Chiều 20/5, Bộ Tư pháp họp Hội đồng thẩm định dự án Bộ luật Hàng hải và Đường thủy Việt Nam dưới sự chủ trì của Thứ trưởng Đặng Hoàng Oanh. Cùng dự có Thứ trưởng Bộ Xây dựng Nguyễn Xuân Sang.

Theo Bộ Xây dựng - cơ quan chủ trì soạn thảo, dự thảo Bộ luật Hàng hải và Đường thủy Việt Nam được xây dựng trên cơ sở hợp nhất Bộ luật Hàng hải Việt Nam năm 2015, Luật Giao thông đường thủy nội địa năm 2004 và các sửa đổi, bổ sung.

Theo đó, dự thảo Bộ luật đã sửa đổi toàn diện về phạm vi điều chỉnh và mô hình quản lý, phạm vi điều chỉnh và đối tượng áp dụng được sửa đổi theo hướng mở rộng và hợp nhất.

Toàn cảnh cuộc họp hội đồng thẩm định. Ảnh: Minh Nguyệt

So với các quy định trước đây vốn được thiết kế riêng cho từng lĩnh vực, dự thảo đã thiết lập các nguyên tắc chung như bảo đảm an toàn, an ninh, bảo vệ môi trường, phát triển bền vững, ứng dụng khoa học công nghệ, chuyển đổi số, đổi mới sáng tạo. Đây là nền tảng định hướng xuyên suốt trong toàn dự thảo.

Dự thảo Bộ luật bổ sung quy định về công tác hậu kiểm việc chấp hành pháp luật trong hoạt động hàng hải và đường thủy nội địa và xử lý vi phạm trong hoạt động hàng hải và đường thủy nội địa theo quy định. Qua đó, vừa tạo điều kiện thuận lợi cho tổ chức, cá nhân, vừa bảo đảm không làm giảm yêu cầu quản lý Nhà nước.

Đáng chú ý, lần đầu tiên dự thảo quy định cơ chế lựa chọn nhà đầu tư tổng thể đối với các dự án bến cảng lớn; bổ sung chế định về công nghiệp tàu thủy; quy định về công trình dầu khí, năng lượng tái tạo ngoài khơi; quản lý dữ liệu điện tử đối với thuyền viên và người điều khiển phương tiện; vận đơn điện tử, vận tải đa phương thức và vận tải hành khách công cộng bằng đường thủy.

Thứ trưởng Bộ Xây dựng Nguyễn Xuân Sang. Ảnh: Minh Nguyệt

Bên cạnh đó, dự thảo bổ sung các quy định về ứng phó thiên tai, sự cố tràn dầu, hậu kiểm việc chấp hành pháp luật; sửa đổi một số quy định liên quan trong Luật Bảo vệ môi trường, Luật Tài nguyên, môi trường biển và hải đảo và Luật Giá.

Về phân cấp, phân quyền, dự thảo mở rộng thẩm quyền cho địa phương trong quản lý hạ tầng, cảng bến, vận tải, phương tiện và bảo đảm an toàn giao thông đường thủy; phân định rõ trách nhiệm giữa trung ương và địa phương trong đăng ký tàu thuyền.

Theo cơ quan soạn thảo, dự thảo không phát sinh thủ tục hành chính mới, đồng thời bãi bỏ 54/157 thủ tục hiện hành, tạo cơ sở pháp lý cho điện tử hóa thủ tục và chỉ duy trì 2 ngành nghề kinh doanh có điều kiện trong lĩnh vực hàng hải, đường thủy nội địa.

Đại diện Bộ Công an (ảnh đứng) phát biểu góp ý tại buổi thẩm định. Ảnh: Minh Nguyệt

Góp ý tại buổi thẩm định, đại diện Bộ Công an đề nghị bổ sung quy định tại điểm a khoản 2 Điều 161 về an ninh cảng biển, cảng thủy nội địa. Cụ thể, tàu biển Việt Nam và tàu biển nước ngoài phải thực hiện thủ tục xin phép trước khi vào cảng biển Việt Nam, đồng thời khai báo rõ phạm vi hoạt động, hành trình, hàng hóa, thuyền viên, mục đích cập cảng và tuân thủ các tiêu chuẩn quốc tế về xả thải.

Ngoài ra, bổ sung, hoàn thiện Điều 161 theo hướng mở rộng phạm vi bảo đảm an ninh, không chỉ giới hạn ở an ninh vật lý mà bao gồm cả an ninh mạng, an ninh dữ liệu; phân cấp cảnh báo, diễn tập, chia sẻ thông tin, chỉ huy hiện trường và phối hợp giữa cảng vụ với công an, quốc phòng, biên phòng, cảnh sát biển, hải quan và chính quyền địa phương.

Các đại biểu tại cuộc họp thẩm định. Ảnh: Minh Nguyệt

Đại diện Bộ Quốc phòng kiến nghị giao Chính phủ quy định chi tiết cơ chế, chính sách đặc thù đối với tàu quân sự, tàu kiểm ngư và lực lượng thuyền viên nhằm đảm bảo các quy định vừa đáp ứng tiêu chuẩn kỹ thuật chung, vừa sát với thực tiễn hoạt động đặc thù của ngành. Đồng thời, cụ thể hóa vai trò, nhiệm vụ của lực lượng Bộ đội Biên phòng trong quản lý khu vực cảng biển.

Theo đại diện UBND Thành phố Hồ Chí Minh, trong trường hợp có nhu cầu hình thành tuyến đường thủy nội địa trên hồ thủy lợi, hồ điều tiết, hồ thủy điện phục vụ thủy lợi để phục vụ du lịch sẽ có sự chồng lấn về công tác quản lý Nhà nước giữa các cơ quan, đơn vị trong phạm vi quản lý mặt hồ, tuyến đường thủy nội địa. Đại diện UBND Thành phố Hồ Chí Minh đề nghị nghiên cứu phân định cụ thể về thẩm quyền quản lý vì ở địa phương có rất nhiều hồ phục vụ cho du lịch.

Phát biểu tại buổi thẩm định, Thứ trưởng Đặng Hoàng Oanh cho rằng dự thảo Bộ luật cần có tính linh hoạt để điều chỉnh các loại phương tiện mới như phương tiện tự hành, điều khiển từ xa hoặc sử dụng năng lượng sạch.

Thứ trưởng Bộ Tư pháp Đặng Hoàng Oanh phát biểu kết luận cuộc họp. Ảnh: Minh Nguyệt

Đặc biệt, khi hợp nhất hai lĩnh vực hàng hải và đường thủy nội địa, cơ quan soạn thảo cần phân định rõ các quy định chung và các nội dung đặc thù, tránh hợp nhất mang tính cơ học gây khó khăn trong quá trình áp dụng vào thực tế.

Bên cạnh đó, dù phạm vi áp dụng hiện tại được xác định chủ yếu tại Việt Nam, nhưng dự thảo vẫn có điều khoản áp dụng với tàu ở vùng biển quốc tế và quy định quyền tài phán quốc gia. Thứ trưởng đề nghị cân nhắc viết lại để đảm bảo tính chính xác về không gian pháp lý.

Ngoài ra, bà Đặng Hoàng Oanh đề nghị cơ quan soạn thảo tiếp tục rà soát các quy định về hạ tầng, đăng kiểm, bảo hiểm, tài sản thế chấp, thủ tục hành chính và xử lý tài sản chìm đắm chưa xác định được chủ sở hữu; bổ sung các quy định mang tính nguyên tắc về quyền và nghĩa vụ của các bên trong hợp đồng vận chuyển…