Tỉnh Khánh Hoà quyết tâm kiểm soát nạn đầu cơ, găm hàng VLXD. Ảnh: UBND tỉnh

Giá VLXD tăng bất thường: Áp lực lớn với đầu tư công và nhà ở xã hội

Chỉ đạo của UBND tỉnh Khánh Hòa cho thấy tình trạng khan hiếm cục bộ đất san lấp, cát xây dựng trên địa bàn vẫn tiếp tục diễn biến phức tạp. Giá VLXD tăng bất thường đang tác động trực tiếp đến chi phí đầu tư, tiến độ thi công công trình, đặc biệt là các dự án đầu tư công trọng điểm.

Trong bối cảnh Khánh Hòa đang đồng thời triển khai nhiều dự án giao thông, chỉnh trang đô thị, hạ tầng kỹ thuật, giải ngân đầu tư công và phát triển nhà ở xã hội (NOXH), biến động giá vật liệu trở thành áp lực đáng kể đối với cả chủ đầu tư lẫn cơ quan quản lý.

Khi giá đất san lấp, cát xây dựng và các loại vật liệu đầu vào tăng nhanh, nguy cơ đội chi phí đầu tư là điều khó tránh khỏi. Điều này không chỉ ảnh hưởng đến việc lập, điều chỉnh dự toán mà còn có thể kéo theo chậm tiến độ thi công nếu nguồn cung thiếu ổn định.

Đáng chú ý, áp lực này đang xuất hiện rõ trong lĩnh vực NOXH. Theo các báo cáo tiến độ dự án trước đó, nhiều dự án NOXH trên địa bàn tỉnh đã phản ánh khó khăn liên quan đến giá vật liệu tăng, thiếu nguồn cung, thiếu lao động và chậm hạ tầng kết nối. Trong khi đó, Khánh Hòa đang được giao hoàn thành 3.200 căn NOXH trong năm 2026, khiến bài toán VLXD trở nên nhạy cảm hơn.

Giá VLXD khan hiếm sẽ tăng áp lực lên kế hoạch triển khai 3.200 căn NOXH tại Khánh Hoà. Ảnh: MN

Khánh Hòa bắt đầu “siết” dấu hiệu đầu cơ, nâng giá và thất thu thuế

Điểm đáng chú ý trong chỉ đạo lần này, UBND tỉnh đã trực tiếp yêu cầu kiểm tra, làm rõ nhiều dấu hiệu bất thường trên thị trường VLXD.

Trong đó có các hành vi như nâng giá bán bất hợp lý, găm hàng, bán không đúng giá kê khai, thông đồng nâng giá, thao túng thị trường VLXD.

Theo UBND tỉnh, qua theo dõi đã xuất hiện tình trạng một số tổ chức, cá nhân được cấp phép khai thác khoáng sản lợi dụng nhu cầu tăng cao để nâng giá bán, xuất hóa đơn không đúng giá trị giao dịch thực tế nhằm trục lợi, gây thất thu ngân sách Nhà nước và làm sai lệch cơ sở xác định giá vật liệu phục vụ quản lý chi phí đầu tư xây dựng.

Từ đó, Thuế tỉnh được giao chủ trì kiểm tra việc chấp hành pháp luật thuế đối với các tổ chức, cá nhân khai thác, kinh doanh khoáng sản làm VLXD; tập trung rà soát dấu hiệu bán giá cao nhưng xuất hóa đơn thấp hơn thực tế nhằm trốn thuế. Trường hợp có dấu hiệu vi phạm hình sự sẽ chuyển cơ quan công an xử lý theo quy định.

Cùng với đó, Sở Xây dựng được giao rà soát toàn bộ dữ liệu phục vụ công bố giá VLXD; đối chiếu giá bán thực tế tại mỏ, tại bãi tập kết với giá kê khai và giá công bố. Nếu phát hiện giá công bố không sát thực tế, bị thao túng hoặc thiếu cơ sở thì phải kịp thời điều chỉnh, cập nhật.

Đây không còn là hoạt động kiểm tra riêng lẻ mà là cuộc rà soát liên ngành quy mô lớn, với sự tham gia của Sở Xây dựng, Thuế tỉnh, Công an tỉnh, Sở Nông nghiệp và Môi trường, Ban Quản lý dự án đầu tư xây dựng và UBND các xã, phường. Điều này cho thấy Khánh Hòa đang coi biến động VLXD là vấn đề cần kiểm soát đồng bộ để bảo vệ thị trường xây dựng và tiến độ các dự án trọng điểm.

Tình trạng đầu cơ, khan hiếm VLXD giả tạo kéo dài làm méo mó thị trường xây dựng, ảnh hưởng đến môi trường đầu tư. Ảnh: MN

Không chỉ là giá vật liệu, mà là an ninh chuỗi cung ứng xây dựng

Nếu tình trạng đầu cơ, nâng giá hoặc khan hiếm giả tạo kéo dài, hệ lụy không chỉ dừng ở việc tăng chi phí vật liệu, mà còn có thể làm méo mó thị trường xây dựng, ảnh hưởng đến môi trường đầu tư và hiệu quả sử dụng ngân sách.

Vì vậy, chỉ đạo lần này cũng cho thấy Khánh Hòa đang chuyển từ tư duy quản lý khoáng sản đơn thuần sang kiểm soát toàn bộ chuỗi cung ứng VLXD.

Theo đó, Sở Nông nghiệp và Môi trường được giao rà soát công suất khai thác thực tế, trữ lượng còn lại và khả năng cung ứng vật liệu cho các dự án trên địa bàn tỉnh; đồng thời kiểm tra, xử lý nghiêm trường hợp lợi dụng nhu cầu tăng cao để đầu cơ, hạn chế bán hàng hoặc gây khan hiếm giả tạo.

Trường hợp phát hiện vi phạm nghiêm trọng, cơ quan chức năng có thể tham mưu UBND tỉnh xem xét tạm dừng, chấm dứt hoạt động hoặc thu hồi giấy phép khai thác theo quy định pháp luật.

Song song với đó, các Ban Quản lý dự án đầu tư xây dựng và chủ đầu tư được yêu cầu chủ động rà soát, cập nhật giá vật liệu thực tế khi lập, điều chỉnh dự toán; kịp thời phản ánh các trường hợp bất thường về giá và nguồn cung để kiểm tra, xử lý. Chỉ đạo của lãnh đạo tỉnh cũng nhấn mạnh yêu cầu không để xảy ra tình trạng lập dự toán thiếu cơ sở thực tế, gây thất thoát, lãng phí ngân sách Nhà nước.

Từ đầu tư công, hạ tầng đô thị đến NOXH, mọi biến động của thị trường VLXD hiện đều tác động trực tiếp tới tiến độ và chi phí thực hiện dự án. Vì vậy, việc tỉnh đồng loạt siết kiểm tra đầu cơ, nâng giá và thất thu thuế không chỉ nhằm ổn định thị trường, mà còn là nỗ lực giữ nhịp cho các công trình đang được kỳ vọng tạo động lực phát triển địa phương trong giai đoạn tăng tốc đầu tư hiện nay.