Sáng 20/8, thừa ủy quyền của Thủ tướng, Đại tướng Lương Tam Quang, Bộ trưởng Bộ Công an trình bày tờ trình về dự án Bộ luật Hình sự trước Quốc hội.

Bộ trưởng Bộ Công an Lương Tam Quang cho biết, qua gần 10 năm thi hành, nhiều quy định của Bộ luật Hình sự đã bộc lộ vướng mắc, bất cập, chưa phù hợp với tình hình kinh tế, xã hội, chưa bao quát hết các hành vi nguy hiểm cho xã hội mới phát sinh trong thực tiễn.

Đại tướng Lương Tam Quang, Bộ trưởng Bộ Công an trình bày tờ trình về dự án Bộ luật Hình sự trước Quốc hội. Ảnh: Đức Thanh

Việc sửa đổi Bộ luật Hình sự, theo Đại tướng Lương Tam Quang, nhằm tiếp tục thể chế hóa đường lối, chủ trương, chính sách của Đảng về xây dựng, phát triển và bảo vệ đất nước trong tình hình mới; khắc phục các vướng mắc, bất cập trong thực tiễn thi hành Bộ luật Hình sự...

Đề xuất bỏ hình phạt tử hình với 6 tội, nâng mức phạt tiền

Dự thảo Bộ luật gồm 3 phần, 25 chương, 415 điều; so với Bộ luật Hình sự hiện hành, đã bỏ 8 điều luật, bổ sung 14 điều luật mới, sửa đổi 301 điều luật, giữ nguyên 100 điều luật.

Nêu một số nội dung cơ bản, Bộ trưởng Bộ Công an Lương Tam Quang cho biết, dự thảo luật bổ sung 9 tội danh mới; đồng thời bổ sung vào cấu thành của các tội danh hiện hành một số hành vi khách quan mới.

9 tội danh mới dự kiến quy định trong Bộ luật Hình sự, tập trung vào các lĩnh vực trật tự quản lý kinh tế, an ninh mạng, công nghệ cao, môi trường, an toàn công cộng, phổ biến vũ khí hủy diệt hàng loạt...

Quốc hội nghe tờ trình, báo cáo thẩm tra các dự thảo luật. Ảnh: QH

Liên quan đến các quy định về hình phạt, theo Bộ trưởng Lương Tam Quang, dự thảo luật thu hẹp phạm vi áp dụng hình phạt tử hình đối với 6 tội, chỉ giữ lại hình phạt tử hình tại 4 tội gồm: phản bội Tổ quốc; giết người; khủng bố; sản xuất trái phép chất ma túy.

Việc thu hẹp hình phạt tử hình, Chính phủ cho biết, nhằm thể chế hóa chủ trương của Đảng, phù hợp xu hướng lập pháp tiến bộ, nâng cao vị thế của Việt Nam trong hợp tác tư pháp hình sự, dẫn độ, tương trợ tư pháp.

Một số nội dung khác đáng chú ý là bỏ hình phạt cấm huy động vốn đối với pháp nhân thương mại phạm tội; cơ bản nâng gấp đôi mức phạt tiền và mức định lượng bằng tiền trong cấu thành định tội, định khung hình phạt tại các tội danh.

Dự thảo Bộ luật Hình sự cũng mở rộng phạm vi áp dụng hình phạt cải tạo không giam giữ tại khung cơ bản đối với 10 tội danh.

Bộ trưởng Bộ Công an Lương Tam Quang cũng cho biết, sửa Bộ luật Hình sự lần này đã bổ sung các quy định về loại trừ trách nhiệm hình sự, tạm hoãn truy cứu trách nhiệm hình sự, miễn trách nhiệm hình sự.

Trong đó, dự thảo bộ luật mở rộng phạm vi loại trừ trách nhiệm hình sự trong nghiên cứu, thử nghiệm, áp dụng công nghệ mới, thử nghiệm có kiểm soát công nghệ, quy trình, giải pháp, sản phẩm, dịch vụ, mô hình kinh doanh mới trong phát triển công nghệ, đổi mới sáng tạo; đồng thời mở rộng phạm vi loại trừ trách nhiệm hình sự trong thực hiện nhiệm vụ quốc phòng, an ninh, đấu tranh phòng, chống tội phạm của lực lượng vũ trang.

Đề nghị cân nhắc bỏ hình phạt tử hình ở một số tội

Nêu quan điểm của cơ quan thẩm tra, Chủ nhiệm Ủy ban Pháp luật và Tư pháp Phan Chí Hiếu cho biết, cơ quan thẩm tra tán thành sửa đổi toàn diện Bộ luật Hình sự.

Cơ quan thẩm tra ủng hộ việc tiếp tục thu hẹp phạm vi áp dụng hình phạt tử hình. Tuy nhiên, theo ông Hiếu, nhiều ý kiến trong Ủy ban Pháp luật và Tư pháp đề nghị cân nhắc thận trọng việc bỏ hình phạt tử hình ở một số tội: tội mua bán trái phép chất ma túy (Điều 251), tội hiếp dâm người dưới 16 tuổi (Điều 142), tội chống loài người (Điều 422) và tội phạm chiến tranh (Điều 423) nhằm tránh gây tác động bất lợi tới hiệu quả răn đe, phòng ngừa, xử lý tội phạm.

Chủ nhiệm Ủy ban Pháp luật và Tư pháp Phan Chí Hiếu. Ảnh: Đức Thanh

Các ý kiến này cho rằng, việc bỏ áp dụng hình phạt tử hình với các tội danh trên cần đặt trong mối tương quan về tính chất nguy hiểm của các tội phạm cũng như tính hiệu quả trong tổng thể các biện pháp phòng, chống các tội phạm đặc biệt nguy hiểm.

Ủy ban Pháp luật và Tư pháp cũng tán thành việc bổ sung một số tội danh mới, nhằm kịp thời đấu tranh với các hành vi nguy hiểm cho xã hội mới phát sinh, tiếp tục nội luật hóa các điều ước quốc tế mà Việt Nam là thành viên.

Tuy nhiên, cơ quan thẩm tra đề nghị cần rà soát kỹ về cấu thành các tội, làm rõ ranh giới giữa hành vi phạm tội và vi phạm hành chính, bảo đảm thống nhất với pháp luật chuyên ngành.

Ngoài ra, theo ông Hiếu, có ý kiến đề nghị nghiên cứu việc hình sự hóa hoặc bổ sung tội danh riêng để xử lý các hành vi vi phạm ở một số lĩnh vực có tác động lớn đến hiệu quả quản lý nhà nước, tác động xấu đến an ninh, trật tự xã hội, gây bức xúc dư luận thời gian qua, như: hành vi vi phạm quy định về điều khiển tàu bay không người lái hoặc phương tiện bay khác.