Nhà máy Điện sinh khối Hậu Giang được xây dựng tại phường Long Mỹ, Thành phố Cần Thơ

 Nhà máy đầu tiên tại Việt Nam sử dụng nhiên liệu trấu

 Nhà máy sử dụng công nghệ tua-bin ngưng hơi truyền thống, dùng nhiên liệu chính là trấu, có tính chất trung hòa các-bon thân thiện với môi trường. Riêng khu vực bến cảng nhập nhiên liệu sử dụng của nhà máy có diện tích mặt nước 0,55ha, cho phép tàu đến 300 tấn được tiếp cận.

Trấu là nguyên liệu đầu vào của Nhà máy

Đây là Nhà máy sử dụng nhiên liệu trấu đầu tiên được đưa vào vận hành thương mại tại Việt Nam. Từ khi đi vào hoạt động, nhà máy đã tạo hàng trăm công ăn việc làm ổn định cho người dân địa phương.

Điều khiển hệ thống phát điện bằng thiết bị công nghệ hiện đại của Nhật Bản

Mặc dù chi phí đầu tư ban đầu lớn, hệ thống vận hành đã đi vào hoạt động, tạo được công ăn việc làm và có nhiều đóng góp cho địa phương nhưng Nhà máy điện sinh khối Hậu Giang cũng phải đối mặt với không ít khó khăn. Từ đầu năm 2025, giá trấu – nhiên liệu đầu vào chính của nhà máy – đã tăng đột biến, có lúc dao động trong khoảng 1.500 – 1.900 đồng/kg, có thời điểm khan hiếm nghiêm trọng, vượt xa mọi kịch bản dự báo khi lập dự án.  

Khó khăn nguyên liệu đầu vào

Theo ông Nguyễn Nhân Bảo, Giám đốc Công ty Cổ phần Điện sinh khối Hậu Giang, khó khăn lớn nhất hiện nay là bài toán nhiên liệu đầu vào – cụ thể là trấu.

Giá trấu trong thời gian qua đã tăng rất mạnh, không còn là nguồn nhiên liệu giá rẻ như trước. Nguyên nhân là do trấu hiện nay đang được sử dụng rộng rãi trong nhiều ngành công nghiệp xanh khác như sản xuất viên nén, vật liệu sinh học, cũng như phục vụ xuất khẩu. Điều này dẫn đến cạnh tranh thu mua ngày càng gay gắt.

Đáng chú ý hơn, nguồn cung trấu lại có xu hướng suy giảm do biến động trong sản lượng và xuất khẩu gạo. Khi sản lượng lúa giảm hoặc thay đổi cơ cấu thị trường xuất khẩu, thì lượng trấu – vốn là phụ phẩm – cũng giảm theo. Như vậy, các nhà máy điện sinh khối đang phải đối mặt với tình trạng “kép”: vừa thiếu nguồn cung, vừa chịu áp lực giá tăng cao.

Điều chính giá mua điện linh hoạt

 Điện sinh khối có vai trò quan trọng trong việc cung cấp năng lượng tái tạo, xử lý chất thải hữu cơ, giảm phát thải khí nhà kính và thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội. Nó giúp giảm phụ thuộc vào nhiên liệu hóa thạch, đồng thời tạo việc làm và nâng cao thu nhập cho cộng đồng địa phương thông qua việc thu mua nguyên liệu nông, lâm nghiệp. Như vậy, có thể khẳng định vai trò của điện sinh khối là rất tiềm năng trong chuyển đổi xanh mà Việt Nam đang hướng tới.  

Theo ông Nguyễn Nhân Bảo, Giám đốc Công ty Cổ phần Điện sinh khối Hậu Giang, khó khăn lớn nhất hiện nay là bài toán nhiên liệu đầu vào – cụ thể là trấu

Cán bộ, kỹ sư Nhà máy đang vận hành thiết bị

Tuy nhiên, để khai thác được tối đa được tiềm năng của điện sinh khối, rất cần sự quan tâm hơn nữa về mặt chính sách như: giá mua điện, đơn giản hóa hơn nữa quy trình thủ tục hành chính cấp phép đầu tư, đối với các dự án lớn hay việc tăng cường hợp tác giữa các đơn vị và hiệp hội trong và ngoài nước nhằm chia sẻ kinh nghiệm, nắm bắt công nghệ, đào tạo chuyển giao công nghệ cho Việt Nam…

Trong đó, vấn đề cấp thiết nhất hiện nay là các nhà máy điện sinh khối rất cần được Bộ Công Thương và Chính phủ xem xét điều chỉnh cơ chế giá điện sinh khối theo hướng linh hoạt, cho phép giá điện được gắn với biến động thực tế của chi phí nhiên liệu đầu vào, tương tự như cơ chế đang áp dụng đối với điện than và điện khí LNG.

Cơ chế giá điện cần được xây dựng đủ hấp dẫn và phản ánh đúng chi phí sản xuất, để đảm bảo nhà đầu tư có thể vận hành ổn định và có hiệu quả. Nếu không, sẽ rất khó thu hút thêm các nguồn lực đầu tư vào lĩnh vực này.

Bên cạnh đó, cần có chính sách đồng bộ nhằm ổn định và phát triển thị trường nguyên liệu sinh khối, trong đó có việc quy hoạch vùng nguyên liệu, khuyến khích thu gom, chế biến và sử dụng hiệu quả phụ phẩm nông nghiệp.