(Thanh tra) - Dự thảo Luật Đất đai sửa đổi quy định Nhà nước quyết định giá đất; người có đất ở bị thu hồi được bồi thường bằng đất có cùng mục đích sử dụng với mục đích thu hồi, đất khác hoặc bồi thường bằng tiền.
Bộ trưởng Bộ Tư pháp Hoàng Thanh Tùng thừa ủy quyền của Thủ tướng trình Quốc hội dự án Luật Đất đai sửa đổi trong phiên làm việc sáng 22/10. Một trong những nội dung đáng chú ý của lần sửa đổi này là giá đất, thu hồi đất, bồi thường, hỗ trợ, tái định cư.
Theo tờ trình của Chính phủ, so với quy định của Luật Đất đai hiện hành, dự thảo luật không còn quy định về giá đất cụ thể và tổ chức tư vấn xác định giá đất.
Dự thảo luật kế thừa và hoàn thiện quy định về nguyên tắc, căn cứ định giá đất của Nhà nước, bảng giá đất và hệ số điều chỉnh giá đất, cách thức định giá đất theo bảng giá đất và hệ số điều chỉnh giá đất.
Cùng với đó, dự thảo luật bổ sung quy định tỷ lệ thu tiền sử dụng đất, tiền thuê đất, tỷ lệ bồi thường để tính nghĩa vụ tài chính của người sử dụng đất và tính tiền bồi thường cho người có đất bị thu hồi; cách xác định chi phí xây dựng hạ tầng...
Tờ trình của Chính phủ nêu rõ, Nhà nước quyết định giá đất bảo đảm các nguyên tắc: trung thực, khách quan, công khai, minh bạch, phù hợp mục tiêu phát triển từng thời kỳ; tuân thủ đúng trình tự, thủ tục định giá đất.
Giá đất cũng được xác định dựa trên dữ liệu đất đai và dữ liệu chuyên ngành có liên quan; hài hòa lợi ích giữa Nhà nước, người sử dụng đất và nhà đầu tư.
Về thu hồi đất, bồi thường, hỗ trợ, tái định cư, dự án luật bổ sung 1 trường hợp thu hồi đất vì mục đích quốc phòng, an ninh và 2 trường hợp thu hồi đất để phát triển kinh tế - xã hội vì lợi ích quốc gia, cộng đồng.
Đáng chú ý, đối với đất thực hiện dự án đầu tư không được sử dụng hoặc chậm sử dụng, dự thảo quy định thu khoản tiền lũy tiến tăng dần theo thời gian vi phạm; quá 60 tháng mà chủ đầu tư vẫn không đưa đất vào sử dụng thì Nhà nước thu hồi đất.
Nội dung mới nữa, dự thảo luật đã quy định người có đất ở bị thu hồi được bồi thường bằng đất có cùng mục đích sử dụng với mục đích thu hồi, đất khác hoặc bồi thường bằng tiền.
Người có đất bị thu hồi được bố trí tái định cư tại chỗ, được hoán đổi phần đất ở bị thu hồi sang phần diện tích còn lại của thửa đất hoặc sang phần diện tích của thửa đất khác thuộc quyền sử dụng của mình trong địa bàn cấp xã nơi có đất thu hồi.
Trường hợp người sử dụng đất có nhu cầu thu hồi phần diện tích còn lại thì cơ quan có thẩm quyền xem xét, quyết định. Khu tái định cư được bố trí nhiều cấp nhà, mức diện tích phù hợp với mức bồi thường và khả năng chi trả.
Quy định về việc hoàn trả kinh phí bồi thường, hỗ trợ, tái định cư mà nhà đầu tư đã ứng trước theo hướng ngân sách nhà nước hoàn trả toàn bộ bằng hình thức trừ vào tiền sử dụng đất, tiền thuê đất; phần còn lại được tính vào chi phí đầu tư, trường hợp dự án chấm dứt hoạt động thì được hoàn trả.
Trình bày báo cáo thẩm tra, Chủ nhiệm Ủy ban Kinh tế và Tài chính Phan Văn Mãi cho biết Ủy ban đề nghị cân nhắc trường hợp thu hồi đất (nhất là đất ở) để thực hiện dự án tái định cư khi tách dự án bồi thường, hỗ trợ, tái định cư thành dự án độc lập để thực hiện trước.
Bởi theo cơ quan thẩm tra, quy định trên sẽ dẫn đến thực hiện thu hồi đất 2 lần, 2 khu vực mà chỉ để triển khai 1 dự án đầu tư.
“Đề nghị tiếp tục rà soát các trường hợp thu hồi đất đối với các dự án vì mục đích kinh doanh, tránh mở quá rộng mà không thật sự cần thiết phải thu hồi đất”, ông Mãi nói.
Ủy ban Kinh tế và Tài chính cũng đề nghị làm rõ cơ sở đề xuất, bổ sung quy định về việc hộ gia đình, cá nhân đủ điều kiện được bồi thường về đất ở thuộc trường hợp thu hồi hết đất ở hoặc phần diện tích đất ở còn lại của thửa đất sau khi thu hồi nhỏ hơn diện tích tối thiểu theo quy định về tách thửa đất phải đáp ứng điều kiện “không còn đất ở, nhà ở nào khác trên địa bàn cấp xã nơi có đất thu hồi” mới được bồi thường bằng giao đất ở hoặc nhà ở tại khu tái định cư.
Về giá đất, cơ quan thẩm tra đề nghị Chính phủ chịu trách nhiệm hướng dẫn, chỉ đạo việc xây dựng bảng giá đất, hệ số điều chỉnh giá đất, tỷ lệ tính thu tiền sử dụng đất, tiền thuê đất, tỷ lệ bồi thường của mỗi địa phương.
Việc này bảo đảm giá đất trong bảng giá đất có tăng, có giảm và khả năng tiếp cận đất đai đối với những người chưa có quyền sử dụng đất.
Liên quan đến thời điểm xác định giá đất đối với quỹ đất thanh toán cho dự án áp dụng hợp đồng Xây dựng - Chuyển giao (BT), cơ quan thẩm tra lưu ý, cần bảo đảm tính tổng thể, toàn diện của cơ chế triển khai, thực hiện dự án BT tại Luật PPP và các văn bản quy định chi tiết, hướng dẫn thi hành Luật PPP.
Trong khi chưa sửa đổi, bổ sung Luật PPP, theo cơ quan thẩm tra, Chính phủ cần nghiên cứu đánh giá kỹ lưỡng, thận trọng, có hướng giải quyết hợp lý để tháo gỡ được kịp thời các vướng mắc, khó khăn đã được nhận diện rõ trong quá trình thực hiện thời gian qua.
“Nếu đã đủ chín, đủ rõ thì nghiên cứu sửa đổi ngay tại dự thảo Luật Đất đai (sửa đổi) hoặc có phương án khác kịp thời tháo gỡ”, ông Mãi nói.
Sau khi nghe tờ trình và báo cáo thẩm tra, Quốc hội thảo luận tại tổ về dự án Luật Đất đai (sửa đổi).
