Giáo viên các trường học ở Thanh Hóa tích cực dọn vệ sinh chuẩn bị đón chào các học sinh vào năm học mới. Ảnh: Kim Oanh

Không sắp xếp cơ học, lấy chất lượng giáo dục làm trung tâm

Việc tổ chức lại mạng lưới trường học đã được nhiều địa phương ở Thanh Hóa triển khai theo hướng phù hợp với mô hình chính quyền địa phương hai cấp, quy mô dân số, đặc điểm phân bố dân cư và yêu cầu phát triển kinh tế - xã hội. Đây cũng là hướng tiếp cận phù hợp với yêu cầu của ngành Giáo dục trong việc rà soát, sắp xếp mạng lưới cơ sở giáo dục, bảo đảm hoạt động hiệu lực, hiệu quả, không làm gián đoạn việc học tập.

Điểm đáng chú ý trong các phương án được xây dựng tại Thanh Hóa là giảm đầu mối quản lý nhưng không đồng nghĩa với việc đóng cửa, xóa bỏ hàng loạt cơ sở trường học. Thay vào đó, nhiều địa phương lựa chọn mô hình “một trường một cấp học, đa cơ sở”, sáp nhập các trường cùng cấp học thành một trường nhưng tiếp tục duy trì các cơ sở hiện hữu để tổ chức dạy học.

Tại xã Thiệu Hóa, tiêu chí quy mô tối thiểu được xác định ở mức 30 nhóm, lớp đối với trường mầm non, 40 lớp đối với trường tiểu học và 45 lớp đối với trường THCS.

Các trường học ở xã Nga Sơn tập trung dọn dẹp vệ sinh chuẩn bị cho năm học mới sau sắp xếp. Ảnh: Văn Thanh

Ông Đỗ Thành Đồng, Phó Chủ tịch UBND xã Thiệu Hóa nhấn mạnh, việc sắp xếp không được thực hiện theo hướng cơ học chỉ để giảm số lượng đầu mối. Mục tiêu quan trọng hơn là nâng cao chất lượng giáo dục, hiệu quả đầu tư và năng lực quản trị, đồng thời bảo đảm quyền học tập, tạo thuận lợi cho học sinh đến trường và không ảnh hưởng đến công tác phổ cập giáo dục.

Theo phương án, từ 18 cơ sở giáo dục hiện có tại xã Thiệu Hóa sẽ tổ chức thành 6 trường, gồm 2 trường mầm non, 2 trường tiểu học và 2 trường THCS. Số đầu mối giảm 12, tương đương 66,6%; giảm 17 cán bộ quản lý và tăng 17 giáo viên.

Đáng chú ý, 18 cơ sở giáo dục hiện có vẫn được giữ lại để tổ chức dạy học. Các trường mới sẽ được vận hành theo mô hình trường chính và các phân hiệu, đồng thời tiếp tục rà soát, ưu tiên đầu tư, sửa chữa, nâng cấp cơ sở vật chất.

Chẳng hạn, ba trường mầm non Vạn Hà, Thiệu Phúc và Thiệu Nguyên được sắp xếp thành Trường Mầm non Vạn Hà, với cơ sở chính tại Vạn Hà và hai phân hiệu tại Thiệu Phúc, Thiệu Nguyên. Sau sắp xếp, trường có 38 lớp, 1.078 học sinh và 82 cán bộ, giáo viên, nhân viên.

Tương tự, ba trường tiểu học Vạn Hà, Thiệu Phúc, Thiệu Nguyên thành Trường Tiểu học Vạn Hà với 61 lớp, 2.043 học sinh; ba trường THCS cùng địa bàn thành Trường THCS Vạn Hà với 44 lớp, 1.845 học sinh.

Ở phía còn lại của xã, Trường Tiểu học Thiệu Phú, Thiệu Long và Thiệu Công được tổ chức thành Trường Tiểu học Thiệu Hóa; Trường THCS Thiệu Phú, Thiệu Long và Thiệu Công thành Trường THCS Thiệu Hóa.

Cách làm này cho thấy bài toán đặt ra không đơn thuần là “giảm bao nhiêu trường”, mà quan trọng hơn là sau khi giảm đầu mối, hệ thống trường học vận hành như thế nào và chất lượng giáo dục có được nâng lên hay không.

Từ 22 trường còn 5, tinh gọn nhưng giữ trường gần học sinh

Câu chuyện tại phường Đông Quang và xã Nga Sơn cho thấy quy mô sắp xếp còn mạnh hơn. Tại phường Đông Quang, số trường mầm non, phổ thông công lập dự kiến giảm từ 20 xuống còn 5 trường. Các trường được tổ chức lại theo từng nhóm địa bàn, đồng thời giữ các cơ sở hiện có làm điểm trường.

Học sinh các trường ở xã Nga Sơn dọn dẹp vệ sinh để chuẩn bị bước vào năm học mới. Ảnh: Văn Thanh

Bà Nguyễn Thị Thu Huyền, Phó Chủ tịch UBND phường Đông Quang, Việc sắp xếp được xây dựng theo hướng tổ chức lại mạng lưới trường lớp, sử dụng hiệu quả hơn cơ sở vật chất và đội ngũ cán bộ, giáo viên, qua đó tạo điều kiện nâng cao chất lượng quản lý, giáo dục trong giai đoạn mới.

Theo phương án đã sắp xếp, 4 trường mầm non Quảng Thắng, An Hưng, Đông Vinh và Đông Quang được tổ chức thành Trường Mầm non Quang Vinh; 4 trường mầm non Đông Nam, Đông Phú, Đông Văn và Đông Yên thành Trường Mầm non Hoàng Nghiêu.

Ở cấp tiểu học, 4 trường Quảng Thắng, Đông Hưng, Đông Quang và Đông Văn được sắp xếp thành Trường Tiểu học Đông Quang. Ở cấp THCS, 4 trường Quảng Thắng, An Hoạch, Đông Quang và Đông Văn thành Trường THCS Lê Hữu Trác.

Đáng chú ý, các trường liên cấp cũng được tổ chức lại thành Trường TH&THCS Nguyễn Nhữ Soạn trên cơ sở 4 trường TH&THCS Đông Phú, Đông Yên, Đông Nam và Đông Vinh.

Điểm chung trong các phương án này là trụ sở chính được xác định nhưng các điểm trường vẫn được duy trì, giúp học sinh tiếp tục học tập tại địa bàn quen thuộc, hạn chế xáo trộn đời sống gia đình và hoạt động dạy học.

Giáo viên ở phường Đông Quang đang dọn dẹp vệ sinh để chuẩn bị đón các học sinh vào năm học mới. Ảnh: Kim Oanh

Tại xã Nga Sơn, quy mô sắp xếp còn thể hiện rõ hơn. Theo sắp xếp, toàn bộ hệ thống trường công lập giảm từ 22 xuống còn 5 trường, tương đương giảm 77,3% số đầu mối. Trong đó, 8 trường mầm non tổ chức thành 2 trường; 7 trường tiểu học thành 2 trường; 7 trường THCS thành 1 trường THCS Nga Sơn.

Ông Phạm Văn Úy, Trưởng phòng Văn hóa - Xã hội xã Nga Sơn, cho biết phương án được tổ chức theo mô hình một trường nhiều cơ sở, trong đó học sinh sau sắp xếp vẫn tiếp tục học tại các địa điểm cũ. Cách làm này nhằm hạn chế tối đa tác động đến việc học tập, sinh hoạt của học sinh, đồng thời tạo điều kiện để địa phương tổ chức lại bộ máy quản lý trường học theo hướng tinh gọn.

Nhìn từ ba địa bàn, có thể thấy một hướng đi đang được Thanh Hóa lựa chọn khá rõ: Tinh gọn đầu mối quản lý nhưng không tinh giản cơ học mạng lưới phục vụ học sinh.

Đây cũng là yêu cầu đặt ra trong quá trình tổ chức bộ máy theo mô hình chính quyền địa phương hai cấp: quản trị phải hiệu quả hơn nhưng các dịch vụ thiết yếu, trong đó có giáo dục, phải được bảo đảm liên tục và thuận lợi cho người dân. Bộ GD&ĐT hiện cũng yêu cầu việc rà soát, sắp xếp mạng lưới cơ sở giáo dục phải phù hợp với đặc thù đơn vị hành chính mới, bảo đảm hoạt động thông suốt, hiệu lực, hiệu quả.

Bài 2: Giữ điểm trường, lo đủ giáo viên