Cơ sở nhà đất chờ sắp sếp tại Khánh Hoà. Ảnh: Minh Nghĩa

Hơn 2.400 cơ sở nhà, đất được rà soát sau sắp xếp

Sau khi thực hiện mô hình chính quyền địa phương 2 cấp và UBND tỉnh ban hành quyết định giao tài sản cho các địa phương quản lý, UBND tỉnh Khánh Hòa đã giao Sở Tài chính chủ trì, phối hợp với các cơ quan, đơn vị, địa phương rà soát, tham mưu phương án sắp xếp lại, xử lý cơ sở nhà, đất trên toàn tỉnh.

Theo báo cáo cuối năm 2025, tổng số cơ sở nhà, đất đề nghị sắp xếp là 2.458 cơ sở, gồm 698 cơ sở của các cơ quan, đơn vị và 1.760 cơ sở thuộc xã, phường. Trong đó, 2.099 cơ sở được đề xuất giữ lại tiếp tục sử dụng theo quy định tại Điều 10 Nghị định số 03/2025/NĐ-CP; 101 cơ sở thực hiện điều chuyển; 266 cơ sở chuyển giao về địa phương quản lý, xử lý.

Dữ liệu cập nhật gần đây từ Sở Tài chính cho thấy quy mô rà soát tăng lên 2.473 cơ sở. Trong số này có 2.094 cơ sở tiếp tục sử dụng; 379 cơ sở không còn nhu cầu hoặc sử dụng kém hiệu quả; 343 cơ sở đã được bàn giao về địa phương quản lý.

Những con số trên cho thấy đây không còn là hoạt động kiểm kê hành chính đơn thuần mà là một cuộc rà soát quy mô lớn đối với quỹ tài sản công sau sắp xếp bộ máy. Với hàng trăm cơ sở dôi dư, nếu chậm xử lý, nhiều công trình có thể xuống cấp, phát sinh chi phí quản lý, bảo trì, đồng thời tạo áp lực lớn lên địa phương trong khai thác và sử dụng hiệu quả nguồn lực công.

Trong bối cảnh Khánh Hòa đang thúc đẩy mục tiêu tăng trưởng cao, đẩy mạnh đầu tư hạ tầng, đô thị hóa và phát triển dịch vụ, bài toán tài sản công vì thế không chỉ dừng ở việc “có bao nhiêu cơ sở dôi dư”, mà còn là làm sao để quỹ tài sản này không trở thành nguồn lực “ngủ quên”.

Khu đất 32 Trần Phú - cơ sở cũ của Trường Cao đẳng nghề Nha trang bị bỏ hoang gần 10 năm. Ảnh: VT

Từ trụ sở dôi dư đến nguồn lực phục vụ cộng đồng

Điểm đáng chú ý trong hướng xử lý của Khánh Hòa là không xem tài sản công dôi dư đơn thuần là phần “thừa ra” sau sắp xếp, mà đặt trong bài toán tái sử dụng và chuyển đổi công năng phục vụ phát triển.

Theo phương án được địa phương xây dựng, các cơ sở nhà, đất dôi dư sẽ được ưu tiên chuyển giao cho UBND xã, phường quản lý để sử dụng làm thiết chế văn hóa, cơ sở y tế, giáo dục hoặc công trình phục vụ cộng đồng. Đây được xem là hướng xử lý phù hợp trong bối cảnh nhiều địa phương cấp cơ sở sau sắp xếp đang thiếu không gian cho hoạt động dân sinh.

Ngoài ra, một phần tài sản được định hướng chuyển giao cho Trung tâm Quản lý Nhà và chung cư thuộc Sở Xây dựng quản lý, khai thác theo quy định; hoặc chuyển giao cho Trung tâm Phát triển quỹ đất tỉnh quản lý, khai thác theo Luật Đất đai.

Đáng chú ý, trong số 379 cơ sở không còn nhu cầu hoặc sử dụng kém hiệu quả, nhiều tài sản nằm ở vị trí thuận lợi, có thể khai thác phục vụ phát triển kinh tế - xã hội nếu được xử lý phù hợp. Điều này cho thấy giá trị của tài sản công không chỉ nằm ở diện tích đất hay công trình hiện hữu, mà còn ở khả năng được đưa trở lại phục vụ nhu cầu phát triển thực tế của địa phương.

Từ góc độ quản trị, việc xử lý hiệu quả tài sản công dôi dư có thể giúp địa phương giảm tình trạng đất bỏ hoang, hạn chế lãng phí, đồng thời tạo thêm nguồn lực phục vụ dân sinh và phát triển đô thị. Ngược lại, nếu chậm triển khai hoặc thiếu cơ chế khai thác phù hợp, nhiều cơ sở có nguy cơ tiếp tục bị bỏ trống kéo dài.

Thực tế tại nhiều địa phương cho thấy, không ít trụ sở sau sắp xếp từng rơi vào tình trạng “đóng cửa chờ xử lý”, trong khi nhu cầu về không gian sinh hoạt cộng đồng, y tế cơ sở, giáo dục hay quỹ đất công phục vụ phát triển vẫn còn rất lớn. Đây cũng là lý do Khánh Hòa đang lựa chọn hướng tiếp cận thiên về tái sử dụng thay vì chỉ thu hồi hành chính.

Toàn cảnh buổi công bố Quyết định thanh tra cơ sở nhà đất dôi dư và Dự án khu du lịch, giải trí Sông Lô tại Khánh Hoà. Ảnh: LP

Thanh tra vào cuộc: Sắp xếp phải đi cùng hiệu quả sử dụng

Diễn biến đáng chú ý gần đây là Thanh tra Chính phủ đã công bố quyết định thanh tra việc quản lý, sử dụng cơ sở nhà, đất dôi dư sau sắp xếp tại Khánh Hòa, thời kỳ thanh tra từ ngày 1/3/2025 đến ngày 30/4/2026.

Theo thông tin công bố, cuộc thanh tra nhằm đánh giá thực trạng quản lý, sử dụng tài sản công; xác định khó khăn, vướng mắc trong quá trình xử lý; đồng thời kiến nghị giải pháp khai thác hiệu quả, phòng ngừa thất thoát, lãng phí.

Điều này cho thấy việc xử lý tài sản công hiện không chỉ dừng ở yêu cầu sắp xếp về mặt hành chính, mà đang được đặt trong yêu cầu cao hơn về hiệu quả sử dụng và trách nhiệm quản trị.

Thực tế, quá trình xử lý cơ sở nhà, đất dôi dư thường phát sinh nhiều khó khăn liên quan đến quy hoạch, thủ tục đất đai, chuyển đổi công năng, kinh phí sửa chữa hoặc nhu cầu sử dụng thực tế tại địa phương. Một số cơ sở dù đã bàn giao nhưng việc đưa vào khai thác vẫn cần thêm thời gian hoàn thiện hồ sơ pháp lý và phương án sử dụng.

Trong bối cảnh đó, cuộc thanh tra được kỳ vọng sẽ giúp nhận diện rõ hơn những điểm nghẽn trong quản lý tài sản công sau sắp xếp, đồng thời tạo cơ sở để địa phương hoàn thiện phương án xử lý theo hướng minh bạch, hiệu quả hơn.

Khánh Hòa hiện đang đứng trước cơ hội biến hàng trăm cơ sở nhà, đất dôi dư thành nguồn lực phát triển mới cho địa phương. Tuy nhiên, để những tài sản này thật sự phát huy giá trị, việc sắp xếp cần đi cùng khai thác hiệu quả, tránh để các công trình công tiếp tục rơi vào tình trạng “đóng cửa chờ xử lý” trong khi nhu cầu phục vụ cộng đồng vẫn hiện hữu từng ngày.