(Thanh tra) - Thứ trưởng Ngô Lê Văn cho rằng, việc thông qua Văn kiện Hà Nội về di sản và tính xác thực đánh dấu bước chuyển quan trọng trong tư duy bảo tồn, đồng thời thể hiện vai trò ngày càng chủ động của Việt Nam trong hợp tác với UNESCO và ngoại giao văn hóa.
Về kết quả Hội nghị Đối thoại châu Á - Thái Bình Dương về di sản và tính xác thực, Thứ trưởng Bộ Ngoại giao Ngô Lê Văn cho biết đã thành công tốt đẹp.
Theo Thứ trưởng, đây là diễn đàn đối thoại chính sách cấp cao và quy mô hàng đầu khu vực, quy tụ các lãnh đạo và chuyên gia thế giới về di sản như Giám đốc Trung tâm Di sản Thế giới, Chủ tịch Ủy ban Di sản thế giới lần thứ 49, Đại sứ các thành viên của Ủy ban Di sản Thế giới, hội nghị đã bàn một trong những vấn đề cốt lõi, lâu dài của Công ước Di sản thế giới và đạt được kết quả quan trọng với 4 dấu ấn nổi bật.
Hội nghị Đối thoại châu Á - Thái Bình Dương về Di sản và Tính xác thực do Chính phủ Việt Nam và UNESCO đồng tổ chức, diễn ra từ ngày 27/9 đến 1/10/2026 tại Hà Nội và Ninh Bình.
Nổi bật nhất là việc thông qua Văn kiện Hà Nội về di sản và tính xác thực, đánh dấu bước chuyển quan trọng trong tư duy và phương pháp luận bảo tồn di sản của khu vực cũng như trên phạm vi toàn cầu.
Lần đầu tiên góc nhìn châu Á - Thái Bình Dương rõ ràng, có luận cứ chặt chẽ được đưa vào tiến trình thảo luận toàn cầu, tiếp nối Văn kiện Nara năm 1994 và Văn kiện Nairobi năm 2025.
Thứ trưởng cho biết, Giám đốc Trung tâm Di sản thế giới UNESCO Lazare Eloundou Assomo nhận định, việc thông qua Văn kiện Hà Nội là cột mốc quan trọng đối với cam kết chung của cộng đồng quốc tế trong thực thi Công ước Di sản thế giới năm 1972.
Tiếp đó là dấu ấn về vai trò khởi xướng và năng lực dẫn dắt. Việt Nam không chỉ là nước chủ nhà mà với vai trò đồng chủ trì hội nghị, “ta còn trực tiếp tham gia định hướng nội dung, định hình chính sách di sản toàn cầu”.
Ngay tại phiên khai mạc, Bộ trưởng Lê Hoài Trung đã nêu bốn định hướng lớn là nhìn nhận tính xác thực trên nền tảng tôn trọng đa dạng văn hóa; đề cao trách nhiệm với lịch sử và thế hệ tương lai, nhất là khi ứng dụng công nghệ số, trí tuệ nhân tạo vào di sản; lấy cộng đồng làm trung tâm, làm chủ thể; và chuyển nhận thức thành hành động.
Những định hướng này đều được phản ánh trong Văn kiện cuối cùng của hội nghị. Giám đốc Trung tâm Di sản thế giới Lazare Eloundou Assomo đã khẳng định tại phiên bế mạc rằng cộng đồng di sản thế giới có được đóng góp mang tính dấu mốc này là nhờ Việt Nam, Thứ trưởng khẳng định.
Thứ ba là dấu ấn về chính sách gắn với thực tiễn, lần đầu tiên, một hội nghị chính sách về tính xác thực gắn trực tiếp với một sự kiện bảo tồn cụ thể: Lễ khởi công Dự án bảo quản, tu bổ, phục hồi Điện Kính Thiên sáng 29/9, cùng chuyến khảo sát Tràng An, Tam Chúc.
Ông cho biết, các đại biểu không chỉ bàn khái niệm mà còn được trực tiếp chứng kiến cách Việt Nam bảo tồn di sản tại Hoàng thành Thăng Long - điển hình hợp tác, mẫu mực về bảo đảm tính xác thực, nâng cao giá trị nổi bật toàn cầu, giải quyết hiệu quả bài toán cân bằng giữa bảo tồn và phát triển ngay tại di sản.
Đồng thời, các bạn quốc tế cho rằng Việt Nam là "điểm đến đặc biệt có ý nghĩa" cho cuộc đối thoại toàn cầu này khi mà mối quan hệ giữa bảo tồn di sản và chiến lược phát triển kinh tế - xã hội tại Việt Nam chính là một hình mẫu thực tiễn sinh động.
Nói về dấu ấn thứ tư về năng lực tổ chức, Thứ trưởng cho biết việc đăng cai tại Hà Nội và Ninh Bình góp phần khẳng định năng lực tổ chức, định vị Việt Nam là đối tác tin cậy, điểm đến của các sáng kiến văn hóa, di sản và đối thoại đa phương trong khu vực, góp phần nâng cao vị thế và sức mạnh mềm của Việt Nam.
Cũng theo Thứ trưởng, việc Việt Nam phối hợp với UNESCO tổ chức thành công Hội nghị với Văn kiện Hà Nội được thông qua đúng dịp kỷ niệm 50 năm quan hệ Việt Nam - UNESCO khẳng định vai trò và tâm thế mới của Việt Nam trong đối ngoại đa phương và ngoại giao văn hóa.
Trước hết, đó là bước phát triển mới của quan hệ Việt Nam - UNESCO qua 50 năm: Từ nhận hỗ trợ, tham gia đến chủ động đóng góp.
Năm 1981, tại Hà Nội, Tổng Giám đốc UNESCO kêu gọi thế giới chung tay cứu Cố đô Huế khi Việt Nam còn nhiều khó khăn sau chiến tranh. Sau 45 năm, cũng tại Hà Nội, Việt Nam cùng UNESCO và các chuyên gia quốc tế xây dựng một văn kiện mang tầm chiến lược về di sản. Đây là minh chứng sinh động cho thấy sự vươn mình của đất nước và chiều sâu của quan hệ đối tác Việt Nam - UNESCO sau nửa thế kỷ.
Điều này cũng thể hiện năng lực và uy tín của Việt Nam trong việc khởi xướng, kết nối và tham gia định hình các vấn đề chiến lược, chính sách lớn tầm khu vực và toàn cầu.
“Việc Trung tâm Di sản thế giới đề xuất Việt Nam đăng cai Hội nghị cho thấy sự tin tưởng của UNESCO đối với Việt Nam”, Thứ trưởng nhấn mạnh.
Cùng với sáng kiến của Việt Nam về Thập kỷ quốc tế về văn hóa vì phát triển bền vững 2027-2036 được Đại hội đồng Liên hợp quốc thông qua, Văn kiện Hà Nội khẳng định năng lực của Việt Nam đang đóng góp cả về định hướng chính sách và tri thức chuyên môn, tham gia xây dựng các chuẩn mực quốc tế về văn hóa, di sản, đóng góp vào văn minh nhân loại.
Đây còn là dấu ấn của ngoại giao văn hóa kiến tạo không gian và nguồn lực phục vụ phát triển đất nước.
Hội nghị góp phần cụ thể hóa đường lối Đại hội Đảng lần thứ XIV, Nghị quyết số 80-NQ/TW về phát triển văn hóa Việt Nam, Nghị quyết số 06-NQ/TW về triển khai đường lối đối ngoại Đại hội XIV của Đảng, Nghị quyết 26-NQ/TW về phát triển du lịch Việt Nam trở thành ngành kinh tế mũi nhọn trong kỷ nguyên mới, chuyển hóa nguồn lực văn hóa trở thành nguồn lực phục vụ trực tiếp cho các mục tiêu phát triển đất nước, phát huy sức mạnh mềm, nâng cao vị thế quốc gia, Thứ trưởng Ngô Lê Văn khẳng định.
