Chiều 21/8, Quốc hội thảo luận ở hội trường về định hướng chính sách sửa đổi Luật Nhà ở năm 2023. Quyền sở hữu nhà ở của người dân, nhất là quyền sở hữu căn hộ chung cư là vấn đề được nhiều đại biểu quan tâm.

Quyền sở hữu căn hộ không chấm dứt chỉ vì nhà chung cư phá dỡ

Đại biểu Quốc hội Vương Kim Ánh (Phú Thọ) dành trọn thời gian phát biểu để góp ý về vấn đề này. Theo ông, cần phải khẳng định rõ nguyên tắc bảo hộ quyền sở hữu nhà ở hợp pháp của người dân.

Đại biểu Quốc hội Vương Kim Ánh (Phú Thọ). Ảnh: QH

“Đối với mỗi gia đình, ngôi nhà không chỉ là một tài sản có giá trị lớn mà còn là nơi ở, nơi lập nghiệp, ổn định cuộc sống và là tài sản có thể để lại cho các thế hệ sau. Vì vậy, khi người dân đã bỏ tiền hợp pháp để mua nhà, được cấp giấy chứng nhận và thực hiện đầy đủ nghĩa vụ tài chính thì pháp luật cần bảo đảm quyền sở hữu của họ một cách rõ ràng, ổn định và có thể dự báo được”, ông Ánh nhấn mạnh.

Theo đại biểu Ánh, cần tiếp tục thể hiện rõ trong luật về nguyên tắc: quyền sở hữu căn hộ chung cư của người dân không chấm dứt chỉ vì nhà chung cư hết thời hạn sử dụng hoặc phải phá dỡ.

Phân tích cụ thể, ông Ánh nói, thời hạn sử dụng của công trình là một vấn đề kỹ thuật, an toàn xây dựng, còn quyền sở hữu tài sản của người dân là vấn đề pháp lý.

“Hai khái niệm này cần được phân định rõ ràng, tránh để người dân hiểu rằng khi công trình xuống cấp hoặc hết thời hạn sử dụng thì quyền sở hữu căn hộ cũng đương nhiên mất đi”, ông Ánh lưu ý.

Vấn đề nữa, theo đại biểu Quốc hội, cần quy định cụ thể hơn quyền lợi của chủ sở hữu khi nhà chung cư phải phá dỡ và xây dựng lại.

Nhấn mạnh đây là nội dung có ý nghĩa đặc biệt quan trọng, ông Ánh cho rằng, một căn hộ có thể xuống cấp, phải kiểm định, phải phá dỡ để bảo đảm an toàn cho người dân, nhưng việc phá dỡ công trình không đồng nghĩa với việc chấm dứt quyền của chủ sở hữu.

Ông đề nghị dự thảo quy định “khi nhà chung cư phá dỡ, quyền tài sản hợp pháp của chủ sở hữu căn hộ phải được bảo lưu và chuyển hóa thành quyền lợi, lợi ích tương ứng trong quá trình cải tạo, xây dựng lại nhà chung cư”.

“Người dân cần biết rõ mình được bố trí chỗ ở như thế nào trong thời gian đang xây dựng, sửa chữa lại căn hộ chung cư; sau khi công trình hoàn thành thì họ được nhận căn hộ, được phần diện tích tương ứng ra sao, ở đâu”, đại biểu Quốc hội Vương Kim Ánh góp ý.

Thủ tướng Lê Minh Hưng tại phiên thảo luận ở hội trường về định hướng chính sách sửa đổi Luật Nhà ở năm 2023. Ảnh: QH

Trường hợp diện tích thiết kế, giá trị căn hộ có thay đổi thì nguyên tắc xác định quyền lợi, nghĩa vụ tài chính của người dân phải được quy định một cách minh bạch.

Ông Ánh đặc biệt lưu ý, cần tránh tình trạng người dân đã sở hữu hợp pháp một căn hộ nhưng khi cải tạo, xây dựng lại nhà chung cư lại phát sinh cách hiểu khác nhau về quyền sở hữu dẫn đến khiếu kiện kéo dài.

Quy định rõ quyền của chủ căn hộ với diện tích đất xây chung cư

Vấn đề thứ ba đại biểu Quốc hội Vương Kim Ánh góp ý là cần làm rõ mối quan hệ giữa quyền sở hữu căn hộ và quyền sử dụng đất gắn với nhà chung cư.

Ông đề nghị dự thảo cần quy định thật rõ quyền của chủ sở hữu căn hộ đối với phần diện tích đất sử dụng chung, phần sở hữu chung của nhà chung cư, cũng như quyền lợi của chủ sở hữu trong trường hợp nhà chung cư được phá dỡ, xây dựng lại hoặc dự án được điều chỉnh.

“Không nên để xảy ra tình trạng người dân chỉ hiểu rằng mình sở hữu phần diện tích riêng của căn hộ còn không biết rõ quyền của mình với phần diện tích chung còn lại của chung cư”, đại biểu Vương Kim Ánh nhấn mạnh.

Ngoài ra, ông Ánh đề nghị quy định rõ hơn quyền định đoạt của nhà ở. Theo ông, khi người dân đã được công nhận quyền sở hữu hợp pháp thì cần bảo đảm quyền mua bán, cho thuê, tặng cho, thừa kế, thế chấp và thực hiện các giao dịch hợp pháp khác theo quy định của pháp luật.

“Nhà ở là một trong những tài sản quan trọng nhất của mỗi gia đình. Luật Nhà ở không chỉ nhằm giải quyết vấn đề phát triển thị trường bất động sản, mà trước hết hướng vào bảo vệ quyền lợi của người có nhà, quyền sở hữu hợp pháp của người dân”, đại biểu Ánh nhấn mạnh.

Đại biểu Phạm Văn Hòa (Đồng Tháp). Ảnh: QH

Chung mối quan tâm, đại biểu Phạm Văn Hòa (Đồng Tháp) đặt vấn đề, nhà chung cư hết niên hạn có đồng nghĩa với việc quyền sở hữu nhà chung cư của người dân chấm dứt hay không?

“Xây dựng nhà tất nhiên phải có niên hạn công trình. Ví dụ, thời hạn sử dụng nhà chung cư là 50 năm theo niên hạn công trình 50 năm. Tuy nhiên, hết 50 năm đó, người sở hữu căn hộ chung cư vẫn còn quyền đối với tài sản của mình, quyền sử dụng đất và các lợi ích đi kèm khác”, ông Hòa nêu quan điểm.

Theo ông, cần quy định rõ ràng, cụ thể để người mua phấn khởi mua nhà và nhà đầu tư cũng bán hàng dễ dàng.

Đề cập yêu cầu về phát triển nhà ở, đại biểu Phạm Văn Hòa dẫn quy định của dự thảo luật.

Theo ông, dự thảo luật quy định các phường của các đô thị đặc biệt, đô thị loại 1, 2, 3 phải xây dựng nhà ở để bán hoặc cho thuê mua; các khu vực còn lại giao cho UBND cấp tỉnh căn cứ điều kiện có thể xây dựng nhà để bán hoặc nhà ở riêng lẻ.

Cho rằng quy định trên là “rất bất cập” cho những khu vực đô thị loại 2 và 3, ông Hòa nêu thực tế, ở đô thị loại 2 và 3, đất nông thôn còn rất nhiều. “Nói là phường chứ đất đai chủ yếu là đất nông nghiệp”, đại biểu nói.

Vì thế, nếu dự thảo luật quy định “cứng” thì chủ đầu tư khó có thẻ xây dựng nhà để bán. Ông Hòa đề nghị, dự thảo luật quy định cơ chế thông thoáng hơn để nhà đầu tư xây dựng nhà ở, với điều kiện kèm theo để “không cho phép bỏ đất trống, hoang hóa, đầu cơ”.