế thừa các quy định của Thông tư 04/2021/TT-TTCP và những điểm mới của Luật Tiếp công dân sửa đổi; đồng thời lược bỏ những quy định ko còn phù hợp với chính quyền 2 cấp.

Đặc biệt, đây là lần đầu tiên một văn bản quy phạm pháp luật quy định đầy đủ về tiếp công dân trực tuyến, làm rõ chức năng của Ban Tiếp công dân, bổ sung quy định về thẩm quyền cho cấp xã, chuẩn hóa quy trình xử lý đơn thư trên hệ thống dữ liệu và quy định các trường hợp từ chối tiếp công dân để bảo đảm an ninh chính trị, trật tự an toàn xã hội.

Bên cạnh đó, theo đơn vị soạn thảo, dự kiến ban hành kèm theo Nghị định mới sẽ là phụ lục bao gồm các mẫu văn bản phục vụ công tác tiếp dân như: Mẫu Thông báo về việc từ chối tiếp công dân; mẫu Giấy biên nhận thông tin, tài liệu; mẫu Sổ tiếp công dân…

Đồ hoạ: Dương Anh

Lần đầu tiên xác lập khung pháp lý cho hình thức tiếp công dân trực tuyến

Dự thảo Nghị định quy định chi tiết và hướng dẫn thi hành Luật Tiếp công dân được xây dựng theo hướng cụ thể hóa quy trình, nâng cao trách nhiệm người đứng đầu và đẩy mạnh chuyển đổi số trong tiếp công dân.

Theo đó, dự thảo tập trung làm rõ phạm vi điều chỉnh, đối tượng áp dụng, đồng thời cụ thể hóa nhiều nội dung mới nhằm nâng cao hiệu quả công tác tiếp công dân trong tình hình hiện nay.

Đáng chú ý, Chương IV quy định chặt chẽ quy trình tiếp nhận, xác định nhân thân của người khiếu nại, tố cáo, kiến nghị, phản ánh, tính hợp pháp của người đại diện, cũng như việc phân loại, xử lý khiếu nại, tố cáo, kiến nghị, phản ánh, bảo đảm đúng thẩm quyền, đúng trình tự và tăng tính minh bạch trong xử lý đơn thư.

Chương V lần đầu tiên thiết lập khung pháp lý tương đối toàn diện cho hoạt động tiếp công dân trực tuyến, từ nguyên tắc, điều kiện kỹ thuật, thành phần tham gia đến quy trình tổ chức và lưu trữ dữ liệu, qua đó đáp ứng yêu cầu chuyển đổi số và xử lý hiệu quả các vụ việc phức tạp, đông người, vượt cấp.

Trong khi đó, Chương VI nhấn mạnh trách nhiệm trực tiếp của người đứng đầu cơ quan, đơn vị trong việc tiếp công dân, yêu cầu không chỉ thực hiện định kỳ mà còn phải chủ động tiếp đột xuất đối với các vụ việc phức tạp, đồng thời gắn trách nhiệm chỉ đạo, theo dõi, đôn đốc giải quyết sau tiếp công dân.

Có thể nói, về tổng thể, dự thảo thể hiện rõ định hướng nâng cao trách nhiệm, kỷ cương hành chính và ứng dụng công nghệ trong công tác tiếp công dân, góp phần hạn chế khiếu kiện kéo dài, vượt cấp.

Đồ hoạ: Dương Anh

Bước đầu sẽ tháo gỡ vướng mắc cho địa phương

Đánh giá về dự thảo Nghị định, ông Nguyễn Huy Hoàng, Phó Hiệu trưởng Trường Cán bộ Thanh tra cho rằng, văn bản đã được nghiên cứu, chuẩn bị công phu, bám sát thực tiễn và bước đầu tháo gỡ nhiều vướng mắc mà các địa phương đang gặp phải.

Theo ông, một trong những điểm đáng chú ý là dự thảo đã nhìn thẳng vào những bất cập trong công tác tiếp công dân ở cấp xã. Thời gian qua, không ít nơi còn lúng túng trong việc xác định trách nhiệm tham mưu của Văn phòng HĐND và UBND, dẫn đến tình trạng đùn đẩy, né tránh công việc. Bên cạnh đó, nhận thức về nội hàm “tiếp công dân” cũng chưa thống nhất, nhiều nơi mới dừng lại ở việc tiếp nhận thông tin, chưa thực hiện đầy đủ chức năng hướng dẫn, xử lý.

Ngoài ra, các chế độ, chính sách đối với cán bộ làm công tác tiếp công dân vẫn còn những điểm chưa phù hợp với yêu cầu thực tiễn. Dự thảo Nghị định đã bước đầu tháo gỡ những khó khăn này trên cơ sở bám sát thực tiễn.

Tuy nhiên, theo ông Hoàng, cần làm rõ hơn quy định về từ chối tiếp công dân. Bởi thực tế phát sinh trường hợp công dân đã được tiếp, giải thích, hướng dẫn đúng quy định nhưng vẫn cố tình đeo bám trụ sở, tiếp tục kiến nghị, phản ánh.

Ông Hoàng cũng nhấn mạnh, cần quy định cụ thể tiêu chí thế nào là “đã được giải quyết, hướng dẫn thấu đáo” để làm căn cứ pháp lý cho việc từ chối tiếp, tránh phát sinh khiếu kiện phức tạp.

Hiện nay, dự thảo Nghị định vẫn đang tiếp tục được nghiên cứu, hoàn thiện trên cơ sở tiếp thu ý kiến góp ý của các cơ quan, đơn vị và địa phương, trước khi trình cấp có thẩm quyền xem xét, ban hành.