Thí sinh dự thi tốt nghiệp THPT. Ảnh: PV

Ngoại ngữ "trượt" tốp đầu

Theo số liệu thống kê vừa được Bộ Giáo dục và Đào tạo (GD&ĐT) công bố, bức tranh về Kỳ thi tốt nghiệp THPT 2026 đang hiện lên với những gam màu khác biệt so với các năm trước.

Trong tổng số hơn 1,2 triệu thí sinh dự thi cả nước, môn Ngoại ngữ (với đa số là tiếng Anh) ghi nhận 347.455 thí sinh đăng ký, đứng vị trí thứ 6 sau các môn Toán, Ngữ văn, Lịch sử, Địa lý, Vật lý. Con số này giảm hơn 17.000 trường hợp so với năm 2025, tương đương mức giảm 4,8%. 

Đáng chú ý, không chỉ số lượng đăng ký dự thi đi xuống, mà tỷ lệ thí sinh đề nghị miễn thi Ngoại ngữ cũng ghi nhận mức giảm mạnh. Chỉ có khoảng 0,66% (tương đương hơn 8.000 thí sinh) lựa chọn phương án này.

Đây là một thực tế trái ngược hoàn toàn với "cơn sốt" chứng chỉ quốc tế để quy đổi điểm số rầm rộ trong những năm trước đây. 

Lý giải về hiện tượng này, đại diện Bộ GD&ĐT cho rằng, xu hướng này đã được dự báo từ trước khi có sự điều chỉnh về quy chế tuyển sinh. Kể từ năm 2025, Ngoại ngữ đã chuyển từ môn thi bắt buộc sang môn thi tự chọn.

Đặc biệt, một thay đổi mang tính "bản lề" chính là việc chứng chỉ Ngoại ngữ như IELTS, TOEFL... nay chỉ còn giá trị để xét miễn thi tốt nghiệp, không còn được mặc định quy đổi thành điểm 10 trong tổ hợp xét tuyển đại học như giai đoạn trước. 

Chia sẻ về vấn đề này, hiệu trưởng một trường THPT ở Hà Nội nhận định: Việc bỏ quy định đổi 4.0 IELTS trở lên thành điểm 10 để xét tuyển đại học đã đưa môn Ngoại ngữ về đúng giá trị thật của nó.

Học sinh hiện nay rất thực tế, các em không còn chạy đua theo chứng chỉ chỉ để lấy một điểm số “ảo” nếu điều đó không giúp ích cho tổ hợp xét tuyển chính của mình.

Các chuyên gia giáo dục phân tích, nếu chọn miễn thi tốt nghiệp, công thức tính điểm của thí sinh chỉ còn 3 môn thay vì 4 môn. Điều này vô tình tạo ra áp lực lớn hơn lên các môn còn lại.

Do đó, đa số thí sinh có năng lực Ngoại ngữ tốt hiện nay vẫn chọn dự thi để lấy điểm số thực, dùng kết quả đó cạnh tranh trực tiếp trong các phương thức xét tuyển đại học.

Nắm chắc quy chế trước giờ "G"

Sự sụt giảm con số đăng ký môn Ngoại ngữ không đồng nghĩa với việc học sinh lơ là môn Ngoại ngữ. Ngược lại, điều này cho thấy sự phân hóa rõ nét trong định hướng nghề nghiệp. Học sinh không còn đăng ký theo phong trào hay để "giảm áp lực" một cách cảm tính như trước.

Em Nguyễn Phương Anh, học sinh lớp 12 Trường THPT Lê Quý Đôn (Hà Nội) chia sẻ: Em theo khối A00 (Toán, Lý, Hóa) nên năm nay em quyết định không đăng ký thi môn Tiếng Anh để dồn sức cho ba môn chủ lực.

Việc Ngoại ngữ trở thành môn tự chọn giúp em giảm bớt gánh nặng ôn tập dàn trải, có thêm thời gian luyện đề cho các môn thuộc khối A00.

Ở góc độ phụ huynh, chị Hoàng Lan (phường Cầu Giấy, Hà Nội) cho biết: Gia đình tôi ủng hộ việc con tập trung vào thế mạnh, thay vì ép con học thêm chứng chỉ tiếng Anh để lấy điểm 10 xét tuyển đại học mà thực tế sức học của con không tới, gia đình đầu tư cho con ôn luyện kỹ tổ hợp xét tuyển đại học.

“Sự thay đổi của Bộ GD&ĐT giúp phụ huynh chúng tôi bớt “chạy đua” để có được các loại chứng chỉ đắt đỏ vốn được xem là “tấm vé thông hành” để bước chân vào cổng trường đại học", chị Hoàng Lan chia sẻ.

Cô Nguyễn Thu Trang, giáo viên tiếng Anh lâu năm ở Hà Nội cho rằng, dù số lượng thí sinh đăng ký thi Ngoại ngữ giảm nhưng tính cạnh tranh của môn Ngoại ngữ năm nay vẫn rất cao, bởi những em đăng ký thi đa phần đều có năng lực tốt hoặc dùng Ngoại ngữ làm môn mũi nhọn trong tổ hợp xét tuyển đại học.

Như vậy, có thể thấy, sự sụt giảm số lượng thí sinh thi Ngoại ngữ năm 2026 không phải là một bước lùi, mà là dấu hiệu của một kỳ thi thực chất hơn. Khi điểm số không còn được "làm đẹp" bằng các quy đổi hành chính, năng lực thực sự của học sinh sẽ được tôn trọng. Do đó, Kỳ thi tốt nghiệp THPT 2026 hứa hẹn sẽ là một cuộc so tài công bằng hơn cho thí sinh.

Trong bối cảnh nhiều trường đại học vẫn duy trì phương thức xét tuyển dựa trên điểm thi tốt nghiệp, Bộ GD&ĐT khuyến cáo thí sinh cần có cái nhìn chiến lược. Thí sinh nên đầu tư đồng đều cho tổ hợp 3 môn mình đã chọn để tối ưu hóa cơ hội trúng tuyển.

Thời gian đếm ngược đến Kỳ thi tốt nghiệp THPT 2026 chỉ còn tính bằng tuần. Đây là giai đoạn "vàng" để sĩ tử hoàn thiện kỹ năng và củng cố tâm lý.

Theo đại diện Bộ GD&ĐT, thí sinh cần bám sát kế hoạch ôn tập, tham gia các đợt thi thử để nhận diện lỗ hổng kiến thức và rèn luyện tâm lý phòng thi.

Đặc biệt thí sinh cần phải đọc thật kỹ quy chế thi để tránh những sai sót không đáng có, nhất là về các quy định liên quan đến môn tự chọn và điều kiện miễn thi. 

Đại diện Bộ GD&ĐT nhấn mạnh, các em không nên quá lo lắng hay tự tạo áp lực. Hãy tự tin vào quá trình tích lũy kiến thức của mình. Việc chủ động sắp xếp thời gian ôn tập hợp lý, giữ gìn sức khỏe thể chất và tinh thần là yếu tố then chốt để đạt kết quả cao nhất.