Chánh án TAND Tối cao Nguyễn Hòa Bình. Ảnh: HG

Bình yên cho số đông, chứ không phải số ít tội phạm

ĐB Nguyễn Thị Phúc (Bình Thuận) nêu quan điểm, nên chọn phương án 1.

Theo ĐB, hành vi cố ý gây thương tích hoặc gây tổn hại cho sức khỏe của người khác, nhất là, tình trạng bạo lực học đường, hiếp dâm và bắt cóc nhằm chiếm đoạt tài sản do người chưa thành niên thực hiện có chiều hướng ra tăng.

Nhiều vụ xảy ra với tính chất phức tạp, mức độ vô cùng nghiêm trọng ảnh hưởng trực tiếp và lâu dài cho sức khỏe của người bị hại.

“Xử lý nghiêm mới có tác dụng giáo dục, cải tạo người phạm tội và bảo đảm tính phòng ngừa, ngăn chặn tội phạm một cách hiệu quả và chắc chắn hơn”, bà Phúc nhắc lại câu nói của ông, bà ta "thương thì cho roi cho vọt, ghét cho ngọt cho bùi".

Đồng tình, ĐB Nguyễn Ngọc Phương (Quảng Bình) nói, tuổi từ đủ 14 đến 16 phạm tội là cá biệt nhưng lại gây bất an cho số đông, luôn tạo cho mọi người cảm giác lo âu, sợ hãi, vì thế luật phải bảo vệ cho số đông.

ĐBQH Nguyễn Ngọc Phương. Ảnh: HG

“Luật xử nghiêm đối tượng này chính là xử một người nhưng cứu muôn người. Đó chính là nhân văn. Trường hợp không đến mức nghiêm trọng hoặc ít nghiêm trọng thì có căn cứ tình tiết giảm nhẹ, đấy là đạo đức pháp luật”, ông Phương nhấn mạnh.

Kết quả phiếu thăm dò ý kiến ĐBQH tại Kỳ họp thứ 2, có 266/397 ĐBQH tán thành quy định này của BLHS năm 2015.

Theo đó, người từ đủ 14 tuổi đến dưới 16 tuổi phải chịu trách nhiệm hình sự trong trường hợp phạm tội thuộc loại tội ít nghiêm trọng hoặc tội nghiêm trọng về tội cố ý gây thương tích hoặc gây tổn hại cho sức khỏe của người khác, tội hiếp dâm và tội bắt cóc để đáp ứng yêu cầu đấu tranh phòng, chống các loại tội phạm này đang có xu hướng diễn biến phức tạp trong thời gian gần đây.

Tuy nhiên, Dự thảo Luật do Chính phủ trình đề nghị sửa quy định này theo hướng, người từ đủ 14 tuổi đến dưới 16 tuổi chỉ phải chịu trách nhiệm hình sự về 3 tội nêu trên nếu thuộc loại tội rất nghiêm trọng và tội đặc biệt nghiêm trọng.

Kết quả tổng hợp ý kiến của 53 Đoàn ĐBQH về Dự án Luật, có 41 Đoàn có ý kiến về vấn đề này, trong đó: 26/41 Đoàn tán thành với phương án sửa đổi do Chính phủ trình, 15/41 Đoàn ĐBQH đề nghị giữ như quy định của BLHS năm 2015.

Do còn có ý kiến khác nhau, Ủy ban Thường vụ Quốc hộixin ý kiến Quốc hội về 2 phương án về sửa đổi, bổ sung khoản 2 Điều 12 như sau:

Phương án 1: Giữ như quy định của BLHS năm 2015.

Phương án 2: Giữ như Dự thảo Luật do Chính phủ trình.

Theo ĐB Phương, lợi ích tốt nhất của trẻ em được quan tâm hàng đầu trong trường hợp này chính là phải xây dựng một môi trường lành mạnh, một xã hội an toàn bình yên cho số đông trẻ em, chứ không phải là số ít tội phạm.

“Không nên bằng thái độ quá nóng”

Ở chiều ngược lại, Ủy viên Thường trực Ủy ban Tư pháp Nguyễn Thị Thủy (Bắc Kạn) cho rằng, “lứa tuổi từ 14 đến dưới 16 thực chất chỉ là độ tuổi của những cháu học sinh lớp 8, lớp 9 đang ngồi trên ghế nhà trường. Xử lý như BLHS 2015 là rất nặng cho trẻ em, gần như không có sự phân hóa giữa trẻ em và người lớn phạm tội”.

Bà dẫn số liệu thống kê như trong 3 năm từ 2014 đến 2016, cả nước chỉ có 122 em bị truy tố về tội cố ý gây thương tích; 9 em bị truy tố về tội hiếp dâm và hai em bị truy cứu về tội bắt cóc nhằm chiếm đoạt tài sản.

“Xử lý đối với người chưa thành niên không nên bằng thái độ quá nóng”, ĐB tỉnh Bắc Kạn đề nghị, chỉ xử lý hình sự nếu phạm tội rất nghiêm trọng do cố ý và đặc biệt nghiêm trọng.

Bổ sung thêm lý do, ĐB Nguyễn Thái Học (tỉnh Phú Yên) cho biết, có một thực tế rất đáng lo ngại là các trại giam, nhà tạm giữ ở nhiều địa phương đang quá tải, có nơi không có chỗ giam giữ riêng cho người vị thành niên.

“Chúng ta truy tố, chúng ta đưa vào thì không có chỗ để giam giữ”, ĐB Học ủng hộ phương án Chính phủ trình.

“Chúng ta không đón lõng hành vi của các em để xử lý”

Tranh luận lại, ĐB Lưu Bình Nhưỡng (Bến Tre) bày tỏ, “ở đây chúng ta không đón lõng hành vi của các em để xử lý”. Nói như thế, không đúng với tinh thần của xã hội. Nhiều năm qua chúng ta không xử lý nên số liệu không nói lên điều gì cả, không thể lấy số liệu đó để chứng minh cho ngày hôm nay.

“Là người rất cứng rắn, nhưng khi xem một số clip các em đánh nhau, xé quần áo trẻ em nữ, đón đường đánh nhau... tôi không thể xem được hết. Nếu đưa ra quốc tế, cho người nước ngoài xem, liệu họ có đồng tình là không xử lý các em không?”, ông nêu.

ĐBQH Lưu Bình Nhưỡng.  Ảnh: HG

Theo ĐB, tất cả các quy định của pháp luật đều có một chức năng quan trọng là dự liệu, dự báo có tính chất phòng ngừa.

“Tại sao chúng ta lại không quy định trong luật? ĐB nói là chúng ta không có đủ nhà tù, trại giam? Ở đây có ai nói là phải bỏ tù các em? Chúng ta xử lý hình sự và áp dụng hình phạt là hai vấn đề hoàn toàn khác nhau. Đề nghị hết sức cân nhắc việc này”.

Để đáp ứng mục đích phòng, chống tội phạm, bảo đảm quyền trẻ em, cũng như tạo cơ hội cải tạo, tu dưỡng thành người tốt cho trẻ em, ĐB Nhưỡng đề nghị, xử hình sự nhưng chỉ áp dụng hình phạt nhẹ hoặc các biện pháp tư pháp, các biện pháp hành chính giáo dục và thậm chí miễn áp dụng hình phạt.

Dẫn chiếu kinh nghiệm quốc tế, Chánh án TAND Tối cao Nguyễn Hòa Bình cho biết, đối với độ tuổi trẻ em, nhiều nước chỉ loại trừ trách nhiệm hình sự đối với tội vô ý, còn các tội cố ý thì vẫn phải chịu. Nhưng chính sách của họ lại nằm ở nguyên tắc xử lý chứ không phải ở Điều 12 này, ở độ tuổi này.

Theo ông Nguyễn Hòa Bình, Điều 12, liệt kê bao nhiêu, cũng không đủ, cũng bỏ lọt như tội an ninh quốc gia, tội khủng bố lợi dụng trẻ em rất nhiều

“Điều 12 tôi đề nghị chỉ loại trừ lỗi cố ý hay vô ý, một số nước có kèm theo hậu quả nghiêm trọng hay không nghiêm trọng. Vấn đề này Quốc hội xem xét, nhưng chính sách chính lại nằm ở Điều 91 - nguyên tắc xử lý đối với người dưới 18 tuổi phạm tội, mới là điều chúng ta cần tập trung đầu tư”, ông Bình nhấn mạnh.

Thảo Nguyên