Sáng 20/8, Quốc hội thảo luận ở hội trường về chủ trương đầu tư Chương trình mục tiêu quốc gia (MTQG) phát triển văn hóa - xã hội, nông thôn, dân tộc và miền núi giai đoạn 2026-2035.

Việc xây dựng một chương trình MTQG tổng thể trên cơ sở tích hợp 4 chương trình về phát triển văn hóa; giáo dục và đào tạo; xây dựng nông thôn mới, giảm nghèo, phát triển vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi; chăm sóc sức khỏe, dân số và phát triển.

Cần chính sách đủ mạnh để thu hút và giữ chân bác sĩ tại vùng khó khăn

Góp ý, đại biểu Quốc hội Nguyễn Thị Yến Nhi (Vĩnh Long) cho rằng việc tích hợp là một bước đổi mới quan trọng nhằm khắc phục tình trạng nhiều chương trình cùng triển khai trên một địa bàn có nội dung giao thoa, nhiều đầu mối quản lý, nhiều quy trình và thủ tục, trong khi nguồn lực có lúc còn rất phân tán.

Đại biểu Quốc hội Nguyễn Thị Yến Nhi (Vĩnh Long). Ảnh: QH

Nhưng đại biểu lưu ý “quy mô càng lớn, yêu cầu về chất lượng quản trị phải càng cao”. Theo bà Nhi, việc tích hợp phải tạo ra một phương thức quản trị mới hiệu quả hơn, minh bạch hơn và hướng mạnh hơn đến người dân.

Đề cập đến vấn đề giáo dục, đại biểu Nhi nhấn mạnh với một chương trình mục tiêu quốc gia có phạm vi cả nước, công bằng về cơ hội học tập phải là ưu tiên hàng đầu.

“Không thể chấp nhận tình trạng một nơi có trường học hiện đại, đầy đủ thiết bị, trong khi ở nơi khác học sinh lại không đủ phòng học, giáo viên vẫn thiếu và chưa có chỗ ở ổn định”, bà Nhi nói và góp ý nguồn lực cần tập trung vào những nhu cầu thiết yếu và có tính nền tảng.

Đó là kiên cố hóa trường lớp, nước sạch, nhà vệ sinh, thiết bị dạy học tối thiểu, nhà công vụ cho giáo viên, hạ tầng số, hỗ trợ học sinh có hoàn cảnh khó khăn, giáo dục nghề nghiệp gắn với việc làm và phát triển đội ngũ giáo viên.

Trong y tế và dân số, bà Nhi cho rằng cphải lấy y tế cơ sở và phòng bệnh làm nền tảng cơ bản.

Đồng tình với các mục tiêu về sổ sức khỏe điện tử, quản lý sức khỏe theo dòng đời, nâng cao năng lực trạm y tế xã, song đại biểu Nhi nhấn mạnh cần xác định rõ “chuyển đổi số không thể thay thế con người, thiết bị không thể thay thế năng lực chuyên môn”.

“Muốn y tế cơ sở hoạt động hiệu quả phải đảm bảo đủ người, đủ thuốc, đủ thiết bị, có dữ liệu và có cơ chế vận hành phù hợp. Đặc biệt, cần có chính sách đủ mạnh để thu hút và giữ chân bác sĩ, nhân viên y tế tại vùng khó khăn”, bà Nhi nêu quan điểm.

Tự chủ chi thường xuyên luôn tạo gánh nặng cho bệnh viện tuyến cơ sở

Với kinh nghiệm thực tế khi nhiều lần đến những vùng sâu, vùng xa, vùng đặc biệt khó khăn làm việc, đại biểu Quốc hội Nguyễn Lân Hiếu, Giám đốc Bệnh viện Đại học Y Hà Nội, chỉ ra cơ chế bất hợp lý ở bệnh viện tuyến cơ sở khi “khuyến khích tự chủ bệnh viện ở vùng nông thôn, miền núi”.

Đại biểu Quốc hội Nguyễn Lân Hiếu. Ảnh: QH

Theo ông, bệnh viện cơ sở (bệnh viện tuyến huyện trước đây) giữ vai trò then chốt trong chăm sóc sức khỏe cộng đồng, chăm lo từ khám chữa bệnh đến y tế dự phòng. Đối tượng phục vụ là người dân nghèo hoặc thu nhập chưa cao, nên 99% nguồn thu của bệnh viện cơ sở đến từ bảo hiểm y tế.

“Việc tự chủ chi thường xuyên luôn tạo ra gánh nặng cho nhân viên y tế ở đây và hiện tượng bỏ việc phần lớn do nguyên nhân này. Lương nhiều khi còn chưa nhận đúng kỳ, nói gì đến thu nhập tăng thêm”, đại biểu Hiếu nói.

Từ thực tế này, ông Hiếu đề nghị nên bỏ tự chủ bệnh viện tuyến cơ sở ở nông thôn, miền núi vì áp lực tự chủ tài chính khiến các bệnh viện rất khó khăn, thậm chí nhiều khi đi chệch hướng.

Đại biểu Nguyễn Lân Hiếu cũng đề nghị trong chương trình mục tiêu quốc gia bổ sung nguồn tài chính để trả lương cứng cho nhân viên y tế tuyến cơ sở ở vùng nông thôn, miền núi, vùng đặc biệt khó khăn.

Các bệnh viện sau khi yên tâm về lương cho nhân viên, sẽ tập trung phát triển kỹ thuật mới và các dịch vụ theo nhu cầu của người dân để có thu nhập tăng thêm cho nhân viên y tế, đồng thời nâng cao chất lượng điều trị cho người dân, theo nhận định của đại biểu Hiếu.

Không thay đổi, thu hẹp mức độ ưu đãi

Phát biểu giải trình sau đó, Bộ trưởng Bộ Tài chính Ngô Văn Tuấn khẳng định, việc tích hợp này “không thay đổi, không thu hẹp về mục tiêu, phạm vi, đối tượng, mức độ ưu đãi”.

Bộ trưởng Bộ Tài chính Ngô Văn Tuấn. Ảnh: QH

Theo đó, nguồn lực của 4 chương trình MTQG vẫn giữ nguyên theo Quốc hội quyết định, với tổng số tiền 808.558 tỷ đồng. Trong đó, nguồn vốn Trung ương hỗ trợ là 345.000 tỷ đồng, địa phương đối ứng 395.392 tỷ đồng và các cấu phần khác.

“Mức phân bổ và hỗ trợ từ Trung ương theo nguyên tắc căn cứ vào mức độ khó khăn, căn cứ vào khoảng cách giữa hiện trạng và mục tiêu đặt ra. Trong đó, ưu tiên đánh giá về tiến độ giải ngân, hiệu quả sử dụng vốn”, Bộ trưởng Ngô Văn Tuấn nhấn mạnh, dự thảo nghị quyết khẳng định đặc biệt ưu đãi đối với đồng bào dân tộc thiểu số, miền núi.

Trong lĩnh vực y tế, giáo dục, ông Tuấn cho biết, Thủ tướng vừa chỉ đạo Bộ Tài chính khẩn trương nghiên cứu, báo cáo việc miễn, giảm thuế đối với các cơ sở cung cấp suất ăn cho trường học và bệnh viện.

Điều này, nhằm tạo điều kiện nâng cao chất lượng bữa ăn cho học sinh, sinh viên và người bệnh.

“Chương trình mục tiêu quốc gia là tổng thể các giải pháp mà Đảng và Nhà nước chỉ đạo thực hiện nhằm không ngừng cải thiện đời sống vật chất và tinh thần của người dân, đặc biệt là những người yếu thế, bảo đảm không ai bị bỏ lại phía sau”, Bộ trưởng nhấn mạnh.